କୁରୁଷ୍ଵ ଚ ଯଥେଦଂ ସ୍ଯାତ୍ସାଂପ୍ରତଂ ଚୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍
ଏବେ ଯେଉଁଠିକ୍ ହେବ, ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଏବଂ ସମୟଅନୁଯାୟୀ ଶବସଂସ୍କାର କର।
ନଷ୍ଟଂ ମୃତମତୀତଂ ଚ ଯେ ଶୋଚନ୍ତି କୁବୁଦ୍ଧଯଃ
ଯେମାନେ ଅବୁଝ, ସେମାନେ ହରାଇଯାଇଥିବା, ମରିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଅତୀତ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ଶୋକ କରନ୍ତି।
ଏଵଂ ତେ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ତତସ୍ତସ୍ଯ କଲେଵରମ୍
ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଉଠାଇନେଲେ।
କର୍ପୂରାଗୁରୁମିଶ୍ରୈଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯୈଃ ସୁସୁଗନ୍ଧିଭିଃ
କର୍ପୂର, ଅଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସେ ଦେହକୁ ମିଶାଇଲେ।
ଚନ୍ଦନାଗୁରୁକାଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ଚିତିଂ କୃତ୍ଵା ସୁଵିସ୍ତରାମ୍
ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ କାଠି ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଚିତା ତିଆରି କରାଗଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଜାତଂ ତତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି ସମୟରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଲା।
ଯାଵତ୍ତେଂଽତଃ ସମାରୋପ୍ଯ ଚିତାଂ ତସ୍ଯ କଲେଵରମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଚିତା ଉପରେ ରଖିଲେ,
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵାଣୀ ନିର୍ଗତା ଗଗନାଂଗଣାତ୍ ୬.୧୦୦.
ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ସ୍ୱର ନିଷ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ରାମରାମ ମହାବାହୋ ମା ତ୍ଵଂ ଶୋକପରୋ ଭଵ
ହେ ରାମ, ମହାବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଶୋକରେ ଭାସିଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନପ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସଂନ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସଂନ୍ୟାସୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ,
ତଵାଯଂ ବାଂଧଵୋ ରାମ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଦନଂ ଗତଃ। ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵାରେଣ ଚାତ୍ମାନଂ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସୁମହାଯଶାଃ
ହେ ରାମ, ଏହି ତୁମ ବନ୍ଧୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଚଳିଗଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ଅଥ ତେ ମଂତ୍ରିଣଃ ପ୍ରୋଚୁସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଽଽକାଶଗଂ ଵଚଃ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଗମ୍ଯତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଭଵନେ ଵିଭୋ
ତାପରେ, ଆକାଶରୁ ଆସିଥିବା ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ— 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ଘରକୁ ଯାଅ, ପ୍ରଭୁ।'
ଚିନ୍ତ୍ଯନ୍ତାଂ ରାଜକାର୍ଯାଣି ତଥା ଯଚ୍ଚୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍
ରାଜ୍ୟର କାମକାଜ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କରିବାକୁ ଥିବା କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉ।
ନାହଂ ଗୃହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଵିନାଽଧୁନା
ମୁଁ ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିନା ଘରକୁ ଯିବିନି।
ଏଷ ପୁତ୍ରୋ ମଯା ଦତ୍ତଃ କୁଶାଖ୍ଯୋ ମମ ସଂମତଃ
ଏହି ପୁଅ, ଯାହାକୁ କୁଶ ବୋଲାଯାଏ, ମୋର ପ୍ରସନ୍ନତା ସହିତ ମୁଁ ଦେଇଛି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ରାମୋ ଗନ୍ତୁକାମୋ ଦିଵାଲଯମ୍
ଏଭଳି କହି, ତାପରେ ରାମ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ।
ମଯା ତସ୍ଯ ତଦା ଦତ୍ତଂ ଲଂକାଯାଂ ରାଜ୍ଯମକ୍ଷଯମ୍
ସେ ସମୟରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ଅବିନାଶୀ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲି।
ଅତିକ୍ରୂରତରା ଜାତୀ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଯତଃ ସ୍ମୃତା ୬.୧୦୦.
ରାକ୍ଷସମାନେ ବହୁତ ନିର୍ମମ ଜାତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ତଚ୍ଚେଦ୍ରାକ୍ଷସଭାଵେନ ସ ମହାତ୍ମା ଵିଭୀଷଣଃ
ଯଦି ସେ ମହାତ୍ମା ବିଭୀଷଣ ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱଭାବ ଦେଖାଇବେ,
ତଂ ଦେଵାଃ ସୂଦଯିଷ୍ଯଂତି ଉପାଯୈଃ ସାମପୂର୍ଵକୈଃ
ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଉପାୟ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଥମେ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।
ତତୋ ମେ ସ୍ଯାନ୍ମୃଷା ଵାଣୀ ତସ୍ମାଦ୍ଗତ୍ଵା ତଦଂତିକମ୍
ନହେଲେ, ମୋର କଥା ମିଥ୍ୟା ହେଇଯିବ; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।
ତଥା ମେ ପରମଂ ମିତ୍ରଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵାନରଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏହିପରି, ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଧୁ ହେଉଛନ୍ତି ବାନର, ଯିଏ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ସଭୃତ୍ଯୋ ଵାଯୁପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵାଲିପୁତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ
ବାୟୁପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଭୃତ୍ୟମାନେ ଓ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ତାନପି ସଂଭାଷ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ସଂମଂତ୍ର୍ଯ ସାଦରମ୍
ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ମାନ ସହିତ କଥା ହେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର।
ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ସୁଚିରଂ ସମାହୂଯ ଚ ପୁଷ୍ପକମ୍
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭାବି, ପୁଷ୍ପକ ମାନ୍ଦିରକୁ ଡାକିଲେ।
ଅଥ ତେ ଵାନରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୋଦ୍ଦ୍ଯୋତଂ ପୁଷ୍ପକୋଦ୍ଭଵମ୍
ତାପରେ, ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ପ୍ରଭାମୟ ପୁଷ୍ପକ ଉପରକୁ ଉଠୁଛି।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତେ ଦୂରାଜ୍ଜାନୁଭ୍ଯାମଵନିଂ ଗତାଃ
ସେମାନେ ଦୂରରୁ ଶିର ନମାଇ, ଜାଙ୍ଘା ଟେକି ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଲେ।
ତତସ୍ତେନୈଵ ସଂଯୁକ୍ତାଃ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ତାଂ ମହାପୁରୀମ୍ ୬.୧୦୦.୬୦ ଅଥୋତ୍ତୀର୍ଯ ଵିମାନାଗ୍ର୍ଯାତ୍ସୁଗ୍ରୀଵଭଵନେ ଶୁଭେ
ତାପରେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ଯୋଗ ହୋଇ, ସେ ପ୍ରମୁଖ ବିମାନରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କିଷ୍କିନ୍ଧାର ମହାନଗରରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶୁଭ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ର ରାମଂ ନିଵିଷ୍ଟଂ ତେ ଵିଶ୍ରାଂତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵାନରାଃ
ସେଠାରେ ରାମଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଏବଂ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ଦେଖି, ବାନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରହିଲେ।
କୃଶୋଽସ୍ଯତୀଵ ଚୋଦ୍ଵିଗ୍ନଃ କଚ୍ଚିତ୍କ୍ଷେମଂ ଗୃହେ ତଵ
ସେ ବହୁତ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଚିନ୍ତିତ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି—ତୁମ ଘରେ ସବୁ ଠିକ୍ ଅଛି କି?