ଅଥ ଯାତେ ମୁନୌ ତସ୍ମିନ୍ଦୁର୍ଵାସସି ତଦଂତିକାତ୍
ତାପରେ, ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ସେଠାରୁ ଚାଲିଯିବା ପରେ,
ଏତତ୍ଖଙ୍ଗଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଶୁ ମାଂ ପ୍ରଭୋ ଵିନିପାତଯ
ଏହି ତଳୱାର ତୁରନ୍ତ ନେଇ, ମୋତେ ପ୍ରଭୁ, ମାରିଦିଅ।
ତତୋ ରାମଶ୍ଚିରାତ୍ସ୍ମୃତ୍ଵା ତାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ସ୍ଵଯଂ କୃତାମ୍
ତାପରେ ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ନିଜେ ଦିଆଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମନେପକାଇଲେ।
ତତୋଽତିଚିଂତଯାମାସ ଵ୍ଯାକୁଲେନାଂତରାତ୍ମନା
ତାପରେ ସେ ଅତି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ି, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ତଂ ଦୀନଵଦନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଃଷ୍ଵସଂତଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ମୁହଁରେ, ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି,
ଏଷ ଏଵ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଭୂପତୀନାଂ ଵିଶେଷତଃ
ଏହିଠାରେ ଏହା ହିଁ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ବିଶେଷକରି ଏହି କଥା ଠିକ୍।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ଵଯମେଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ସେଠିପାଇଁ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣେ ନିଜେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ,
ତଦହଂ ଚାଗତସ୍ତାତ ଭଯାଦ୍ଦୁର୍ଵାସସୋ ମୁନେଃ ୬.୧୦୦.
ତେଣୁ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କ ଭୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି,
ତତଃ ସଂମଂତ୍ର୍ଯ ସୁଚିରଂ ମଂତ୍ରିଭିଃ ସହିତୋ ନୃପଃ
ତାପରେ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ,
ପ୍ରୋଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିନଯାଵନତଂ ସ୍ଥିତମ୍
ପରେ ନମ୍ର ଭାବରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ ଦଢ଼ିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ,
ଵ୍ରଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ମଯା ଦେଶାତରଂ ଦ୍ରୁତମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କଲି; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଅ,
ନ ମଯା ଦର୍ଶନଂ ଭୂଯସ୍ତଵ କାର୍ଯଂ କଥଂଚନ
ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତୁମେ କେବେ ବି ଆଉ ଦର୍ଶନ ପାଇବ ନାହିଁ, କେହିପରି ଭି ନୁହେଁ,
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତତଃ ପରମ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ,
ଅକୃତ୍ଵାପି ସମାଲାପଂ କେନଚିନ୍ନିଜମଂଦିରେ
କାହା ସହିତ କିଛି କଥା ନ କରି, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ,
ତତୋଽସୌ ସରଯୂଂ ଗତ୍ଵାଽଵଗାହ୍ଯାଥ ଚ ତଜ୍ଜଲମ୍
ତାପରେ ସେ ସରୟୂ ନଦୀକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଜଳରେ ଡୁବିଲେ,
ପଦ୍ମାସନଂ ଵିଧାଯାଥ ନ୍ଯସ୍ଯାତ୍ମାନଂ ତଥାତ୍ମନି
ସେ ପଦ୍ମାସନ ନେଲେ ଏବଂ ନିଜକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଲୟ କଲେ,
ଅଥ ତଦ୍ରାଘଵୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହତ୍ତେଜୋ ଵିଯଦ୍ଗତମ୍
ତାପରେ ରାଘବ ଏହି ମହାତ୍ତ୍ୱ ତେଜକୁ ଆକାଶକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ,
ଅଥ ମର୍ତ୍ଯେ ପରିତ୍ଯକ୍ତେ ତେଜସା ତେନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ୬.୧୦୦.
ତାପରେ ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ସହିତ, ସେ ତେଜ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଗଲା,
ପପାତ ଭୂତଲେ କାଯଂ କାଷ୍ଠଲୋଷ୍ଟୋପମଂ ଦ୍ରୁତମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲା, କାଠ କିମ୍ବା ମାଟି ଭଳି,
ତତସ୍ତୁ ରାଘଵଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଗତଜୀଵିତମ୍
ତାପରେ ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଯିବା ଶୁଣିଲେ,
ସ୍ଵଯଂ ଗତ୍ଵା ତମୁଦ୍ଦେଶଂ ସାମାତ୍ଯଃ ସସୁହୃଜ୍ଜନଃ
ସେ ନିଜେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ,
ହା ଵତ୍ସ ମାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କିଂ ତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଦିଵମ୍
ହା ପୁଅ, ମୋତେ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କାହିଁକି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲା?
ତସ୍ମିନ୍ନପି ମହାରଣ୍ଯେ ଗଚ୍ଛମାନଃ ପୁରାଦହମ୍ ॥।? ଅପି ସଂଧାର୍ଯମାଣେନ ଅନୁଯାତସ୍ତ୍ଵଯା ତଦା
ସେ ମହାବନରେ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ସହର ଛାଡ଼ି ଯାଉଥିଲି, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ପଛରେ ଆସୁଥିଲା, ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ରହିଥିଲା।
ସଂପ୍ରାପ୍ତେଽପି କବଂଧାଖ୍ଯେ ରାକ୍ଷସେ ବଲଵତ୍ତରେ
ଏହିପରେ, କବନ୍ଧ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଆସିଗଲା।
ଯେନେନ୍ଦ୍ରଜିଦ୍ଧତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତାଦୃଗ୍ରୂପୋ ନିଶାଚରଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଯେନ ଶୂର୍ପଣଖା ଧ୍ଵସ୍ତା ରାକ୍ଷସୀ ସା ଚ ଦାରୁଣା
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ ଶୂର୍ପଣଖା ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ଯଦ୍ବାହୁବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମଯା ଧ୍ଵସ୍ତା ନିଶାଚରାଃ ।?
ଯାହାର ବାହୁବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ମୁଁ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲି।
ହା ଵତ୍ସ କ୍ଵ ଗତୋ ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିମୁଚ୍ଯ ଭ୍ରାତରଂ ନିଜମ୍ ୬.୧୦୦.
ହା ଶିଶୁ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲ, ତୁମର ଭାଇ ଓ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଇ?
ମାତୃଭିଃ ସହିତୋ ଦୀନଃ ଶୋକେନ ମହତାନ୍ଵିତଃ
ମାଆମାନେଙ୍କ ସହିତ ଘିରିଥିବା ସେ, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲେ।
ତତସ୍ତେ ମଂତ୍ରିଣସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରୋଚୁସ୍ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦୁଃଖିତମ୍ ॥। ଵିଲପଂତଂ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ତ୍ରୀଜନେନ ସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଶୋକ କରୁଥିଲେ, କହିଲେ।