ଅଥ ପଶ୍ଯତି ଯାଵତ୍ସ ପ୍ରଭାତେଽଭ୍ଯୁଦିତେ ରଵୌ
ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସହିତ ସେ ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଥ ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମତ୍ଵା ଘୃଣାଵିଷ୍ଟଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମନେକରି ଦୟାରେ ଭରିଗଲେ ଏବଂ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରାଜ୍ଯେ ପୁତ୍ରଂ ସମାଧାଯ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତଃ ୬.୯୩.
ସେ ରାଜ୍ୟରେ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରାକ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।
ତତଃ କାଲେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଘାତୋଦ୍ଭଵେନୈଵ ବାଲଭାଵେଽପି ସଂସ୍ଥିତେ ତୈର୍ନୂନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଘାତୋ ଵିହିତଶ୍ଚାନ୍ଯଜନ୍ମନି
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ, ଛୁଆଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଲିଖାଯାଇଥିଲା।
ହାଟକେଶ୍ଵରଜେ କ୍ଷେତ୍ରେ ଯୋ ଗତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧମାଚରେତ୍
ଯେଉଁଠି ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ,
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଵଧାଦ୍ବାହ୍ଯଂ କୁଷ୍ଠଵ୍ଯାଧିଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରୁ କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରସନ୍ନେ ତ୍ଵଯି ଦେଵେଶ ନାସାଧ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଭୁଵି
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ପୃଥିବୀରେ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତସ୍ତେନ ଭଗଵାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ
ତାପରେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସା ଧ୍ଯାତା ସହସା ତେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା
ସେଠି ବିଷ୍ଣୁ, ସମର୍ଥ ବିଷ୍ଣୁ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନମଂବରୀଷଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ତାପରେ ଚାରିଭୁଜା ବିଷ୍ଣୁ ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯେନ କୁଷ୍ଠଵିନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଜାଯତେ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ତୁରନ୍ତ ସାରିଯାଏ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ସମାନୀଯ ସୁତଂ ନୃପଃ ୬.୯୩.
ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଡାକିଲେ।
ତତଃ ସ ବାଲକଃ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ନାତମାତ୍ରୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ସେ ଛୁଆଁ, ଏମାତ୍ରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ,
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ଦେଵଂ ହର୍ଷେଣ ମହତାଽନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଗତେ ମହୀପାଲେ ସପୁତ୍ରେ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଧରିଃ
ସେ ରାଜା ପୁଅ ସହିତ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରି—
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାତ୍ପୂର୍ଵଂ ତତ୍ତୋଯଂ ସର୍ଵପାପହୃତ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ସେ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ପାଣି ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ଅଦ୍ଯାପି ତଜ୍ଜଲସ୍ପର୍ଶାତ୍ସୁପଵିତ୍ରୋ ଧରାତଲେ ତସ୍ଯ ନାଶଂ ଦ୍ରୁତଂ ଯାଂତି ଗଲଗଂଡାଦିକା ଇହ
ଆଜି ମଧ୍ୟ, ସେ ପାଣିକୁ ଛୁଇଁଲେ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ମହାପବିତ୍ର ହେବାଯାଏ; ଗଳଗଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଵ୍ଯାଧଯୋପି ମହାରୌଦ୍ରା ଦଦ୍ରୁପାମା ସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ଭୟଙ୍କର ରୋଗ, ଯେପରିକି କୁଷ୍ଠ ଓ ଚର୍ମରୋଗ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ନିଷ୍କାମସ୍ତୁ ପୁନର୍ମର୍ତ୍ଯୋ ଯଃ ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ଭକ୍ତିତଃ
କିନ୍ତୁ, ଯିଏ ନିର୍ଲୋଭ ଭାବେ ଏଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରେ—
ଯସ୍ମିନ୍ଦିନେ ସମାନୀତା ସା ଗଂଗା ତତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁନା
ଯେ ଦିନ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଥିଲେ—
ତଥାନ୍ଯେଽପି ଦିନେ ତସ୍ମିନ୍ଯଦି ତୋଯମଵାପ୍ଯ ଚ ୬.୯୩.
ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦିନ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେଇ ପାଣି ମିଳିଯାଏ—
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଗୋମୁଖତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରିନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଳୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ଓ ଗୋମୁଖ ତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିବା ତିରାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ତଥାନ୍ଯା ଲୋହଯଷ୍ଟିସ୍ତୁ ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷେତ୍ରେଽତିଶୋଭନା
ଏହିପରି, ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଅଛି।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାନଵଃ ସମ୍ଯଗୁପଵାସପରାଯଣଃ
ଏହାକୁ ଦେଖି, ଯିଏ ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍—
ନିର୍ମିତା ଲୋହଯଷ୍ଟିଃ ସା ତତ୍ରୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ଚ ସା କୁତଃ
ସେ ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ ଏଠାରେ ତିଆରି ହୋଇ ରଖାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ଏହା କେଉଁଠୁ ଆସିଥିଲା?
ଗତାମର୍ଷୋ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଜ୍ଞେ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଭୂମି ଦାନ କରି, କ୍ରୋଧ ଛାଡିଦେଲେ—
ତତଃ ସଂପ୍ରସ୍ଥିତୋ ହୃଷ୍ଟୋ ଧୃତ୍ଵା ମନସି ସାଗରମ୍
ତାପରେ, ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମନରେ ସାଗରକୁ ଧାରଣ କରି ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତଦା ସ ମୁନିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସର୍ଵୈସ୍ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଵାସିଭିଃ
ସେବେଳେ, ସମସ୍ତ ଋଷି ଓ କ୍ଷେତ୍ରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାମରାମ ମହାଭାଗ ଯଦ୍ଧାରଯସି ପାଣିନା
ହେ ରାମ, ରାମ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ହାତରେ ଯାହା ଧରିଛ, ସେ—