କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମସ୍ଯ ନୀଚସ୍ଯ ପଶୁପାଲସ୍ଯ ସର୍ଵଦା
ତୁମେ କାହିଁକି ସଦା ଏହି ନିମ୍ନବର୍ଗୀୟ ପଶୁପାଳକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛ?
ତସ୍ଯାପି ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣି ମୃତସ୍ଯାପି କରୋଷି କିମ୍
ସେ ମରିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି କରୁଛ?
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିଂଚିଲ୍ଲଜ୍ଜାସମନ୍ଵିତଃ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସେ କିଛି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କଲେ।
ଅହମସ୍ଯାନ୍ଯଦେହତ୍ଵେ ପୁତ୍ର ଆସଂ ସୁସଂମତଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମତିରେ ପୁଅ ହୋଇଥିଲି।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ମାର୍କଂଡସ୍ଯ ମହାମୁନେଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ମହାମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଯୁଗରେ,
କାର୍ତିକ୍ଯାଂ କୃତ୍ତିକାଯୋଗେ ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକକୃନ୍ନରଃ ୬.୯୨.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗରେ, ଜଣେ ପୁରୁଷ ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ପୂଜା କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତାମହଂ ଦେଵଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍
ସେ ପିତାମହ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ତନ୍ମଯା ଵିହିତଂ ସମ୍ଯକ୍ସ୍ନାତ୍ଵା ତତ୍ର ଶୁଭାଵହେ
ମୁଁ ସେଠାରେ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଠିକ୍ ଭଳି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି।
ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯସ୍ଯ ଵିପ୍ରର୍ଷେରନ୍ଵଯେ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତେ ସଂସ୍ମରନ୍ପୂର୍ଵିକାଂ ଜାତି ତେନ ସ୍ନେହୋ ମମ ସ୍ଥିତଃ
ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ନାମକ ବିଦ୍ୱାନ୍କ ଉତ୍ତମ ବଂଶକୁ ମନେ ପକାଇ, ଏହି ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ମୋର ସ୍ନେହ ଅଟୁଟ ରହିଲା।
ଅତୋଽହଂ କୃତ୍ତିକାଯୋଗେ କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ
ତେଣୁ ମୁଁ କୃତ୍ତିକା ଯୋଗରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲି।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପଞ୍ଚକଂ ଚକ୍ରୁଃ ସମ୍ଯକ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ଭଲ ଭାବରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ କରିଥିଲେ।
ତତଃପ୍ରଭୃତି ତତ୍କୁଣ୍ଡଂ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଧରଣୀତଲେ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେଇ କୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଯଃ ସ୍ନାନଂ ସର୍ଵଦା ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରକରୋତି ଵୈ
ଯେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଠାରେ ସଦା ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ଇତିଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵିନଵତିତମୋଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ବିରାତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଅଥାନ୍ଯଦପି ତତ୍ରାସ୍ତି ଗୋମୁଖାଖ୍ଯଂ ସୁଶୋଭନମ୍
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏଠାରେ ଆଉ ଗୋମୁଖ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ପୁରାସୀଦତ୍ର ଗୋପାଲଃ କଶ୍ଚିତ୍କୁଷ୍ଠସମାଵୃତଃ
ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ଜଣେ ଗୋପାଳ ଥିଲେ, ଯିଏ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ତେନ ମାର୍ଗେଣ ଗୋକୁଲମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ତୃଷାର୍ତ୍ତଂ ଚ ଭାସ୍କରେ ଵୃଷସଂସ୍ଥିତେ ନୀଲମାଲୋକିତଂ ତତ୍ର ଦୂରାଦେତ୍ଯ ପ୍ରହର୍ଷିତା
ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ, ପିପାସାରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୃଷ ରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଦୂରରୁ ନୀଳ ଆକାର ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଖୁସି ହେଲେ।
ଦନ୍ତୈର୍ଦ୍ରୁତଂ ସମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଯାଵଦାକର୍ଷତି ଦ୍ଵିଜାଃ
ଦାନ୍ତରେ ତାହାକୁ ତୁରନ୍ତ ଉପଡ଼ି, ଯେତେବେଳେ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ,
ଅଥାସ୍ଵାଦ୍ଯ ତୃଣଂ ତସ୍ମାତ୍ତୃଷାର୍ତା ଚ ଶନୈଃଶନୈଃ
ତାପରେ, ସେ ତୀବ୍ର ପିପାସାରେ ତୃଣ ଚେବାଇ, ଦୀରେ ଦୀରେ...
ତସ୍ଯା ଵେଗେନ ତତ୍ତୋଯଂ ପିବନ୍ତ୍ଯାସ୍ତତ୍ରଭୂତଲେ
ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଭୂମିରେ ସେଇ ପାଣି ପିଇଲେ ।
ତତୋଽନ୍ଯାଃ ଶତଶୋ ଗାଵଃ ପପୁସ୍ତୋଯଂ ମୁନିର୍ମଲମ୍
ତାପରେ, ଶତ-ଶତ ଗାଈ ମନ୍ଦିର ପବିତ୍ର ପାଣି ପିଇଲେ, ମୁନି ।
ଯଥାଯଥା ଗତା ଗାଵସ୍ତତ୍ର ତୋଯଂ ପିବଂତି ତାଃ
ଯେଉଁଯେଉଁ ଗାଈ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ପାଣି ପିଇଲେ ।
ତତଶ୍ଚ ଗୋକୁଲେ କୃତ୍ସ୍ନେ ଜାତେ ତୃଷ୍ଣାଵିଵର୍ଜିତେ ୬.୯୩.
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗୋଶାଳାରେ ତିଆରି ହେଲା ତୃଷ୍ଣା ଶୂନ୍ୟତା ।
ଅଂଗଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପୀତ୍ଵାପୋ ଯାଵନ୍ନିଷ୍କ୍ରାମତି ଦ୍ରୁତମ୍
ଅଂଗ ଧୋଇ ଓ ପାଣି ପିଇ, ସେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯିବା ପୂର୍ବରୁ—
ତତୋ ଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନୋ ଗତ୍ଵା ସ୍ଵୀଯଂ ନିକେତନମ୍
ତାପରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ ।
ତୃଣସ୍ତମ୍ବଂ ଯଥା ଧେନ୍ଵା ତତ୍ରୋତ୍ପାଟ୍ଯ ପ୍ରଶକ୍ତିତଃ
ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଗାଈ ଜୋରକରି ଘାସର ଗାଛ ଉଖାଡ଼ିଦେଲା ।
ଭଵଂତି ଚ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ରୋଗୈଃ ପାପୈଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ରୋଗ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତି ।
ତତଃପ୍ରଭୃତି ତତ୍ଖ୍ଯାତଂ ତୀର୍ଥଂ ଗୋମୁଖସଂଜ୍ଞିତମ୍
ସେଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ଗୋମୁଖ' ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଅଥ ଭୀତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଦାଯକମ୍
ତାପରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ସ୍ବର୍ଗଦାୟକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ ।