ଅଶ୍ଵୈରୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସ୍ତୁଲ୍ଯୈର୍ଦଂତିଭିର୍ଦିଗ୍ଗଜୈରିଵ
ଉଚ୍ଚଇଁଶ୍ରବାସ ସମାନ ଘୋଡ଼ା ଓ ଦିଗ୍ଗଜ ପରି ହାତୀମାନେ ଥିଲେ।
ଯସ୍ଯାଂ ଜାତା ମହୀପାଲାଃ ସୂର୍ଯଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ଯାହାର କୂଳରେ ସୂର୍ୟବଂଶର ରାଜାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଯସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ପୁଣ୍ଯତୋଯା କୂଜଦ୍ଭୃଂଗଵିହଂଗମା
ଯାହାର ତୀରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଓ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିବା ମଧୁମକହି ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ରହନ୍ତି।
ଧର୍ମଦ୍ରଵପରୀତା ସା ଘର୍ଘରୋତ୍ତମସଂଗମା
ଧର୍ମର ରସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ନଦୀ ଉତ୍ତମ ଜଳରେ ବହୁଥିଲା।
ଦକ୍ଷିଣାଚ୍ଚରଣାଂଗୁଷ୍ଠାନ୍ନିଃସୃତା ଜାହ୍ନଵୀ ହରେଃ
ଯାହାର ଦକ୍ଷିଣ ପାଦଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ହରିଙ୍କ ଜାହ୍ନବୀ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ତସ୍ମାଦିମେ ପୁଣ୍ଯତମେ ନଦ୍ଯୌ ଦେଵନମସ୍କୃତେ
ଏହି ଦୁଇ ନଦୀ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।
ତାମଯୋଧ୍ଯାମଥ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଗସ୍ତ୍ଯଃ କୁମ୍ଭୋଦ୍ଭଵୋ ମୁନିଃ
ତାପରେ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ତୁ ଇତଃ ସୋଽପି କୃଽତ୍ଵା ଯାତ୍ରାଂ କ୍ରମେଣ ଚ
ସେଠାରୁ ଆସି, ସେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଦେଵତାଃ ସକଲା ଅପି
ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
କୃତକୃତ୍ଯୋର୍ଜ୍ଜିତାନନ୍ଦସ୍ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଦର୍ଶନାତ୍ 2.8.1.
ତୀର୍ଥର ମହିମା ଦେଖି, କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ଯାତ୍ରାଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି
ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ରହି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।
ତମାଯାଂତଂ ଵିଲୋକ୍ଯାଶୁ ବହୁଲାନନ୍ଦସୁନ୍ଦରମ୍
ସେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗିଲା।
ପରମାନଂଦସଂଦୋହଃ ସମଭୂତ୍ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ
ସେ ସମୟରେ ତୁମ ମନରେ ପରମ ଆନନ୍ଦର ବଢ଼ିବା ଅନୁଭବ ହେଲା।
କସ୍ମାଦାନଂଦପୋଷୋଽଭୂତ୍ତଵ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଆନନ୍ଦର ପୋଷଣ କାହିଁକି ହେଲା? ମୋତେ କୁହ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଅହୋ ମହଦଥାଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯଂ ଵିସ୍ମଯୋ ମୁନିସତ୍ତମ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, ମୁନିମାନ୍ୟ ସାଧୁ, ଏହା ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ, ମୋତେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ତସ୍ମାଦାନଂଦସଂଦୋହଃ ସମଭୂନ୍ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୋ ମନରେ ଅନନ୍ଦର ଝରଣା ବହିଯାଇଛି।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯା ମହାପୁର୍ଯା ମହିମାନଂ ଗୁଣାଧିକମ୍
ଅୟୋଧ୍ୟାର ଏହି ବଡ଼ ସହରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା ଓ ଅନେକ ଗୁଣ—
କଃ କ୍ରମସ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଃ କାନି ତୀର୍ଥାନି କୋ ଵିଧିଃ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵଦତାଂ ଵର
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର କ୍ରମ କଣ? କେଉଁଠି କେଉଁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏହାର ନିୟମ କଣ? ଏହା ସବୁ ମୋତେ ଖୋଲା ଭାବରେ କହିଦିଅ, ବକ୍ତାମାନ୍ୟ।
ଦୃଶ୍ଯତେ ଯେନ ପୃଚ୍ଛା ତେ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାମହିମାଶ୍ରିତା
ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅୟୋଧ୍ୟାର ମହିମା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି।
ଅକାରୋ ବ୍ରହ୍ମ ଚ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯକାରୋ ଵିଷ୍ଣୁରୁଚ୍ଯତେ 2.8.1.
‘ଅ’ ଅକ୍ଷରକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ‘ୟ’ ଅକ୍ଷରକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵୋପପାତକୈର୍ଯୁକ୍ତୈର୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିପାତକୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ଜଡିତ, ସମସ୍ତ ପାପର ଭାର ଉଠାଇଛନ୍ତି—
ଵିଷ୍ଣୋରାଦ୍ଯା ପୁରୀ ଯେଯଂ କ୍ଷିତିଂ ନ ସ୍ପୃଶତି ଦ୍ଵିଜ
ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ସହର, ଦ୍ୱିଜ, ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ।
କେନ ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ମହିମାଽସ୍ଯାସ୍ତପୋଧନ
ଏହି ସହରର ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବ, ତପସ୍ଵୀମାନ୍ୟ?
ସହସ୍ରଧାରାମାରଭ୍ଯ ଯୋଜନଂ ପୂର୍ଵତୋ ଦିଶି
ସହସ୍ରଧାରାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଏକ ଯୋଜନ ଯାଏ।
ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରଭାଗେ ତୁ ସରଯୂତମସାଵଧିଃ ମତ୍ସ୍ଯାକୃତିରିଯଂ ଵିପ୍ର ପୁରୀ ଵିଷ୍ଣୋରୁଦୀରିତା
ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସରୟୂ ନଦୀ ଏବଂ ଅସା ନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମା; ଏହି ସହର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାଛର ଆକୃତିରେ ଅଛି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପଶ୍ଚିମେ ତସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧା ତୁ ଗୋପ୍ରତାରାସିତା ଦ୍ଵିଜ
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଏହାର ମୁଣ୍ଡ ଗୋପ୍ରତାରା ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପୂର୍ଵତଃ ପୃଷ୍ଠଭାଗୋ ହି ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରମଧ୍ଯମଃ ପୂର୍ଵଂଦୃଷ୍ଟପ୍ରଭାଵୋଽସୌ ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ଵସତ୍ଯପି
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପଛ ଅଂଶ ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶ; ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ପ୍ରଭା ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ଏଠାରେ ପ୍ରଧାନତାରେ ବସିଛି।
କୀର୍ତିତୋ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଂ ଗତଵାନ୍କଥମ୍
ମୁନିମାନ୍ୟ, ଏହି ସହର କିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲା, ତୁମେ କହିଥିବା ପ୍ରକାର?
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମେତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୁରାଭୂଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା।
ଯୋଗଧ୍ଯାନରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପରାଯଣଃ ଅଯୋଧ୍ଯାମାଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଷ୍ଣୁଃସାକ୍ଷାଦ୍ଵସେଦିତି ।। 2.8.1.
ସେ ସଦା ଯୋଗ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ; ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସି, ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ଏଠାରେ ବସିଛନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲେ।