ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସମାହିତଃ
ଯେଉଁଠି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଭକ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଏହି କଥା ଶୁଣିବେ,
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଶ୍ରୀମାତୁଃ ପାଦୁକାମାହାତ୍ମଵର୍ଣନଂନାମୈକୋନନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣର ଏକାଶୀ ହଜାର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ଛଅଟିଏ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାରେ, 'ଶ୍ରୀମା'ଙ୍କର ପାଦୁକାର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଉଣନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ।
ନ ତଯୋଃ କଥିତୋତ୍ପତ୍ତିର୍ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ମହାମତେ
ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ମହିମା ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁହାଯାଇନାହିଁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିସ୍ତରତୋ ବ୍ରୂହି ଏକୈକସ୍ଯ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ସେଥିପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।
ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥସମୁଦ୍ଭୂତାଂ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯାଵହାଂ ଶୁଭାମ୍
ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଶୁଭ ଜଳ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ସୋମଵଂଶସମୁଦ୍ଭୂତଃ ପ୍ରତୀପୋ ନାମ ଭୂପତିଃ
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ପ୍ରତୀପ ନାମକ ଏକ ରାଜା।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଜଜ୍ଞେ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣରେ ଭରପୂର।
ଅଥୋ ଶିଵପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରତୀପେ ନୃପସତ୍ତମେ
ଏଭଳି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜା ପ୍ରତୀପ ଶିବଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତତଶ୍ଚ ମଂତ୍ରିଭିଃ ସର୍ଵୈଃ ଶଂତନୁସ୍ତସ୍ଯ ଚାନୁଜଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଛୋଟ ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶକ୍ରୋ ନ ଵଵର୍ଷ କ୍ରୁଦ୍ଧାଽନ୍ଵିତଃ
ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବର୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଅତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଗତଃ ସର୍ଵୋ ଲୋକଃ କ୍ଷୁତ୍ପରିପୀଡିତଃ
ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହେଇ ପଡିଲେ।
ସଂତ୍ଯକ୍ତାଃ ପତିଭିର୍ନାର୍ଯଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପିତୃଭିର୍ନିଜୈଃ ୬.୯୦.
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପୁଅମାନେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ।
ଦୈଵଯୋଗାତ୍କ୍ଵଚିତ୍କିଂଚିତ୍କସ୍ଯଚିଦ୍ଯଦି ଦୃଶ୍ଯତେ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କେଉଁଠି କିଛି ଦେଖାଯାଏ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବଳ କିଛି ମିଳୁଥିଲା।
ଶୁଷ୍କା ମହୀରୁହାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ଯେ ଚ ଜଲାଶଯାଃ
ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ଶୁଖିଗଲା, ପାନି ତଳା ମଧ୍ୟ ଶୁଖିଗଲା।
ଏଵଂ ଵୃଷ୍ଟେଃ କ୍ଷଯେ ଜାତେ ନଷ୍ଟେ ଧର୍ମପଥେ ତଥା
ଏଭଳି ବର୍ଷା ବନ୍ଦ ହେଲା, ଧର୍ମର ପଥ ମଧ୍ୟ ହରାଇଗଲା।
ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଯଜନଂ ଚକ୍ରେ ନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ନ ଚ ଵ୍ରତମ୍
କେହି ବି ଯଜ୍ଞ କଲେ ନାହିଁ, ପାଠ କଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ବ୍ରତ ରଖିଲେ ନାହିଁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ
ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନାମକ ମହାମୁନି ଥିଲେ।
ପରିଭ୍ରମଂସ୍ତତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ କଂଚିଦ୍ଗ୍ରାମଂ ନିରୁଦ୍ଵସମ୍
ସେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ନିରାଶ୍ରୟ ଗ୍ରାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଥ ତତ୍ର ଭ୍ରମନ୍ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚଂଡାଲସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍
ସେଠାରେ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମୃତଂ ତତ୍ର ସାରମେଯଂ ଚିରୋଷିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ମୃତ କୁକୁର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପଡିଥିଲା।
ତତଶ୍ଚ ଶ୍ରପଯାମାସ ସୁସମିଦ୍ଧେ ହୁତାଶନେ ୬.୯୦.
ତାପରେ ଭଲ ଭାବେ ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଏହାକୁ ରନ୍ଧିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସମାଦାଯ ପିତୄଂସ୍ତର୍ପ୍ଯ ଯାଵଦଗ୍ନୌ ଜୁହୋତି ସଃ
ସେ ଏହା ନେଇ, ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି କରାଇଲେ।
ଗତଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ ସଦ୍ଯଃ ସର୍ଵେଷାଂ କ୍ଷିତିଵାସିନାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକାଏକି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵହ୍ନୌ ମର୍ତ୍ଯଲୋକାଦ୍ଵିନିର୍ଗତେ
ଏହି ସମୟରେ, ଅଗ୍ନି ମାନବ ଲୋକରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁପୁରଃ ସରାଃ
ଏହି ମହୁର୍ତ୍ତରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ
ଅଥ ତୈର୍ଭ୍ରମମାଣୈଶ୍ଚ ପ୍ରଦୃଷ୍ଟୋଽଭୂଦ୍ଗଜୋ ମହାନ୍
ତାପରେ, ସେମାନେ ଘୁରିବା ସମୟରେ ଏକ ବଡ଼ ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଥ ଦେଵା ଗଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତ୍ଵରଯାଽନ୍ଵିତାଃ
ଦେବତାମାନେ ହାତୀକୁ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଵଂଶସ୍ତଂବେଽତ୍ର ସଂକୀର୍ଣେ ସଂପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ହୁତାଶନଃ
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଏକ ଘନ ବାଁଶ ଝାଡି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ତୈର୍ଵେଷ୍ଟିତସ୍ତସ୍ମିନ୍ଵଂଶସ୍ତଂବେ ହୁତାଶନଃ
ତାପରେ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଘେରି ରଖିଲେ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ବାଁଶ ଝାଡି ଭିତରେ ରହିଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯାହମାଦିଷ୍ଟୋ ଦେଵାନାଂ ଵାରଣାଧମ
ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ହାତୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଲ, ସେହିପାଇଁ