ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହତ୍ମ୍ଯେ ସୋମପ୍ରାସାଦମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ସପ୍ତାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ଛଠଠ ଅଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱରେ, 'ସୋମ ପ୍ରାସାଦର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ସତ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଚମତ୍କାରୀ ମହିତ୍ଥା ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଥାଽପରା
ଚମତ୍କାରୀ, ମହିଥ୍ଥା, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଆଉ ଜଣେ ଅପରା ନାମକ ଦେବୀ,
ଅଂବାଵୃଦ୍ଧା ଚତୁର୍ଥୀ ଚ ତାସାଂ ତିସ୍ରଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଅମ୍ବାବୃଦ୍ଧା ଏବଂ ଚତୁର୍ଥୀ ଚତୁର୍ଥ ଦେବୀ; ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣୀ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଏତସ୍ଯାଃ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପ୍ରଭାଵଂ ସୂତସଂଭଵ
ହେ ସୂତ ପୁତ୍ର, ଏହି ସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବ ମୋତେ କୁହ।
ଯଥାତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା ପୂର୍ଵଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ମମ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ କିପରି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।
ଚମତ୍କାରମହୀପେନ ପୁରମେତଦ୍ଯଦା କୃତମ୍ ଚତସ୍ରୋ ଦେଵତା ହ୍ଯେତାଃ ସଂମତେନ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍
ଚମତ୍କାର ମହୀପାଳ ଏହି ସହର ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେଇ ଚାରି ଦେବୀ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ।
ଅଥ ତସ୍ଯ ମହୀପସ୍ଯ ଅଂବାନାମାଭଵତ୍ସୁତା
ତାହା ପରେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ଝିଅ ହେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅମ୍ବା।
ଉଭେ ତେ କାଶିରାଜେନ ପରିଣୀତେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଉଭୟଙ୍କୁ କାଶୀର ରାଜା ବିବାହ କରାଇଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ କାଶିରାଜସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଏହି ପୃଥିବୀର ଶାସକ କାଶୀର ରାଜା
ଅଥ ତୈର୍ନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ସଭୃତ୍ଯବଲଵାହନଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ସେବକ, ସେନା ଓ ଯାନସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ହତ ହେଲେ।
ଅଥାଂବା ଚୈଵ ଵୃଦ୍ଧା ଚ ଵୈଧଵ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁଃଖଦମ୍ ୬.୮୮.
ତାପରେ ଅମ୍ବା ଓ ବୃଦ୍ଧା ଜଣେ ବିଧବା ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଦେଵ୍ଯା ଆରାଧନେ ଯତ୍ନଂ କୃତଵତ୍ଯୌ ତତଃ ପରମ୍
ତାପରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣୀ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଜେମାନେକୁ ଲାଗିଦେଲେ।
ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ନ ଚ ତୁଷ୍ଟା ସୁରେଶ୍ଵରୀ
ସେମାନେ ଏକଶଏଠାରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷ ଧରି ଉପାସନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ।
ମଂତ୍ରୈରାଥର୍ଵଣୈର୍ଵିପ୍ରାଃ କ୍ଷୁରିକାସୂକ୍ତସଂଭଵୈଃ
ଅଥର୍ବ ବେଦର ମନ୍ତ୍ର ଓ କ୍ଷୁରିକା ସୂକ୍ତର ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ,
କୃତଵତ୍ଯୌ ତତୋ ହୋମଂ ସୁସମିଦ୍ଧେ ହୁତାଶନେ
ସେମାନେ ତାପରେ ଭଲଭାବେ ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କଲେ।
ଶ୍ଵେତଵସ୍ତ୍ରା ଵିନିଷ୍କ୍ରାଂତା ନାରୀ ବାଲାର୍କସଵ୍ରିଭା ॥ ତଥାନ୍ଯା ଚ ସୁନେତ୍ରାସ୍ଯା ତପ୍ତହାଟକସନ୍ନିଭା
ଏକ ନାରୀ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, କୁଣ୍ଡରୁ ବାହାରିଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣୀ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଓ ମୁହଁ ଥିବା, ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ଅଭା ଦେଖାଉଥିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍କୁଣ୍ଡାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରାଂତା ଧୃତଖଡ୍ଗା ଭଯାଵହା
ସେଇ କୁଣ୍ଡରୁ ଏକ ନାରୀ ତଳୱାର ଧରି, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ବାହାରିଲେ।
ପ୍ରୋଚତୁସ୍ତେ ଵରଂ ହୃତ୍ସ୍ଥଂ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତାମିତି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ: 'ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ଯଦିଓ ଦୁର୍ଲଭ ହେଉ, ତାହା ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ।'
ନିହତଃ ସଂଗରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୈର୍ଯଵନୈଃ କାଲପୂର୍ଵକୈଃ
କ୍ରୋଧିତ ଯବନମାନେ, ସମୟର ନିୟତି ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କଲେ।
ଯୁଷ୍ମଦୀଯ ପ୍ରସାଦେନ ଯଥା ତେଷାଂ ପରିକ୍ଷଯଃ
ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ, ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ହେଉ।
ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଚ ତଥାତ୍ରୈଵ ଉଭାଭ୍ଯାମପି ସାଦରମ୍ ୬.୮୮.
ଏଠାରେ, ଉଭୟଙ୍କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ସମ୍ମାନ ସହିତ ରହିବାକୁ ହେବ।
ତଯୋସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଉଭେ ତେ ଦେଵତେ ତତଃ
ଉଭୟଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଦେବୀମାନେ
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତସ୍ମାତ୍କୁଣ୍ଡାଚ୍ଛତସହସ୍ରଶଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସେଇ କୁଣ୍ଡରୁ ହଜାର ହଜାର
ଏକା ଗଜମୁଖୀ ତତ୍ର ତଥାନ୍ଯା ତୁରଗାନନା
ସେଠାରେ ଜଣେ ହାତୀମୁଣ୍ଡିଆ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଘୋଡ଼ାମୁଣ୍ଡିଆ ନାରୀ ଦେଖାଗଲେ।
ତିର୍ଯଞ୍ଚ ଵପୁଷଶ୍ଚାନ୍ଯା ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ମାନୁଷସଂଭଵୈଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ପଶୁ ଦେହରେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁହଁ ମାନବ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ହୋଇଥିଲା।
ଗୁହ୍ଯ ସ୍ଥାନସ୍ଥିତୈର୍ଵକ୍ତ୍ରୈରେକାଶ୍ଚାନ୍ଯା ହୃଦିସ୍ଥିତୈଃ
କିଛି ମାନେ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ମୁହଁ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ହୃଦୟ ଭିତରେ ମୁହଁ ଥିଲେ।
ଏକହସ୍ତା ଦ୍ଵିହସ୍ତାଶ୍ଚ ପଞ୍ଚହସ୍ତାସ୍ତଥାପରାଃ
କିଛି ମାନେ ଏକ ହାତ ଥିଲେ, କିଛି ଦୁଇ ହାତ ଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ପାଞ୍ଚ ହାତ ଥିଲେ।
ବହୁପାଦା ଵିପାଦାଶ୍ଚ ଏକପାଦାସ୍ତଥାପରାଃ
କିଛି ମାନେ ବହୁ ପା ଥିଲେ, କିଛି ଦୁଇ ପା ଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ଏକ ପା ଥିଲେ।
ଏକନେତ୍ରା ଦ୍ଵିନେତ୍ରାଶ୍ଚ ତ୍ରିନେତ୍ରାଶ୍ଚ ତଥାପରାଃ
କିଛି ଲୋକଙ୍କର ଏକଟି ଆଖି ଥିଲା, କିଛିଙ୍କର ଦୁଇଟି ଆଖି ଥିଲା, ଆଉ କିଛିଙ୍କର ତିନିଟି ଆଖି ଥିଲା।
ଵୃଷଵାନରସିଂହାଜଵ୍ଯାଘ୍ରସର୍ପାସ୍ଥିତାଃ ପରାଃ
ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ବଉଳ, ବାନର, ସିଂହ, ମେଁଢା, ବାଘ ଓ ସାପର ଆକୃତି ନେଇଥିଲେ।