ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପାନାଂ ସଦ୍ଯୋ ନାଶନକାରକମ୍ ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରୋତଵ୍ଯମାଦରାତ୍
ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷର ମହିମା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ସତେଜ ନଶ୍ଟ କରେ; ତେଣୁ ଏହି ମହିମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷ (ଜାଗେଶ୍ଵର )ମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମାଷ୍ଟସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷ (ଜାଗେଶ୍ୱର) ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଅଠସତତି ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ହଜାର ଦୁଇ ଶଖା ମଧ୍ୟରୁ ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଲିଂଗମସ୍ତି ସୁଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଯମାରାଧ୍ଯ ଚ ତୈଃ ପୂର୍ଵଂ ଶକ୍ରାମର୍ଷସମନ୍ଵିତୈଃ
ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଏହାକୁ ପୂଜିଥିଲେ।
ପ୍ରକୋପୋ ଵାଲଖିଲ୍ଯାନାଂ ସଂଜଜ୍ଞେ ଗରୁଡଃ କଥମ୍
ବାଲଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କର କ୍ରୋଧ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଗରୁଡ଼ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ?
ଚକାର ଵିଧିଵଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ସଂପୂର୍ଣଵରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ବିଧିମତେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନଦେଇ, ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରାଦଯୋ ଦେଵାଃ ସହାଯାର୍ଥଂ ନିମଂତ୍ରିତାଃ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ।
ତଥା ଵେଦଵିଦୋ ଵିପ୍ରା ଯଜ୍ଞକର୍ମଵିଚକ୍ଷଣାଃ
ତେଣୁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଡାକାଯାଇଥିଲେ।
ଅଥ ତେ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଖ୍ଯା ମୁନଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ ପ୍ରସ୍ଥିତା ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ତଂ ଭାରାର୍ତାଃ କ୍ଲେଶସଂଯୁତାଃ
ତାପରେ ବାଲଖିଲ୍ୟ ନାମକ ମୁନିମାନେ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେମାନେ ଭାର ଓ କଷ୍ଟରେ ଅତିଶୟ ପୀଡିତ ଥିଲେ।
ଅଥ ତେଷାଂ ସମସ୍ତାନାଂ ମାର୍ଗେ ଗୋଷ୍ପଦମାଗତମ୍
ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ଯାତ୍ରାପଥରେ, ଏକ ଗାଈର ଖୁରର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଗଲା।
ତତସ୍ତରୀତୁ କାମାସ୍ତେ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନା ଇତସ୍ତତଃ
ତାପରେ ସେଇ ଆଶା-ଇଚ୍ଛାମାନେ ଏଠି ସେଠି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଗଚ୍ଛତା ତେନ ମାର୍ଗେଣ ମଖେ ଦକ୍ଷପ୍ରଜାପତେଃ ଜଗାମାଥ ସମୁଲ୍ଲଂଘ୍ଯ ଐଶ୍ଵର୍ଯମଦଗର୍ଵିତଃ॥୬.୭୯.
ସେ ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯିବା ପଥରେ ଗଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିର ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ସବୁ କିଛି ଅଟକାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ନିଵୃତ୍ଯ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ଚକ୍ରୁର୍ମଂତ୍ରଂ ସନିଶ୍ଚଯମ୍
ପଛକୁ ଫେରି ସେମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମନେ ମନେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ଶାକ୍ରଂ ପଦଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଯସ୍ମାଦେତେନ ପାପ୍ମନା
ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହାଠାରୁ ଏହି ପାପୀ ଦ୍ୱାରା—
ଅନ୍ଯଃ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯୋ ମଂତ୍ରଵୀର୍ଯସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଏଠାରେ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରୁ ଆଉ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଯେନ ଵ୍ଯାପାଦ୍ଯତେ ତେନ ଶକ୍ରୋଽଯଂ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଯିଏ ଏହି ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବ।
ତତସ୍ତେ ଶୁଚଯୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍କଂଦସୂକ୍ତେନ ପାଵକମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସ୍କନ୍ଦ ସୂକ୍ତ ପଢ଼ି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ଗର୍ଭୋପନିଷଦେନୈଵ ନୀଲରୁଦ୍ରୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଗର୍ଭୋପନିଷଦ ଓ ନୀଳ ରୁଦ୍ରମାନେ ସହିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେମାନେ—
ନିଧାଯ କଲଶଂ ମଧ୍ଯେ ମଂଡଲସ୍ଯୋଦକାଵୃତମ୍
ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଜଳଭରା କଳଶ ରଖିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରପଶ୍ଯତି ସୁଦାରୁଣାନ୍
ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ।
ଵାମୋ ବାହୁଶ୍ଚ ନେତ୍ରଂ ଚ ମୁହୁଃ ସ୍ଫୁରତି ଚାସ୍ଯ ଵୈ
ତାଙ୍କର ବାମ ହାତ ଓ ଆଖି ବାରମ୍ବାର ଫଡ଼ିଉଥିଲା।
ଶିରୋହୀନାଂ ତଥା ଛାଯାଂ ଗଗନେ ଭାସ୍କରଦ୍ଵଯମ୍ ୬.୭୯.
ସେ ଆକାଶରେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଛାୟା ଓ ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ନ ଚ ମଂଦଂ ନ ଚାକାଶେ ସଂସ୍ଥିତାଂ ସ୍ଵର୍ଧୁନୀଂ ହରିଃ
ହରି ଆକାଶରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବହୁଥିବା ସ୍ୱର୍ଗ ନଦୀକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ମୁକ୍ତକେଶୀଂ ଵିଵସ୍ତ୍ରାଂ ଚ କୃଷ୍ଣଦଂତାଂ ଭଯାନକାମ୍
ସେ ଖୋଲା କେଶ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ରା ଓ କଳା ଦାନ୍ତ ଥିବା ଭୟଙ୍କର ଜଣେ ଜନାନୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭଯସଂତ୍ରସ୍ତଃ କିମେତଦିତି ମେ ଗୁରୋ
ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ସେ ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ଗୁରୁ, ଏହା କଣ?'
କିଂ ମେ ଭଵିଷ୍ଯତି ପ୍ରାଜ୍ଞ ଵିନାଶଃ ସାଂପ୍ରତଂ ଵଦ
'ମୋ ସହ କଣ ହେବ? ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ, ଏବେ କହ, ମୋର ବିନାଶ ହେବ କି?'
ଉଲ୍ଲଂଘିତାଃ ସ୍ଥିତା ମାର୍ଗେ ଗୋଷ୍ପଦଂ ତର୍ତ୍ତୁମିଚ୍ଛଵଃ
ଯେମାନେ ଗୋର ଖୁର ଚିହ୍ନ ଅଟକାଇ ଏହି ପଥରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ—
ତୈରେଵାଥର୍ଵଣୈର୍ମଂତ୍ରୈସ୍ତ୍ଵକୃତେଽସ୍ତି ଶଚୀପତେ
ସେଇ ଅଥର୍ବ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଶଚୀପତି, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ସୁଵିନାଶାଯ ସର୍ଵଦେଵାଧିନାଯକଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନାୟକ ତୁମମାନେଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଭଯାନ୍ଵିତଃ
ସେଇ କଥା ଶୁଣି ବହୁ ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟରେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ।