ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ମଯା ମୁକ୍ତା ଯତ୍ରାଽସୌ ତନଯସ୍ତଵ
"ସେଥିପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିଛି—ଏବେ ତୁମ ପୁଅ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ସେଠାକୁ ଯାଅ।"
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ସ ରାଜା ପ୍ରକୃତିଂ ଗତଃ ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା କପିଲାଂ ସତ୍ଯଵାଦିନୀମ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବକୁ ଫେରିଲେ; ତାପରେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସତ୍ୟବାଦୀ କପିଳାଙ୍କୁ କହିଲେ।"
କିଂ ତେ ପ୍ରିଯଂ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଧେନୁକେ ବ୍ରୂହି ସତ୍ଵରମ୍
"ମୁଁ ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ କଣ ପ୍ରିୟ କାମ କରିପାରିବି, ଗାଈ? ଶୀଘ୍ର କହ।"
ପିପାସା ବାଧତେତ୍ଯର୍ଥଂ ସାଂପ୍ରତଂ ଜଲମାନଯମ୍
"ମୋତେ ତିଆରି ହେଉଛି; ଏହିପାଇଁ ଏବେ ଜଳ ଆଣ।"
ନୈଵାନୃତଂ ଵିଜାନୀହି ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍
"ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହେଁନି; ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ସେଠି ସତ୍ୟ ଅଛି।"
ସଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଶରଂ ଗୃହ୍ଯ ଜଘାନ ଧରଣୀତଲମ୍
"ସେ ଧନୁକୁ ତଣି, ତୀରକୁ ଧରି, ମାଟିକୁ ଆଘାତ କଲେ।"
ତତଃ ସଲିଲମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ନିର୍ମଲଂ ଶୀତଲଂ ଶୁଭମ୍
"ତାପରେ ସୁଧା ଶୀତଳ ଏବଂ ଶୁଭ ଜଳ ବାହାରିଲା।"
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଧର୍ମଃ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ର ସମାଗତଃ 7.3.29.
"ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ନିଜେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।"
ତଵ ସତ୍ଯେନ ତୁଷ୍ଟୋଽହଂ ନାସ୍ତି ତେ ସଦୃଶୀ କ୍ଵଚିତ୍
"ତୁମ ସତ୍ୟତାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ।"
ସୁପ୍ରଭେଣ ପଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଜରାମରଣଵର୍ଜିତମ୍
"ତୁମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦେବତାମୟ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।"
ମନ୍ନାମ୍ନା ଖ୍ଯାତିମାଯାତୁ ପୁଣ୍ଯମେତଜ୍ଜଲାଶଯମ୍
ମୋର ନାମରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷେଣ ତେ ଯାସ୍ଯଂତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଏଠାକୁ ଯେଉଁମାନେ ଆସିବେ, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପାଇବେ।
ତଵ ନାମ୍ନା ସୁପୁଣ୍ଯଂ ହି ତୀର୍ଥମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ସ୍ନାନାଲ୍ଲକ୍ଷଗୁଣଂ ଦାନାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚୈଵ ତଥାଽକ୍ଷଯମ୍
ତୁମ ନାମରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ହେବ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲକ୍ଷଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏଠାରେ ଦାନ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଯେଽତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ ସୁସମାହିତାଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ମାନବମାନେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ—
ଅପି କୀଟପତଂଗା ଯେ ତୃଷାର୍ତାଃ ସଲିଲେ ଶୁଭେ
ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ତୀବ୍ର ତିରିଷ୍ଣାରେ ପିଡିତ କୀଟପତଙ୍ଗମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି—
କିଂ ପୁନର୍ଭକ୍ତିସଂଯୁକ୍ତା ମାନଵାଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ
ତେବେ ଭକ୍ତି ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ମାନବମାନେ କେତେ ଅଧିକ ଫଳ ପାଇବେ!
ସମାଯାତାନି ରାଜେଂଦ୍ର କପିଲାଯାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ
ହେ ରାଜା, କପିଲାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ତାନ୍ଯାରୁହ୍ଯାଥ କପିଲା ଗୋପଗୋକୁଲସଂକୁଲା 7.3.29.
ତାପରେ କପିଲା ଗାଁ ଓ ଗୋମାନ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆରୋହଣ କଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ତତ୍ର ଵହ୍ନିଃ ପୁରା ନଷ୍ଟୋ ଲବ୍ଧଶ୍ଚ ତ୍ରିଦଶୈରପି
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସେଠାରେ ପୂର୍ବେ ଅଗ୍ନି ହରାଇଯାଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ପୁନି ପାଇଥିଲେ।
ଯଯାତିରୁଵାଚ କଥଂ ତତ୍ରୈଵ ଲବ୍ଧସ୍ତୁ କୌତୁକଂ ମେ ମହାମୁନେ
ଯୟାତି ପଚାରିଲେ: ସେଠି କିପରି ଅଗ୍ନି ମିଳିଲା? ମୋତେ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ସଂଶଯଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସର୍ଵୋ ଲୋକଃ କ୍ଷୁଧାର୍ଦିତଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରାଯୋ ମୃତୋ ମୃତପ୍ରାଯଃ ଶେଷୋଽଭୂଦ୍ଧରଣୀତଲେ
ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ମରିଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ ସେମାନେ ମୃତ ନିମନ୍ତେ ପୃଥିବୀରେ ଥିଲେ।
ଏଵଂ କୃଚ୍ଛ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ନରାଧିପଃ
ଏପରି ଦୁଃଖ ମଣିଷ ଲୋକରେ ଆସିଲାବେଳେ, ହେ ରାଜା—
ଅନ୍ନୌଷଧିରସାଭାଵାଦସ୍ଥିଶେଷୋ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଖାଦ୍ୟ ଓ ଔଷଧ ନ ଥିବାରୁ କେବଳ ଅସ୍ଥି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା।
ଚଂଡାଲନିଲଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କ୍ଷୁତ୍ତୃଷାପୀଡିତୋ ଭୃଶମ୍
ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିରିଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତମାଦାଯ ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ସଲିଲେନ ତୁ
ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଘରକୁ ଆଣି, ପାଣିରେ ଭଲଭାବେ ଧୋଇଦେଲେ।
ଅଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଣଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହଵ୍ଯଵାହସ୍ତତୋ ନୃପ
କଣ ଭୋଜ୍ୟ ଓ କଣ ଅଭୋଜ୍ୟ ଜାଣି, ତାପରେ ଅଗ୍ନିଦେବ—ହେ ରାଜା—
ନଷ୍ଟୌଷଧିରସେ ଲୋକେ ଯୁକ୍ତମେତଦ୍ଧି ସାଂପ୍ରତମ୍ 7.3.30.
ଏବେ ଯେତେବେଳେ ଔଷଧି ଲୋକରୁ ହରାଇଯାଇଛି, ଏହି କଥା ଏହି ସମୟରେ ଉଚିତ ହେବ।
ନାଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ତ୍ଯଜିଷ୍ଯେ କ୍ଷିତିମଂଡଲମ୍
ମୁଁ ଅଖାଦ୍ୟ କିଛି ଖାଇବି ନାହିଁ; ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଛାଡିଦେବି।