ତସ୍ମାନ୍ମେଽସ୍ତି ପରା ପ୍ରୀତିର୍ଭକ୍ତିଶ୍ଚ ନୃପସତ୍ତମ
ଏହିକାରଣରୁ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ମନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରୀତି ଓ ଭକ୍ତି ଅଛି।
ରାଜା ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାଥ ଶୂଦ୍ରୋ ଵାପ୍ଯଂତ୍ଯଜୋଽପି ଵା
ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମର ହେଉନ୍ତୁ—
ତୈରଭୁକ୍ତୈଃ କଥଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ଯୁଜ୍ଯତେ ମମ କୀର୍ତଯ
ସେମାନେ ଖାଇନଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ କିପରି ମୁଁ ଖାଇପାରିବି? ମୋତେ କୁହ।
ନାତ୍ର ଚିଂତା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ମୁନିର୍ନିଷ୍କିଂଚନୋ ହ୍ଯହମ୍
ଏଠାରେ ତୁମେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ମୁନି।
ଯୈଷା ପଶ୍ଯତି ରାଜେଂଦ୍ର ଧେନୁର୍ବଦ୍ଧା ମମାଂତିକେ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ଏହି ଗାଈଟି ମୋ ପାଖରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ ତତଶ୍ଚ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟଃ ସ ନୃପୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ୬.୬୬.
ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତତଃ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପିତୄଂଶ୍ଚ ତଦନଂତରମ୍
ତାପରେ ସେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ପରେ—
ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ତତଃ ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵୈର୍ଭୃତ୍ଯୈର୍ବୁଭୁକ୍ଷିତୈଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଭୃତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୁଖା ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଲେ।
ତତଃ ସ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ତାଂ ଧେନୁଂ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ସେ ମହାନ ମୁନି ଗାଈଟିକୁ ଚାହିଲେ।
ତତଃ ସା ସୁଷୁଵେ ଧେନୁରନ୍ନମୁଚ୍ଚାଵଚଂ ଶୁଭମ୍
ତାପରେ, ସେ ଗାଈଟି ଅଧିକ ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲା।
ତତଃ ଖାଦ୍ଯଂ ଚ ଚଵ୍ଯଂ ଚ ଲେହ୍ଯଂ ଚୋଷ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ଅମ୍ଲାନି ମଧୁରାଣ୍ଯେଵ ତିକ୍ତାନି ଗୁଣଵଂତି ଚ
ତାପରେ, ଖାଇବା, ଚବାଇବା, ଚାଟିବା ଏବଂ ଚୁଷିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ, ତେଣୁ ଖଟା, ମିଠା, ତିତିକ୍ତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣିଆ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା।
ଏଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପରାଂ ତୃପ୍ତିଂ ତଯା ଧେନ୍ଵା ସ ଭୂପତିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କଲେ।
ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଯଵସାନେ ତୁ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ଭୂପତିଃ
ତାପରେ ଭୋଜନ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରାଜା ଏକ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
କାମଧେନୁରିଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାର୍ହାରଣ୍ଯନିଵାସିନାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ହେଉଛି କାମଧେନୁ ଗାଈ, ଜଣେ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ଯେନାଽକରାନ୍କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଲୋକାଂସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଭୂମିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଦେବି।
ଏଵଂ କୃତେ ତଵ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ସଦ୍ଯଶଃ ୬.୬୬.
ଏଭଳି କରିଲେ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଖ୍ୟାତି ହେବ।
ଜମଦଗ୍ନିରୁଵାଚ ହୋମଧେନୁରିଯଂ ରାଜନ୍ମମୈକା ପ୍ରାଣସଂମତା
ଜମଦଗ୍ନି କହିଲେ: ରାଜା, ଏହି ହେଉଛି ମୋର ଏକମାତ୍ର ହୋମ ଗାଈ, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣସମାନ।
ଅହଂ ଶତସହସ୍ରଂ ତେ ଯଚ୍ଛାମ୍ଯସ୍ଯାଃ କୃତେ ଦ୍ଵିଜ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଗାଈ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦେଇପାରିବି।
କିଂ ପୁନର୍ହୋମଧେନୁର୍ଯା ପ୍ରଭାଵୈରୀଦୃଶୈର୍ଯୁତା
ଏପରି ଶକ୍ତି ଥିବା ଏହି ହୋମ ଗାଈକୁ ତ କହିବା କଣ?
ଵିମୋହାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯୋ ଗାଂ ଵିକ୍ରୀଣାତି ଧନେଚ୍ଛଯା
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃଗ୍ୟା ଓ ଧନ ଆଶାରେ ମନ୍ଦ ହୋଇ ଗାଈ ବିକ୍ରି କରେ—
ସୁରାଂ ପୀତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଂ ହତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାନାଂ ନିଷ୍କୃତିଃ ସ୍ମୃତା
ମଦ୍ୟ ପିଇବା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିବା—ଏହା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି।
ବଲାଦପି ହରିଷ୍ଯାମି ତସ୍ମାତ୍ସାମ୍ନା ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ମୁଁ ଶକ୍ତିବଳେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନେଇଯିବି; ତେଣୁ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେଅ।
ଅସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରମିତି ପ୍ରୋଚ୍ଯ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ସଭାତଲାତ୍
‘ଅସ୍ତ୍ର ବଦଳେ ଅସ୍ତ୍ର!’ ବୋଲି କହି, ସେ ସଭାରୁ ଉଠିଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ସେଵକାସ୍ତସ୍ଯ ନୃପତେଶ୍ଚିତ୍ତଵେଦିନଃ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ମନ ଜାଣୁଥିଲେ,
ତସ୍ଯୈଵଂ ଵଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଜମଦଗ୍ନେର୍ମହାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ,
ସାଽପି ନାନାଵିଧୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଖଣ୍ଡିତା ଵରଵର୍ଣିନୀ ୬.୬୬.
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପସ୍ୱିନୀ ଗାଈକୁ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କରାଯାଇଲା।
ଏଵଂ ହତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରଂ ଜମଦଗ୍ନିଂ ମହୀପତିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ଅଥ ସା କାଲ୍ଯମାନା ଚ ଧେନୁଃ କୋପସମନ୍ଵିତା
ତାପରେ, ମାରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଗାଈ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ତସ୍ଯାଃ ସଂରମ୍ଭମାଣାଯା ଵକ୍ତ୍ରମାର୍ଗେଣ ନିର୍ଗତାଃ
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଲେ।
ନାନାଶସ୍ତ୍ରଧରାଃ ସର୍ଵେ ଯମଦୂତା ଇଵାପରାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଯମର ଦୂତମାନେ।