କଦାଚିଦ୍ଵସତସ୍ତସ୍ଯ ଜମଦଗ୍ନେର୍ମହାଵନେ
ଏକଥର, ଜମଦଗ୍ନି ମହାବନରେ ବସିବା ସମୟରେ—
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହୈହଯାଧିପତିର୍ବଲୀ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୈହୟ ରାଜା ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ମୃଗଲିପ୍ସୁର୍ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଭ୍ରମମାଣ ଇତସ୍ତତଃ
ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏଠୁ ସେଠୁ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଥିଲେ।
ଅଥ ତଂ ପାର୍ଥିଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ମୁନିସ୍ତୁଷ୍ଟିସଂଯୁତଃ
ତାପରେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନି ମନରେ ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କଲେ।
ସୋଽପି ତଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୋଚ୍ଚୈର୍ଵିନଯେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ମଧ୍ୟ, ଗଭୀର ନମ୍ରତା ସହିତ, ମୁନିଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସାଗ୍ନିହୋତ୍ର କଲତ୍ରସ୍ଯ ପରିଵାରଯୁତସ୍ଯ ଚ ॥ ୬.୬୬.
ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଜନାନୀ ଓ ପରିବାରବଳୀ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଜୀଵିତଂ ସଫଲଂ ଚ ମେ
ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଏବଂ ମୋର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ରାଜର୍ଷିର୍ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ସୁଚିରଂ ତତଃ
ଏପରି କହି, ସେ ରାଜା ଋଷି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାଂ ଦେହି ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ନିଜଂ ଗୃହମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ମୋ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବି।
ମନୋରଥ ଇଵ ଧ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋଽତିଥିଃ
ଯେପରି ମନର ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ଅତିଥି ଆସିଥିଲେ।
ତସ୍ମାନ୍ମେଽସ୍ତି ପରା ପ୍ରୀତିର୍ଭକ୍ତିଶ୍ଚ ନୃପସତ୍ତମ
ଏହିକାରଣରୁ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ମନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରୀତି ଓ ଭକ୍ତି ଅଛି।
ରାଜା ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାଥ ଶୂଦ୍ରୋ ଵାପ୍ଯଂତ୍ଯଜୋଽପି ଵା
ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମର ହେଉନ୍ତୁ—
ତୈରଭୁକ୍ତୈଃ କଥଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ଯୁଜ୍ଯତେ ମମ କୀର୍ତଯ
ସେମାନେ ଖାଇନଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ କିପରି ମୁଁ ଖାଇପାରିବି? ମୋତେ କୁହ।
ନାତ୍ର ଚିଂତା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ମୁନିର୍ନିଷ୍କିଂଚନୋ ହ୍ଯହମ୍
ଏଠାରେ ତୁମେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ମୁନି।
ଯୈଷା ପଶ୍ଯତି ରାଜେଂଦ୍ର ଧେନୁର୍ବଦ୍ଧା ମମାଂତିକେ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ଏହି ଗାଈଟି ମୋ ପାଖରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ ତତଶ୍ଚ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟଃ ସ ନୃପୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ୬.୬୬.
ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତତଃ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପିତୄଂଶ୍ଚ ତଦନଂତରମ୍
ତାପରେ ସେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ପରେ—
ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ତତଃ ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵୈର୍ଭୃତ୍ଯୈର୍ବୁଭୁକ୍ଷିତୈଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଭୃତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୁଖା ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଲେ।
ତତଃ ସ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ତାଂ ଧେନୁଂ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ସେ ମହାନ ମୁନି ଗାଈଟିକୁ ଚାହିଲେ।
ତତଃ ସା ସୁଷୁଵେ ଧେନୁରନ୍ନମୁଚ୍ଚାଵଚଂ ଶୁଭମ୍
ତାପରେ, ସେ ଗାଈଟି ଅଧିକ ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲା।
ତତଃ ଖାଦ୍ଯଂ ଚ ଚଵ୍ଯଂ ଚ ଲେହ୍ଯଂ ଚୋଷ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ଅମ୍ଲାନି ମଧୁରାଣ୍ଯେଵ ତିକ୍ତାନି ଗୁଣଵଂତି ଚ
ତାପରେ, ଖାଇବା, ଚବାଇବା, ଚାଟିବା ଏବଂ ଚୁଷିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ, ତେଣୁ ଖଟା, ମିଠା, ତିତିକ୍ତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣିଆ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା।
ଏଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପରାଂ ତୃପ୍ତିଂ ତଯା ଧେନ୍ଵା ସ ଭୂପତିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କଲେ।
ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଯଵସାନେ ତୁ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ଭୂପତିଃ
ତାପରେ ଭୋଜନ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରାଜା ଏକ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
କାମଧେନୁରିଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାର୍ହାରଣ୍ଯନିଵାସିନାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ହେଉଛି କାମଧେନୁ ଗାଈ, ଜଣେ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ଯେନାଽକରାନ୍କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଲୋକାଂସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଭୂମିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଦେବି।
ଏଵଂ କୃତେ ତଵ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ସଦ୍ଯଶଃ ୬.୬୬.
ଏଭଳି କରିଲେ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଖ୍ୟାତି ହେବ।
ଜମଦଗ୍ନିରୁଵାଚ ହୋମଧେନୁରିଯଂ ରାଜନ୍ମମୈକା ପ୍ରାଣସଂମତା
ଜମଦଗ୍ନି କହିଲେ: ରାଜା, ଏହି ହେଉଛି ମୋର ଏକମାତ୍ର ହୋମ ଗାଈ, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣସମାନ।
ଅହଂ ଶତସହସ୍ରଂ ତେ ଯଚ୍ଛାମ୍ଯସ୍ଯାଃ କୃତେ ଦ୍ଵିଜ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଗାଈ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦେଇପାରିବି।
କିଂ ପୁନର୍ହୋମଧେନୁର୍ଯା ପ୍ରଭାଵୈରୀଦୃଶୈର୍ଯୁତା
ଏପରି ଶକ୍ତି ଥିବା ଏହି ହୋମ ଗାଈକୁ ତ କହିବା କଣ?
ଵିମୋହାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯୋ ଗାଂ ଵିକ୍ରୀଣାତି ଧନେଚ୍ଛଯା
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃଗ୍ୟା ଓ ଧନ ଆଶାରେ ମନ୍ଦ ହୋଇ ଗାଈ ବିକ୍ରି କରେ—