ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଦେଵେଶ ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ ସଂନିଧାନଂ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଂ ଲୋକାନାଂ ହିତ କାମ୍ଯଯା
ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ — ଯଦି ଆପଣ ଖୁସି, ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଯଦି ମୋତେ ଦାୟି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ ।
ସୋମଵାରେଣ ସାଂନିଧ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନାତ୍ତଵ
ଆପଣଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସୋମବାରରେ ମୁଁ ମୋର ଉପସ୍ଥିତି ଦେବି ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଦେଵେଶସ୍ତତଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ ଗତଃ
ଏହିପରି କହି, ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେବାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ।
ସୁତା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରା ଶଂକରସ୍ଯ ଵଚଃ ସ୍ମରନ୍ ୬.୬୩.
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ କଥାକୁ ମନେ ପକାଇ ରହିଲେ ।
ଏଵଂ ସୋମେଶ୍ଵରାସ୍ତତ୍ର ବଭୂଵୁର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏହିପରି, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କର ପ୍ରଭୁମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ସୋମନାଥୋତ୍ପତ୍ତିମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ବର କ୍ଷେତ୍ରର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ସୋମନାଥ ଉତ୍ପତ୍ତି ମହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନନା ନାମକ ତୃଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଚମତ୍କାରନରେଂଦ୍ରେଣ ସ୍ଥାପିତା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପୁରା
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ରାଜା ଏକ ସମୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।
ଯଯା ସ ମହିଷଃ ପୂର୍ଵଂ ନିହତୋ ଦାନଵୋ ରଣେ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ମହିଷ ଦାନବକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରାଯାଇଥିଲା ।
ଯଦା ତନ୍ନିର୍ମିତଂ ତତ୍ର ପୁରଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେ ମହାତ୍ମା ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ ସେହି ସହର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ,
ପୁରସ୍ଯ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ତଥା ତତ୍ପୁରଵାସିନାମ୍
ସେହି ସହର ଓ ସେହି ସହରର ଲୋକମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ,
ଯସ୍ତାମଭ୍ଯର୍ଚଯେତ୍ସମ୍ଯଙ୍ମହାନଵମିଵାସରେ
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ମହାନବମୀ ଦିନରେ ଭଲଭାବେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
ଭୂତପ୍ରେତପିଶାଚେଭ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁତଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ବିଶେଷ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କରୁ,
ଯଂଯଂ କାମମଭିଧ୍ଯାଯଞ୍ଛୁକ୍ଲାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ନରଃ ଶୁଚିଃ
ଯେଉଁ ଶୁଧ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ,
ନିଷ୍କାମଃ ସୁଖମାପ୍ନୋତି ମୋକ୍ଷଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଅଭିଲାଷା ନଥିଲେ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ; ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିବାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ତାମାରାଧ୍ଯ ଗତାଃ ପୂର୍ଵଂ ସିଦ୍ଧିଂ ଭୂରିର୍ମହୀଭୁଜଃ
ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବା ପୁରୁଣା ଦିନର ଅନେକ ରାଜାମାନେ ବଡ଼ ସଫଳତା ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଯସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତଃ ପ୍ରକରୋତି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ୬.୬୪,
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି,
ତସ୍ଯା ଆଯତନେ ପୂର୍ଵମାଶ୍ଚର୍ଯମଭଵନ୍ମହତ୍
ତାଙ୍କର ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ସମୟରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା।
ଆସୀଚ୍ଚିତ୍ରରଥୋନାମ ପୂର୍ଵଂ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମଃ
ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ଚିତ୍ରରଥ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ।
ଶୁକ୍ଲାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ସେ ପ୍ରତି ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୀଂ ସଂପ୍ରଯାତି ପୁନର୍ଗୃହମ୍
ତାପରେ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଆଉଥରେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲେ।
ଏଵଂ ତସ୍ଯ ନରେଂଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣରତସ୍ଯ ଚ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ରାଜା ସଦା ପରିକ୍ରମା କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ସ ରାଜା ତତ୍ର ସଂଗତଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ ସେ ରାଜା ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଗ୍ରସ୍ଥାଂସ୍ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ସମାହିତଃ
ସେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତତସ୍ତୈଃ ସହିତୈସ୍ତତ୍ର ସହାସୀନଃ କଥାଃ ଶୁଭାଃ
ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବସି ଶୁଭ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତଃ କସ୍ମିନ୍କଥାଂତେ ସ ପୃଷ୍ଟସ୍ତୈର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମୈଃ
ଏପରେ କଥାର ଶେଷରେ ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ରାଜନ୍ପୃଚ୍ଛାମହେ ସର୍ଵେ ତ୍ଵାଂ ଵଯଂ କୌତୁକାନ୍ଵିତାଃ ୬.୬୪.
ହେ ରାଜା, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ଉତ୍ସୁକତା ସହିତ ପଚାରୁଛୁ।
ମାସିମାସି ସଦାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ତ୍ଵଂ ଶୁକ୍ଲାଯାଂ ସୁଦୂରତଃ
ପ୍ରତି ମାସରେ ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଆପଣ ଦୂରରୁ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି,
ଯତ୍ନେନାନ୍ଯାଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସର୍ଵାଃ ପୂଜାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଆପଣ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି।
ରହସ୍ଯମପି ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସାଂପ୍ରତଂ ମଯା
ମୋ ପାଖରେ ଯଦି ଗୁପ୍ତ କଥା ମଧ୍ୟ ଥାଏ, ଏବେ ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହିବି।
ଅହମାସ ଶୁକଃ ପୂର୍ଵମସ୍ମିନ୍ନାଯତନେ ଶୁଭେ
ପୂର୍ବେ ଏହି ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିରରେ ମୁଁ ଏକ ଶୁକା ପକ୍ଷୀ ଥିଲି।