ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵସ୍ତସ୍ଯ ସଂଦର୍ଶନଂ ଗତଃ
ତାପରେ ମହାଦେବ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ପରଂ କ୍ଷୀଣୋଽସ୍ମି ଦେଵେଶ ଯକ୍ଷ୍ମଣାହଂ ପଦାଂତିକମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ଏକଦମ ଶକ୍ତିହୀନ, କ୍ଷୟ ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ—
ଏଷ ଚଂଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଯା ଶପ୍ତୋ ଜାମାତା ନ କୃତଂ ଶୁଭମ୍ ୬.୬୩.
ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ; ଆପଣଙ୍କ ଜାମାତା ଭଲ କାମ କରିନଥିଲେ।
ନାକରୋନ୍ମେ ପୁରଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯ ସତ୍ଯଵାକ୍
ସେ କହିଥିଲେ, 'ମୁଁ କରିବି,' ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସତ୍ୟ କଥା କହି, କିନ୍ତୁ କାମ କରିନଥିଲେ।
ତେନ ଶପ୍ତସ୍ତୁ କୋପେନ ସୁତାର୍ଥେ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ
ତେଣୁ ଜନ୍ମଜାତ ରୋଷରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।
ସମାଃ ସଂଵୀକ୍ଷତେ ନିତ୍ଯଂ ମମ ଵାକ୍ଯାଦସଂଶଯମ୍
ମୋର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସେ ସଦା ମାସଗୁଡିକୁ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଦେଖିଥାଏ ।
ତସ୍ମାତ୍ପକ୍ଷଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତୁ ପକ୍ଷଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛତୁ
ତେଣୁ ଏକ ପକ୍ଷ ହ୍ରସ୍ତ ହେଉ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ ।
ତତୋ ଦକ୍ଷସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ନିଜମନ୍ଦିରମ୍
ତାପରେ ଦକ୍ଷ ଏହିପରି କହି ସ୍ବ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଭୂଯୋଽପି ପ୍ରାର୍ଥଯାଭୀଷ୍ଟଂ ମତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଶଶଲାଂଛନ
ପୁଣି ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାନ୍ଦ୍ର ଚିହ୍ନିତ, ଆପଣ ଚାହିଁଥିବା ଭଲ ଦାୟିକୁ ମାଗିପାରିବ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଦେଵେଶ ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ ସଂନିଧାନଂ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଂ ଲୋକାନାଂ ହିତ କାମ୍ଯଯା
ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ — ଯଦି ଆପଣ ଖୁସି, ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଯଦି ମୋତେ ଦାୟି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ ।
ସୋମଵାରେଣ ସାଂନିଧ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନାତ୍ତଵ
ଆପଣଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସୋମବାରରେ ମୁଁ ମୋର ଉପସ୍ଥିତି ଦେବି ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଦେଵେଶସ୍ତତଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ ଗତଃ
ଏହିପରି କହି, ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେବାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ।
ସୁତା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରା ଶଂକରସ୍ଯ ଵଚଃ ସ୍ମରନ୍ ୬.୬୩.
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ କଥାକୁ ମନେ ପକାଇ ରହିଲେ ।
ଏଵଂ ସୋମେଶ୍ଵରାସ୍ତତ୍ର ବଭୂଵୁର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏହିପରି, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମଙ୍କର ପ୍ରଭୁମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ସୋମନାଥୋତ୍ପତ୍ତିମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ବର କ୍ଷେତ୍ରର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ସୋମନାଥ ଉତ୍ପତ୍ତି ମହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନନା ନାମକ ତୃଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଚମତ୍କାରନରେଂଦ୍ରେଣ ସ୍ଥାପିତା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପୁରା
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ରାଜା ଏକ ସମୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।
ଯଯା ସ ମହିଷଃ ପୂର୍ଵଂ ନିହତୋ ଦାନଵୋ ରଣେ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ମହିଷ ଦାନବକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରାଯାଇଥିଲା ।
ଯଦା ତନ୍ନିର୍ମିତଂ ତତ୍ର ପୁରଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେ ମହାତ୍ମା ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ ସେହି ସହର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ,
ପୁରସ୍ଯ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ତଥା ତତ୍ପୁରଵାସିନାମ୍
ସେହି ସହର ଓ ସେହି ସହରର ଲୋକମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ,
ଯସ୍ତାମଭ୍ଯର୍ଚଯେତ୍ସମ୍ଯଙ୍ମହାନଵମିଵାସରେ
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ମହାନବମୀ ଦିନରେ ଭଲଭାବେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
ଭୂତପ୍ରେତପିଶାଚେଭ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁତଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ବିଶେଷ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କରୁ,
ଯଂଯଂ କାମମଭିଧ୍ଯାଯଞ୍ଛୁକ୍ଲାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ନରଃ ଶୁଚିଃ
ଯେଉଁ ଶୁଧ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ,
ନିଷ୍କାମଃ ସୁଖମାପ୍ନୋତି ମୋକ୍ଷଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଅଭିଲାଷା ନଥିଲେ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ; ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିବାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ତାମାରାଧ୍ଯ ଗତାଃ ପୂର୍ଵଂ ସିଦ୍ଧିଂ ଭୂରିର୍ମହୀଭୁଜଃ
ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବା ପୁରୁଣା ଦିନର ଅନେକ ରାଜାମାନେ ବଡ଼ ସଫଳତା ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଯସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତଃ ପ୍ରକରୋତି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ୬.୬୪,
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି,
ତସ୍ଯା ଆଯତନେ ପୂର୍ଵମାଶ୍ଚର୍ଯମଭଵନ୍ମହତ୍
ତାଙ୍କର ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ସମୟରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା।
ଆସୀଚ୍ଚିତ୍ରରଥୋନାମ ପୂର୍ଵଂ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମଃ
ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ଚିତ୍ରରଥ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ।
ଶୁକ୍ଲାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ସେ ପ୍ରତି ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୀଂ ସଂପ୍ରଯାତି ପୁନର୍ଗୃହମ୍
ତାପରେ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଆଉଥରେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲେ।