ସ୍ମରଂତୀ ଗୋକୁଲେ ବଦ୍ଧଂ ସ୍ଵସୁତଂ କ୍ଷୀରପାଯିନମ୍
ସେ ଗାଈ ଗୋଶାଳାରେ ବନ୍ଧା ନିଜ ଛୁଆଁ, ଦୁଧ ପିଉଥିବାକୁ ମନେ ପକାଉଥିଲା।
ଵିଦ୍ଯତେ କସ୍ଯଚିନ୍ମୂର୍ଖେ ସ୍ମରେଷ୍ଟାଂ ଦେଵତାଂ ତତଃ
ମୂର୍ଖମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ନା କିଏ ମନରେ ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
କପିଲୋଵାଚ ସ୍ଵଜୀଵିତଭଯାଦ୍ଵ୍ଯାଘ୍ର ନ ରୋଦିମି କଥଂଚନ
କପିଳ କହିଲେ: ମୋ ଜୀବନର ଭୟରୁ, ହେ ବାଘ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦୁନି।
ନାଦ୍ଯାପି ସ ତୃଣା ନ୍ଯତ୍ତି ତେନାହଂ ଶୋକଵିକ୍ଲଵା
ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘାସ ଖାଇନାହାନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି।
ପାଯଯିତ୍ଵା ସୁତଂ ବାଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନଂ ସ୍ଵକମ୍
ମୋ ଛୁଆଁକୁ ଦୁଧ ପିଇଇ, ନିଜ ଲୋକମାନେଠାରେ ଦେଖି ଓ ପଚାରି,
ପୁନରାଗମନଂ ଯତ୍ତେ ନ ଚ ତଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଦଧାମ୍ଯହମ୍
ତୁମେ ତାଙ୍କର ପୁଣି ଆସିବାକୁ କହୁଛ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଭରସା କରେନି।
ଭଯାନ୍ମାଂ ଭାଷସେ ଚୈଵଂ ନାସ୍ତି ପ୍ରାଣସମଂ ଭଯମ୍
ତୁମେ ଭୟରୁ ଏପରି କହୁଛ; ଜୀବନର ଭୟ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଯଦି ତେ ଭୂଯାନ୍ମାଂ ମୁଞ୍ଚ ତ୍ଵଂ ମୃଗାଧିପ ॥ 7.3.29.
ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଭରସା କର, ମତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ହେ ପଶୁମାନଙ୍କ ମାଳିକ।
ତତୋଽହଂ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଗତ୍ଵା ମୋଚଯିଷ୍ଯାମି ଵା ନ ଵା
ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ହେଇ, ସେଠାରୁ ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି କି ନାହିଁ, ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦେଖିବି।
ତେନ ପାପେନ ଲିପ୍ଯାମି ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ଯଦି ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ନାସି, ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେବି।
ଗୁରୁଦ୍ରୋହରତାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଜିନିଷ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଯତ୍ପାପଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ହତ୍ଵା ଗାଂ ଚ ହତ୍ଵା ପ୍ରଜାଯତେ
ଯେଉଁ ପାପ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାରିବା କିମ୍ବା ଗାଈ ମାରିବାରୁ ହୁଏ,
ମିତ୍ରଦ୍ରୋହେ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଯତ୍ପାପଂ ଗୁରୁଵଂଚକେ
ମିତ୍ରକୁ ଧୋକା ଦେବାରୁ ଯେଉଁ ପାପ, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଠକିବାରୁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଯୋ ଗାଂ ସ୍ପୃଶତି ପାଦେନ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପାଵକଂ ତଥା
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପାଦରେ ଗାଈକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଛୁଅନ୍ତି,
କୂପାରାମତଡାଗାନାଂ ଯୋ ଭଂଗଂ କୁରୁତ ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ କୂଆ, ବଗିଚା କିମ୍ବା ପୋଖରୀ ଭଙ୍ଗ କରେ,
କୃତଘ୍ନସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ସୂଚକସ୍ଯ ଚ ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ଅକୃତଜ୍ଞ ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ପାପ ଅଛି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଫିରିଦିଅନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ମଦ୍ଯମାଂସରତାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମଦ ଓ ମାଂସ ଖାଇବାରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ରାଜପୈଶୁନ୍ଯକର୍ତୄଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍ 7.3.29.
ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଵେଦଵିକ୍ରଯକର୍ତୄଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ସଂପ୍ରଜାଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଦୀଯମାନଂ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନିଵାରଯତି ଯୋଽଲ୍ପଧୀଃ
ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଯେଉଁ ଲୋକେ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଦାନ ଦେବାକୁ ବାଞ୍ଚାଇ ଦିଅନ୍ତି,
ଵିଶ୍ଵସ୍ତଘାତକାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ସମୁଦାହୃତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭରସା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋଷିତ ପାପ,
ଦ୍ଵିଜଦ୍ଵେଷରତାନାଂ ହି ଯତ୍ପାପଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ଘୃଣା କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ପରଵାଦରତାନାଂ ଚ ପାପଂ ଯଚ୍ଚ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଆସକ୍ତ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ପାପ ଅଛି,
ରାତ୍ରୌ ଯେ ପାପକର୍ମାଣୋ ଭକ୍ଷଂତି ଦଧିସକ୍ତୁକାନ୍
ଯେଉଁମାନେ ରାତିରେ ଦହି ଓ ଭଜା ଚିଉଡ଼ା ଖାଆନ୍ତି, ଏବଂ ପାପ କାମ କରନ୍ତି,
ଵୃଂତାକଂ ମୂଲକଂ ଶ୍ଵେତଂ ରକ୍ତଂ ଯେଽଶ୍ନଂତି ଗୃଂଜନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ବେଗୁନ, ମୂଳା, ସ୍ୱେତ କିମ୍ବା ଲାଲ ରସୁଣ ଖାଆନ୍ତି,
ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଚ ତଦା ଗତ୍ଵା ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ବାଘ ଏହି କଥା କହିଲା।
ନ ଚୈତଦଵଗଂତଵ୍ଯଂ ଯଦଯଂ ଵଞ୍ଚିତୋ ମଯା
ଏହିପରି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଯେ, ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଛି।
କପିଲେ ଗଚ୍ଛ ପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ତନଯଂ ସୁତଵତ୍ସଲେ 7.3.29.
କପିଳା, ତୁମେ ଯାଅ, ତୁମର ପୁଅକୁ ଦେଖ, ଶିଶୁପ୍ରେମିକା ମାଆ।
ମାତରଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଖୀଃ ସ୍ଵଜନଵବାଂଧଵାନ୍
ମାଆ, ଭାଇ, ସହେଳୀ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲାପରେ,
ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀ ଦୀନା ପ୍ରସ୍ଥିତା ଗୋକୁଲଂ ପ୍ରତି
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଗୋକୁଳକୁ ଚାଲିଗଲେ।