ଋତୁକାଲେଽପି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ସୁତା ମମ ସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ଋତୁ ସମୟ ଆସିଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପାଖରେ କେବଳ କନ୍ୟାମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଋତୁ ସ୍ନାତାଂ ତୁ ଯୋ ଭାର୍ଯାଂ ସଂନିଧୌ ନୋପଗଚ୍ଛତି
ଯଦି ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସ୍ନାନ କରି ଋତୁ ପରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କୁ ନଜିକରେ ନେଇ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଲଜ୍ଜୋ ରାତ୍ରିନାଯକଃ ପ୍ରୋଵାଚାଧୋମୁଖୋ ଦକ୍ଷଂ ପ୍ରକରିଷ୍ଯେ ଵଚସ୍ତଵ
ସେହି କଥା ଶୁଣି, ରାତିର ନାଥ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଡକ୍ଷକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର କଥା ଅନୁସାରେ କରିବି।'
ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ଦକ୍ଷଃ ସୁତାଃ ସର୍ଵା ହିମଦ୍ଯୁତେ ୬.୬୩.
ତାପରେ ଡକ୍ଷ ଖୁସି ହୃଦୟରେ, ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ହିମଦ୍ୟୁତିଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
୩ ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ପୂର୍ଵଵତ୍ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦକ୍ଷଜାଃ
କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବର ପରି, ଡକ୍ଷଙ୍କର ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ଅଥ ତା ଦୁଃଖିତା ଭୂଯୋ ଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ର ପିତା ସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ସେହି କନ୍ୟାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପୁଣି ତାଙ୍କ ପିତା ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ଏତତ୍ତାତ ମହଦ୍ଦୁଃଖମସ୍ମାକଂ ଵର୍ତତେ ହୃଦି
'ପିତା, ଏହି ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆମ ହୃଦୟରେ ରହିଛି,'
ଯତ୍ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ କୃତସ୍ତେନ କାମୁକେନ ଦୁରାତ୍ମନା
'ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ସେହି କାମପରାୟଣ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଧ୍ୟ ହୋଇ,'
ତଦ୍ଦୁଃଖଂ ନ ଵଯଂ ଶକ୍ତା ହୃଦି ଧର୍ତୁଂ କଥଂଚନ
'ଏହି ଦୁଃଖ ଆମେ କେହି ଭଳି ହୃଦୟରେ ଧରିପାରୁ ନାହିଁ।'
ଵିଶେଷାତ୍ତଵ ଵାକ୍ଯେନ ନିଷିଦ୍ଧୋ ରାତ୍ରିନାଯକଃ ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଦୁଃଖସଂତପ୍ତାସ୍ତ୍ଯଜାମୋ ଯେନ ଜୀଵିତମ୍
'ବିଶେଷ କରି, ତୁମର କଥାରେ ନିଷିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରାତିର ନାଥ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଛି, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଆମେ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।'
ଶଶାପ ଶର୍ଵରୀନାଥଂ ଗତ୍ଵା ତତ୍ସଂନିଧୌ ତତଃ
ତାପରେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଯାଇ, ଡକ୍ଷ ରାତିର ନାଥକୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ପାପ ନ ମେ ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଧର୍ମସମନ୍ଵିତମ୍
'ପାପୀ, ତୁମେ ମୋ ଧର୍ମ ଅନୁସାରୀ କଥାକୁ ଶୁଣିନାହିଁ,'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ଦକ୍ଷଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି କହି, ଡକ୍ଷ ଚାଲିଗଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋଽସୌ କୃଶତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରୋହିଣୀମ୍ ୬.୬୩.
ତାପରେ, ରୋହିଣୀକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ସେ ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ।
କ୍ଷଯଵ୍ଯାଧିପ୍ରଣାଶାଯ ପୃଚ୍ଛ ମାନଶ୍ଚିକିତ୍ସକାନ୍
କ୍ଷୟ ରୋଗ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ, ସେ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ପାଖରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତଥାପି ମୁଚ୍ଯତେ ନୈଵ ଯକ୍ଷ୍ମଣା ସ ନିଶାପତିଃ
ତଥାପି, ରାତିର ନାଥ କ୍ଷୟ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଵୈରାଗ୍ଯମାପନ୍ନସ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପରାଯଣଃ
ତାପରେ, ସେ ବିରକ୍ତ ହୋଇ, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାକୁ ନିବେଶିତ ହେଲେ।
ଅଥାସୌ ଭ୍ରମମାଣସ୍ତୁ ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ଏଭଳି, ସେ ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନେ ଭିତରେ ଭ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଭାସଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ରାତ୍ରିପଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହେଇ, ରାତିରେ ପ୍ରଭାସକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅପଶ୍ଯଦ୍ରୋମକଂନାମ ସ ମୁନି ସଂଶିତଵ୍ରତମ୍
ସେ ମୁନି, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ରୋମକ ନାମକ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ପ୍ରଣମ୍ଯୋଚ୍ଚୈ ସ୍ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସାଦରମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗଭୀର ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରି, ସମ୍ମାନ ସହିତ କଥା କହିଲେ।
ପରିକ୍ଷୀଣୋଽସ୍ମି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କ୍ଷଯଵ୍ଯାଧିପ୍ରଭାଵତଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଷୟ ରୋଗର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଇଛି।
ମଯା ଚିକିତ୍ସକାଃ ପୃଷ୍ଟାସ୍ତୈରୁକ୍ତଂ ଭେଷଜଂ କୃତମ୍
ମୁଁ ଚିକିତ୍ସକମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି; ସେମାନେ ଯେ ଔଷଧ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ସେଠି ନେଇଛି।
ଯଦି ନୈଵୋପଦେଶଂ ମେ କଞ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯସି ୬.୬୩.
ଯଦି ଆପଣ ଏବେ ମୋତେ କିଛି ଉପଦେଶ ଦେଇପାରିବେନି—
ଶକ୍ଯତେ କିଂ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ଏମିତି ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ଦକ୍ଷଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁ ଉପାୟ ସମ୍ଭବ?
ତସ୍ମାଦତ୍ରୋପଦେଶଂ ତେ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ସୁସଂମତମ୍
ତେଣୁ ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲଭାବରେ ବିଚାର କରି ଉପଦେଶ ଦେଉଛି।
ନାଦେଯଂ କିଂଚିଦସ୍ତୀହ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ
ଏଠାରେ ଦେବଦେବ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ସତ୍ଯଂ ଵାସଃ ସଦା କ୍ଷିତୌ
ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀରେ ସଦା ବାସ କରିବା ଏକ ସତ୍ୟ।
ଆରାଧଯ ତତୋ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂତେନ ଚେତସା
ତେଣୁ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଭାସକେ କ୍ଷେତ୍ରେ ଦିଵ୍ଯଲିଂଗାନି ଶୂଲିନଃ
ସେ ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗଗୁଡିକ ଅଛି।