ତତଃପ୍ରଭୃତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠାତୀର୍ଥମୁଚ୍ଯତେ
ସେହି ଦିନଠୁ, ସେଠି ତୀର୍ଥକୁ 'ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏତତ୍ପଵିତ୍ରମାଯୁଷ୍ଯଂ ସର୍ଵ ପାତକନାଶନମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପବିତ୍ର, ଆୟୁ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଯଶ୍ଚୈତତ୍ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ସଦା ପଠତି ମାନଵଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢେ,
ତଥା ପର୍ଵଣି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଯଶ୍ଚୈତତ୍ପଠତେ ନରଃ
ଏବଂ ପର୍ବ ଆସିଲେ ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢେ,
ଅସ୍ତି ଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଲୋକେଽତ୍ର ସ୍ଵଯଂ ସୋମେନ ନିର୍ମିତମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଜିନିଷ ଅଛି, ଯାହା ସୋମ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
ସୋମଵାରେଣ ଯସ୍ତତ୍ର ଵତ୍ସରଂ ଯାଵଦର୍ଚଯେତ୍
ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ସେଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୋମବାରରେ ପୂଜା କରେ,
ଯକ୍ଷ୍ମଣାପି ନ ସଂଦେହଃ କିଂ ପୁନଃ କୁଷ୍ଠପୂର୍ଵକୈଃ
ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତେବେ କୁଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ରୋଗ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ତ ଅଧିକ ଉପକାର।
ତଦାରାଧ୍ଯ ପୁରା ସୋମଃ କ୍ଷଯଵ୍ଯାଧିସମନ୍ଵିତଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସୋମ ଏଠାରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର କ୍ଷୟ ରୋଗ ଥିଲା।
କ୍ଷଯଵ୍ଯାଧିଃ ପୁରା ଜାତା ଉପଶାଂତିଂ କଥଂ ଗତଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କ୍ଷୟ ରୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା; ଏହା କିପରି ଶାନ୍ତି ହେଲା?
ଏତନ୍ନଃ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵିସ୍ତରେଣ ମହାମତେ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ସବୁ କଥା ଆମକୁ ଏକାଏକି ଭଲଭାବେ କହ।
ଉପଯେମେ ନିଶାନାଥୋ ଦେଵାଗ୍ନିଗୁରୁସଂନିଧୌ
ନିଶାର ନାଥ ଦେବ, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସେଠାରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ନକ୍ଷତ୍ରସଂଜ୍ଞିତା ଲୋକେ କୀର୍ତ୍ଯଂତେ ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଲୋକରେ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ଦ୍ବିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ଅଥ ତାସାଂ ସମସ୍ତାନାଂ ମଧ୍ଯେ ତସ୍ଯ ନିଶାପତେଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନିଶାର ନାଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ,
ତତଃ ସମଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସର୍ଵାସ୍ତା ଦକ୍ଷକନ୍ଯକାଃ ୬.୬୩.
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷ କନ୍ୟାମାନେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଏକି ଛାଡିଦେଲେ।
ତତସ୍ତାଃ କାମ ସଂତପ୍ତା ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯେନ ସମନ୍ଵିତାଃ
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ଜଳିଥିଲେ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିଲେ।
ଵଯଂ ଯସ୍ମୈ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତାଃ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ତାତ ପାପିନେ
ପିତା, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଆପଣ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ,
ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ସ୍ଵଯମାଦାଯ ଜଗାମ ଶଶିସଂନିଧୌ
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜେ ନେଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସୋଽନ୍ଵକ୍ଷଂ ତାସାଂ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଏକାଏକି କହିଲେ।
କିମିଦଂ ଯୁଜ୍ଯତେ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵଯା ରାତ୍ରିପତେଽଧମ
ନିଶାର ନାଥ, ତୁମେ ଏହି କାମ କାହିଁକି କରୁଛ?
ଋତୁକାଲେଽପି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ସୁତା ମମ ସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ଋତୁ ସମୟ ଆସିଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପାଖରେ କେବଳ କନ୍ୟାମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଋତୁ ସ୍ନାତାଂ ତୁ ଯୋ ଭାର୍ଯାଂ ସଂନିଧୌ ନୋପଗଚ୍ଛତି
ଯଦି ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସ୍ନାନ କରି ଋତୁ ପରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କୁ ନଜିକରେ ନେଇ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଲଜ୍ଜୋ ରାତ୍ରିନାଯକଃ ପ୍ରୋଵାଚାଧୋମୁଖୋ ଦକ୍ଷଂ ପ୍ରକରିଷ୍ଯେ ଵଚସ୍ତଵ
ସେହି କଥା ଶୁଣି, ରାତିର ନାଥ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଡକ୍ଷକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର କଥା ଅନୁସାରେ କରିବି।'
ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ଦକ୍ଷଃ ସୁତାଃ ସର୍ଵା ହିମଦ୍ଯୁତେ ୬.୬୩.
ତାପରେ ଡକ୍ଷ ଖୁସି ହୃଦୟରେ, ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ହିମଦ୍ୟୁତିଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
୩ ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ପୂର୍ଵଵତ୍ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦକ୍ଷଜାଃ
କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବର ପରି, ଡକ୍ଷଙ୍କର ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ଅଥ ତା ଦୁଃଖିତା ଭୂଯୋ ଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ର ପିତା ସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ସେହି କନ୍ୟାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପୁଣି ତାଙ୍କ ପିତା ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ଏତତ୍ତାତ ମହଦ୍ଦୁଃଖମସ୍ମାକଂ ଵର୍ତତେ ହୃଦି
'ପିତା, ଏହି ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆମ ହୃଦୟରେ ରହିଛି,'
ଯତ୍ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ କୃତସ୍ତେନ କାମୁକେନ ଦୁରାତ୍ମନା
'ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ସେହି କାମପରାୟଣ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଧ୍ୟ ହୋଇ,'
ତଦ୍ଦୁଃଖଂ ନ ଵଯଂ ଶକ୍ତା ହୃଦି ଧର୍ତୁଂ କଥଂଚନ
'ଏହି ଦୁଃଖ ଆମେ କେହି ଭଳି ହୃଦୟରେ ଧରିପାରୁ ନାହିଁ।'
ଵିଶେଷାତ୍ତଵ ଵାକ୍ଯେନ ନିଷିଦ୍ଧୋ ରାତ୍ରିନାଯକଃ ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଦୁଃଖସଂତପ୍ତାସ୍ତ୍ଯଜାମୋ ଯେନ ଜୀଵିତମ୍
'ବିଶେଷ କରି, ତୁମର କଥାରେ ନିଷିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରାତିର ନାଥ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଛି, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଆମେ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।'