ଧେନୁଂ ତଯା ସମାଲାପାତ୍ପ୍ରକୃତିଂ ଯାସ୍ଯସେ ପୁନଃ
ସେଠାରେ ତୁମେ ତା ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଲେ, ପୁଣି ତୁମର ପ୍ରକୃତିକୁ ଫେରି ଗାଈ ହେବା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୃଗୀ ରାଜାଗ୍ରତଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵ୍ଯଯୁଜ୍ଯତ
ଏପରି କହି, ସେ ହରିଣୀ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲା।
ଅଥାଽସୌ ପାର୍ଥିଵଃ ସଦ୍ଯୋ ରୌଦ୍ରାସ୍ଯଃ ସମଜାଯତ ଭକ୍ଷଯାମାସ ତାଂ ସେନାମାତ୍ମୀଯାଂ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ତାପରେ ସେ ରାଜା ତୁରନ୍ତି ରୂଦ୍ର ମୁହଁ ହେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, ନିଜ ସେନାକୁ ଖାଇଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ସୈନିକା ରାଜନ୍ହତଶେଷାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ
ତାପରେ, ରାଜନ୍, ଯେଉଁ ସେନା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ, ସେମାନେ ଖୁବ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ନିଵେଦଯନ୍ତୋ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଚତ୍ଵରେଷୁ ତ୍ରିକେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ଘଟଣାକୁ ଚଉକରେ ଓ ତିନିମୁହାଣିରେ ଲୋକମାନେଠାରେ କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଂ ଭୂରିପରାକ୍ରମମ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଅତି ପ୍ରବଳ ଶୂରବୀର,
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ସାନୌ ନୃପୋତ୍ତମ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ସେ ରାଜବଂଶରେ,
ତତ୍ରୈକା ଗୌଃ ପରିଭ୍ରଷ୍ଟା ସ୍ଵଯୂଥାତ୍ତୃଣତୃଷ୍ଣଯା ॥ 7.3.29.
ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଗାଈ ତାଙ୍କ ଦଳରୁ ଘାସ ଖାଇବା ଆସାରେ ଅଲଗା ହୋଇଗଲା।
ଅଚ୍ଛିନ୍ନାଗ୍ରତୃଣଂ ଯା ତୁ ସଦା ଭକ୍ଷଯତେ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ସେ ଯେଉଁ ଗାଈ ସଦା ଅଖଣ୍ଡ ଘାସ ଖାଏ,
ତତ୍ରାସସାଦ ତାଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋତ୍କଟମୁଖାଵହଃ
ସେଠାରେ ଏକ ବାଘ ତାଙ୍କୁ ଆସି ଧରିଲା, ତାଙ୍କର ଦାଁତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସ୍ମରଂତୀ ଗୋକୁଲେ ବଦ୍ଧଂ ସ୍ଵସୁତଂ କ୍ଷୀରପାଯିନମ୍
ସେ ଗାଈ ଗୋଶାଳାରେ ବନ୍ଧା ନିଜ ଛୁଆଁ, ଦୁଧ ପିଉଥିବାକୁ ମନେ ପକାଉଥିଲା।
ଵିଦ୍ଯତେ କସ୍ଯଚିନ୍ମୂର୍ଖେ ସ୍ମରେଷ୍ଟାଂ ଦେଵତାଂ ତତଃ
ମୂର୍ଖମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ନା କିଏ ମନରେ ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
କପିଲୋଵାଚ ସ୍ଵଜୀଵିତଭଯାଦ୍ଵ୍ଯାଘ୍ର ନ ରୋଦିମି କଥଂଚନ
କପିଳ କହିଲେ: ମୋ ଜୀବନର ଭୟରୁ, ହେ ବାଘ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦୁନି।
ନାଦ୍ଯାପି ସ ତୃଣା ନ୍ଯତ୍ତି ତେନାହଂ ଶୋକଵିକ୍ଲଵା
ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘାସ ଖାଇନାହାନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି।
ପାଯଯିତ୍ଵା ସୁତଂ ବାଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନଂ ସ୍ଵକମ୍
ମୋ ଛୁଆଁକୁ ଦୁଧ ପିଇଇ, ନିଜ ଲୋକମାନେଠାରେ ଦେଖି ଓ ପଚାରି,
ପୁନରାଗମନଂ ଯତ୍ତେ ନ ଚ ତଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଦଧାମ୍ଯହମ୍
ତୁମେ ତାଙ୍କର ପୁଣି ଆସିବାକୁ କହୁଛ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଭରସା କରେନି।
ଭଯାନ୍ମାଂ ଭାଷସେ ଚୈଵଂ ନାସ୍ତି ପ୍ରାଣସମଂ ଭଯମ୍
ତୁମେ ଭୟରୁ ଏପରି କହୁଛ; ଜୀବନର ଭୟ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଯଦି ତେ ଭୂଯାନ୍ମାଂ ମୁଞ୍ଚ ତ୍ଵଂ ମୃଗାଧିପ ॥ 7.3.29.
ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଭରସା କର, ମତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ହେ ପଶୁମାନଙ୍କ ମାଳିକ।
ତତୋଽହଂ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଗତ୍ଵା ମୋଚଯିଷ୍ଯାମି ଵା ନ ଵା
ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ହେଇ, ସେଠାରୁ ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି କି ନାହିଁ, ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦେଖିବି।
ତେନ ପାପେନ ଲିପ୍ଯାମି ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ଯଦି ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ନାସି, ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେବି।
ଗୁରୁଦ୍ରୋହରତାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଜିନିଷ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଯତ୍ପାପଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ହତ୍ଵା ଗାଂ ଚ ହତ୍ଵା ପ୍ରଜାଯତେ
ଯେଉଁ ପାପ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାରିବା କିମ୍ବା ଗାଈ ମାରିବାରୁ ହୁଏ,
ମିତ୍ରଦ୍ରୋହେ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଯତ୍ପାପଂ ଗୁରୁଵଂଚକେ
ମିତ୍ରକୁ ଧୋକା ଦେବାରୁ ଯେଉଁ ପାପ, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଠକିବାରୁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଯୋ ଗାଂ ସ୍ପୃଶତି ପାଦେନ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପାଵକଂ ତଥା
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପାଦରେ ଗାଈକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଛୁଅନ୍ତି,
କୂପାରାମତଡାଗାନାଂ ଯୋ ଭଂଗଂ କୁରୁତ ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ କୂଆ, ବଗିଚା କିମ୍ବା ପୋଖରୀ ଭଙ୍ଗ କରେ,
କୃତଘ୍ନସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ସୂଚକସ୍ଯ ଚ ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ଅକୃତଜ୍ଞ ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ପାପ ଅଛି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଫିରିଦିଅନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ମଦ୍ଯମାଂସରତାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମଦ ଓ ମାଂସ ଖାଇବାରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ରାଜପୈଶୁନ୍ଯକର୍ତୄଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍ 7.3.29.
ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଵେଦଵିକ୍ରଯକର୍ତୄଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ସଂପ୍ରଜାଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଦୀଯମାନଂ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନିଵାରଯତି ଯୋଽଲ୍ପଧୀଃ
ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଯେଉଁ ଲୋକେ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଦାନ ଦେବାକୁ ବାଞ୍ଚାଇ ଦିଅନ୍ତି,