ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ତାଃ ସର୍ଵା ଗତ୍ଵାଽରଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ବହୁଲେ ଚଂପକେ ଦାମେ ଵସୁଧାରେ ଘଟସ୍ରଵେ ୬.୫୧.
ଘନ ଚମ୍ପାକ ଗଛର ଝୁପଡିରେ, ମାଟିର ଝରଣା ଓ ଘଡ଼ାରୁ ପାଣି ବହୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ।
ତଥାନ୍ଯା ଧେନଵୋ ଯାଶ୍ଚ ସଂସ୍ଥିତା ଗୋକୁଲାଂତିକେ ଅଦ୍ଯାହଂ ନିଜଯୂଥସ୍ଯ ଭ୍ରମଂତୀ ନାତିଦୂରତଃ
ଏଭଳି ଗୋକୁଳ ନିକଟରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗାୟମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଦଳ ସହିତ ଅତି ଦୂରକୁ ଯାଉନି।
ତତଶ୍ଚ ଗହନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵନଂ ମାନୁଷଵର୍ଜିତମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ମଣିଷ ଶୂନ୍ୟ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ଦର୍ଶନାର୍ଥାଯ ସୁତସଂଭାଷଣାଯ ଚ
ତୁମମାନେ ଦେଖିବା ଓ ମୋ ପୁଅ ସହ କଥାହେବା ପାଇଁ।
ଦୃଷ୍ଟଃ ସଂଭାଷିତଃ ପୁତ୍ରଃ ଶାସିତଶ୍ଚ ମଯା ହି ସଃ
ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ଦେଖିଛି, କଥାହେଇଛି ଏବଂ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛି।
ଅଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ଭଵତୀନାଂ ମଯା କୃତମ୍
ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରୁ, ମୁଁ ତୁମମାନେ ପାଇଁ କାମ କରିଛି।
ଅନାଥୋ ହ୍ଯବଲୋ ଦୀନଃ କ୍ଷୀରପୋ ମମ ବାଲକଃ
ମୋ ଶିଶୁ ଅନାଥ, ଦୁର୍ବଳ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୁଧ ଖାଇଥିବା।
ଭ୍ରମମାଣୋଽସମେ ସ୍ଥାନେ ଵ୍ରଜମାନୋଽନ୍ଯଗୋକୁଲେ
ଅଜଣା ଜାଗାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଗୋପାଳ ଗାଁକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ,
ଅହଂ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ସ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବାଘ ରହିଛି ।
ଆପଦ୍ଧର୍ମଂ ନ ଵେତ୍ସି ତ୍ଵଂ ନୂନଂ ଯେନ ପ୍ରଗଚ୍ଛସି
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆପତ୍କାଳର ଧର୍ମ ଜାଣୁନାହାଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଚାଲିଯାଉଛ ।
ନ ନର୍ମଯୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ହିନସ୍ତି ନ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଜାତିର୍ନ ଵିଵାହକାଲେ ୬.୫୧.
ମଜା କରି କହାଯାଇଥିବା କଥା କେବେ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ; ନାହିଁ ନାରୀମାନେ ଦୋଷୀ, ବା ବିବାହ ସମୟରେ କେବେ ଦୋଷ ହୁଏନାହିଁ ।
ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ର ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଦୋଷୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ତେ ଶୁଭେ
ତେଣୁ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏଥିରେ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ଶୁଭେ ।
ଆତ୍ମପ୍ରାଣହିତାର୍ଥାଯ ନ ସାଧୂନାଂ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ନିଜ ପ୍ରାଣ ଓ ଉପକାର ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା କାମକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ସତ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ଲୋକୋ ଧର୍ମଃ ସତ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ସତ୍ୟ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦଢ଼ିତ; ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଦଢ଼ିତ ।
ଵିଷ୍ଣଵେ ପୃଥିଵୀଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ବଲିଃ ପାତାଲମାଶ୍ରିତଃ
ବଳି ଭୂମିକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ପାତାଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ।
ଯଃ ସ୍ଵଂ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ନ କରୋତି ଯଥୋଦିତମ୍
ଯିଏ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରିତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରେନାହିଁ,
ଯା ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ଥଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜସି ଦୁସ୍ତ୍ଯଜାନ୍
ତୁମେ ସତ୍ୟ ପାଇଁ, ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରାଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛ ।
କିଂ ତ୍ଵାଂ କଲ୍ଯାଣି ଵକ୍ଷ୍ଯାମଃ ସ୍ଵଯଂ ଧର୍ମାର୍ଥଵାଦିନୀମ୍
ହେ କଳ୍ୟାଣି, ତୁମେ ନିଜେ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଥା କହୁଛ, ଆମେ ତୁମକୁ କଣ କହିବୁ ?
ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ମହାଭାଗେ ନ ଶୋଚ୍ଯଃ ପୁତ୍ରକସ୍ତଵ
ତେଣୁ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଯାଅ; ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଏତତ୍ପୁନର୍ଵଯଂ ଵିଦ୍ମଃ ସଦା ସତ୍ଯଵତାଂ ନୃଣାମ୍
ଏହି କଥା ଆମେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ଜାଣିଥାଉ ।
ପ୍ରସ୍ଥିତା ଵ୍ଯାଘ୍ରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପୁତ୍ରଶୋକେନ ପୀଡିତା ॥ ୬.୫୧.
ସେ, ପୁଅର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ବାଘକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଶୋକାଗ୍ନିନାପି ସଂତପ୍ତା ନିରାଶା ପୁତ୍ରଦର୍ଶନେ
ପୁଅକୁ ଦେଖିବା ଆଶା ଛାଡ଼ି, ଶୋକର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ।
ଅଂଧେଵ ଦୃଷ୍ଟିନିର୍ମୁକ୍ତା ପ୍ରସ୍ଖଲଂତୀ ପଦେପଦେ
ଦୃଷ୍ଟି ହରାଇଥିବା ଅନ୍ଧ ମାନେ ଯେପରି, ପ୍ରତି ପଦକୁ ଠୋକୁଥିଲେ ।
ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ଭ୍ରମମାଣଂ ଵା ମମ ପୁତ୍ରଂ ସୁବାଲକମ୍
ମୋ ପୁଅ, ଶୁଏ କିମ୍ବା ଭ୍ରମଣ କରେ, ଏତେ ଛୋଟ ଥିଲେ ।
ଏଵଂ ପ୍ରଲପ୍ଯ ମନସା ସଂପ୍ରାପ୍ତା ତତ୍ର ଯତ୍ର ସଃ
ଏଭଳି ମନରେ ଭାବି, ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମକଣ୍ଠଶ୍ଚ ତସ୍ଯା ମାର୍ଗାଵଲୋକକଃ
ଏକ ମୃଗ, ଭୋକରେ ଗଳା ଶୁଖିଯାଇଥିବା, ତାଙ୍କର ରାସ୍ତା ଦେଖୁଥିଲା।
କୁରୁ ତୃପ୍ତିଂ ଯଥାକାମଂ ମମ ମାଂସେନ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଶରୀର ଖାଇ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ତେଣୁ ଭୋକ ମେଟା।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋଽପି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଵୈରାଗ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ମୃଗ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିରାକ୍ତିକୁ ପାଇଲା।
ନ ହି ସତ୍ଯଵତାଂ କିଂଚିଦଶୁଭଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ସତ୍ୟବାନ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଶୁଭ ଘଟେନି।