ସର୍ଵଂ କୀର୍ତଯ ଵୃତ୍ତାଂତମଦ୍ଯାରଣ୍ଯସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଆଜି ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେଉଁ କଥା ଘଟିଛି, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ମୋତେ କହ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରେଣାସାଦିତା ତତ୍ର ଭ୍ରମମାଣା ଇତସ୍ତତଃ
ମୁଁ ଏଠାଉଠି ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ଏଠାରେ ଏକ ବାଘ ମୋତେ ଧରିଲା।
ସ ମଯା ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପୁତ୍ର ଭକ୍ଷମାଣୋ ନଖାଯୁଧଃ ୬.୫୧.
ବେଟା, ସେ ତାଙ୍କର ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ମୋତେ ଖାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲି।
ସାହଂ ତେନ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଶପଥୈର୍ବହୁଭିଃ କୃତୈଃ
ମୁଁ ବହୁତ ଶପଥ ଦେଇ, ତାଙ୍କଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲି।
ଶ୍ଲାଘ୍ଯଂ ହି ମରଣଂ ସମ୍ଯଙ୍ମାତୁରଗ୍ରେ ମମାଧୁନା
ମୋ ପାଇଁ ଏବେ ମା'ଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ବଡ଼ ଗୌରବର କଥା।
ଏକାକିନାପି ମର୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ହୀନେନ ଵୈ ମଯା
ତୁମୁଁ ଛାଡ଼ି ଏକା ହେବା ପରେ, ମୋତେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ହେବ।
ଯଦି ମାତସ୍ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ମାଂ ସୂଦଯିଷ୍ଯତି
ମା', ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଥିବାବେଳେ ବାଘ ମୋତେ ମାରିଦେଉଛି—
ନାସ୍ତି ମାତୃସମୋ ବନ୍ଧୁର୍ବାଲାନାଂ କ୍ଷୀରଜୀଵିନାମ୍
ଦୁଧପିଆ ଛୁଆଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମା' ପରି ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ମାତୃସମଃ ପୂଜ୍ଯୋ ନାସ୍ତି ମାତୃସମଃ ସଖା
ମା' ପରି ପୂଜ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, ମା' ପରି ବନ୍ଧୁ କେହି ନାହିଁ।
ଏଵଂ ମତ୍ଵା ସଦା ମାତୁଃ କର୍ତଵ୍ଯା ଭକ୍ତିରୁତ୍ତମୈଃ ଅନୁତିଷ୍ଠଂତି ଯେ ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ଯାଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଏପରି ଭାବି, ପୁଅମାନେ ସଦା ମା'ଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ପୁଅମାନେ ଏହିପରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଂ ଚ ତିଷ୍ଠାତ୍ର ଗୋକୁଲେ
ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯିବି, ତୁମେ ଏଠି ଗୋକୁଳରେ ରୁହ।
ତତ୍କଥଂ ମମ ଜୀଵଂ ତ୍ଵଂ ରକ୍ଷସ୍ଯସୁଭିରାତ୍ମନଃ ୬.୫୧.
ତୁମେ କିପରି ତୁମର ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମା ସହିତ ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରିବ?
ଅପଶ୍ଚିମମିଦଂ ପୁତ୍ର ମାତୃସଂଦିଷ୍ଟମୁତ୍ତମମ୍
ପୁଅ, ଏହା ମୋର ମାଆଙ୍କର ଶେଷ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପଦେଶ।
ଭ୍ରମମାଣୋ ଵନେ ପୁତ୍ର ମା ପ୍ରମାଦଂ କରିଷ୍ଯସି
ପୁଅ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ କେବେ ଅସାବଧାନ ହେଉନି।
ସମୁଦ୍ରମଟଵୀଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵିଶଂତେ ଲୋଭମୋହିତାଃ
ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ପଡି, ଯେଉଁମାନେ ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଲୋଭାତ୍ପ୍ରମାଦାଦ୍ଵିଶ୍ରଂଭାତ୍ପୁରୁଷୋ ଵଧ୍ଯତେ ତ୍ରିଭିଃ
ଲୋଭ, ଅସାବଧାନତା ଓ ଅବିଶ୍ୱାସ — ଏହି ତିନିଟି କାରଣରୁ ଲୋକ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଆତ୍ମା ପୁତ୍ର ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷ୍ଯଃ ସର୍ଵଦୈଵ ପ୍ରଯ ତ୍ନତଃ
ପୁଅ, ସବୁବେଳେ ଉତ୍ସାହରେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଵିଷମସ୍ଥଂ ତୃଣାନ୍ନାଦ୍ଯଂ କଥଂଚିତ୍ପୁତ୍ରକ ତ୍ଵଯା
ପୁଅ, ବିପଦ୍ସ୍ଥଳରେ ଥିବା ଘାସ କେବେ ଖାଅନି।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତଂ ଵତ୍ସମଵଲିହ୍ଯ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ତାଙ୍କର ବଛାକୁ ପୁନିପୁନି ଚାଟିଲେ।
ତତଃ ସଖୀଜନଂ ସର୍ଵଂ ଗତା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜ।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ତାଃ ସର୍ଵା ଗତ୍ଵାଽରଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ବହୁଲେ ଚଂପକେ ଦାମେ ଵସୁଧାରେ ଘଟସ୍ରଵେ ୬.୫୧.
ଘନ ଚମ୍ପାକ ଗଛର ଝୁପଡିରେ, ମାଟିର ଝରଣା ଓ ଘଡ଼ାରୁ ପାଣି ବହୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ।
ତଥାନ୍ଯା ଧେନଵୋ ଯାଶ୍ଚ ସଂସ୍ଥିତା ଗୋକୁଲାଂତିକେ ଅଦ୍ଯାହଂ ନିଜଯୂଥସ୍ଯ ଭ୍ରମଂତୀ ନାତିଦୂରତଃ
ଏଭଳି ଗୋକୁଳ ନିକଟରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗାୟମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଦଳ ସହିତ ଅତି ଦୂରକୁ ଯାଉନି।
ତତଶ୍ଚ ଗହନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵନଂ ମାନୁଷଵର୍ଜିତମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ମଣିଷ ଶୂନ୍ୟ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ଦର୍ଶନାର୍ଥାଯ ସୁତସଂଭାଷଣାଯ ଚ
ତୁମମାନେ ଦେଖିବା ଓ ମୋ ପୁଅ ସହ କଥାହେବା ପାଇଁ।
ଦୃଷ୍ଟଃ ସଂଭାଷିତଃ ପୁତ୍ରଃ ଶାସିତଶ୍ଚ ମଯା ହି ସଃ
ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ଦେଖିଛି, କଥାହେଇଛି ଏବଂ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛି।
ଅଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ଭଵତୀନାଂ ମଯା କୃତମ୍
ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରୁ, ମୁଁ ତୁମମାନେ ପାଇଁ କାମ କରିଛି।
ଅନାଥୋ ହ୍ଯବଲୋ ଦୀନଃ କ୍ଷୀରପୋ ମମ ବାଲକଃ
ମୋ ଶିଶୁ ଅନାଥ, ଦୁର୍ବଳ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୁଧ ଖାଇଥିବା।
ଭ୍ରମମାଣୋଽସମେ ସ୍ଥାନେ ଵ୍ରଜମାନୋଽନ୍ଯଗୋକୁଲେ
ଅଜଣା ଜାଗାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଗୋପାଳ ଗାଁକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ,
ଅହଂ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ସ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବାଘ ରହିଛି ।