କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଦୁର୍ଵାସା ମୁନି ସତ୍ତମଃ
କେତେକ ସମୟ ପରେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଦୁର୍ବାସା ଆସିଥିଲେ।
ଅଥୋତ୍ଥାଯ ନୃପସ୍ତୂର୍ଣଂ ସମ୍ମୁଖଃ ପ୍ରଯଯୌ ମୁଦା
ତାପରେ ରାଜା ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ଖୁସି ହୋଇ ସାମ୍ନାକୁ ଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚରଣୌ ସ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ନିଜେ ମୁନିଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇଦେଲେ।
ଇଦଂ ରାଜ୍ଯମମୀ ପୁତ୍ରା ଇମା ନାର୍ଯ ଇଦଂ ଧନମ୍
ସେ କହିଲେ: 'ଏହି ରାଜ୍ୟ, ଏହି ପୁଅମାନେ, ଏହି ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ, ଏହି ଧନ—'
ଗୃହାଗତାଯ ଵିପ୍ରାଯ ଵ୍ରତିନେଽସ୍ମଦ୍ଵିଧାଯ ଚ
'—ମୋ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିଥି, ବ୍ରତୀ ଏବଂ ମୋ ପରି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ।'
ନ ମେ କିଞ୍ଚିଦ୍ଧନୈଃ କାର୍ଯଂ ନ ରାଜ୍ଯେନ ନୃପୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଧନ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦନ୍ନଂ ତେ ସିଦ୍ଧମସ୍ତି ଗୃହେ ନୃପ ୬.୪୯.
ସେଥିପାଇଁ, ରାଜା, ତୁମ ଘରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି ହୋଇଛି—
ଅନ୍ନଂ ଭୋଜ୍ଯକୃତେ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ ସ୍ଵଯମେଵ ହି
ସେ ନିଜେ ଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଵ୍ଯଞ୍ଜନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ପକ୍ଵାନ୍ନାନି ବହୂନି ଚ ତଥା ମାଂସଂ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ଲଵଣାଦ୍ଯୈଃ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରସାଳ ତରକାରୀ, ଅନେକ ପକା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ, ଲୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମସଲା ସହିତ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା।
ଅଥାସୌ ବୁଭୁଜେ ଵିପ୍ରଃ କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମସ୍ତ୍ଵରଯାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ, ଭୁଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୱରା ଭରି ଖାଇଲେ।
ଅଥ ତୃପ୍ତେନ ମାଂସସ୍ଯ ଜ୍ଞାତସ୍ତେନ ରସୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଖାଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସେ ଦ୍ୱିଜନେ ମାଂସର ସ୍ୱାଦ ଚିହ୍ନିଲେ।
ଯସ୍ମାନ୍ମାଂସଂ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତ୍ଵା ଵ୍ରତଭଂଗଃ କୃତୋ ମମ
'ତୁମେ ମୋତେ ମାଂସ ଦେଇଥିବାରୁ, ମୋର ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା।'
ତତଃ ସ ଭୂପତିର୍ଭୀତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ଭୟଭୀତ ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ମୁନିଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତଵ କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମକଣ୍ଠସ୍ଯ ମଯା ଭକ୍ତିଃ କୃତା ମୁନେ
'ମୁନି, ତୁମେ ଭୁଖରେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଁ ସେବା କରିଥିଲି।'
ତସ୍ମାତ୍କୁରୁ ପ୍ରସାଦଂ ମେ ଭକ୍ତସ୍ଯ ଵିନତସ୍ଯ ଚ
'ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ ଯିଏ ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ରତା ସହିତ ରହିଛି, ମୋତେ କୃପା କର।'
ଵିଶେଷେଣ ଵ୍ରତସ୍ଯାଂତେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯୋଦ୍ଭଵସ୍ଯ ଚ
ବିଶେଷକରି ବ୍ରତର ଶେଷରେ ଏବଂ ଚାରିମାସିଆ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେବାବେଳେ—
ଉପଵାସପରୋ ଭୂତ୍ଵା ମାଂସମଶ୍ନାତି ଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ ୬.୪୯.
ଯଦି କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ଉପବାସରେ ଲାଗିଥିବା ସମୟରେ ମାଂସ ଖାଏ—
ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ରତଂ ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ମେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ତେଣୁ ମୋର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ।
ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଦୀନସ୍ଯ ନିର୍ଦୋଷସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ଯିଏ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୋଷହୀନ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ—
ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯତି ତେ ମୁକ୍ତିସ୍ତଦା ତୂର୍ଣଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁକ୍ତି ତୁମକୁ ଦେଖାଯିବ ଏବଂ ସେଥିରେ ଶୀଘ୍ର ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଜଗାମ ନିଜମାଶ୍ରମମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନଷ୍ଟସ୍ମୃତିସ୍ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଂତୂନ୍ପୁରଃସ୍ଥିତାନ୍
ତାପରେ, ସେ ସ୍ମୃତି ହରାଇ ଦେଖିଲେ, ସାମ୍ନାରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଦାଉଁଥିଲେ।
ଅଥ ତେ ମଂତ୍ରିଣସ୍ତସ୍ଯ ଶାପସ୍ଯାତଂ ମହୀପତେଃ
ତାପରେ, ସେ ରାଜାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶାପର ପ୍ରଭାବ ବୁଝିଲେ—
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ କଲଶେଶ୍ଵରାଖ୍ଯାନେ କଲଶନୃପତେର୍ଦୁର୍ଵାସସଃ ଶାପେନ ଵ୍ଯାଘ୍ରତ୍ଵପ୍ରାପ୍ତିଵର୍ଣନଂନାମୈକୋନପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାରେ, କଳଶେଶ୍ୱରଙ୍କ କଥାରେ, 'ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ କଳଶ ରାଜାଙ୍କ ବାଘ ହେବାର ବିବରଣୀ' ନାମକ ଉଣପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଏଵଂ ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵ୍ଯାଘ୍ରରୂପସ୍ଯ କାନନେ
ଏଭଳି ରାଜା ବାଘର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେଠାରେ—
ତତ୍ରାସ୍ତି ନନ୍ଦିନୀନାମ ଧେନୁଃ ପୀନପଯୋଧରା
ସେଠାରେ ଏକ ଗାଈ ଅଛି, ନାମ ନନ୍ଦିନୀ, ଯାହାର ଦୁଧ ଭରିଥିବା ଉଦର ଅଛି।
ଅଥ ସା ନିଜଯୂଥସ୍ଯ ସଦାଗ୍ରେ ତୃଣଵାଂଛଯା
ସେ ସଦା ନିଜ ଝୁଣ୍ଡର ଆଗରେ ଥାଏ, ଘାସ ଖାଇବାକୁ ଚାହେ—
ଅପଶ୍ଯତ୍ତେଜସା ଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଵଯମେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ସେଠାରେ, ସେ ଏକ ତେଜସ୍ୱୀ ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିଲା, ଯାହା ଏକାକି ଦାଉଁଥିଲା।
ତତସ୍ତସ୍ଯୋପରି ସ୍ଥିତ୍ଵା ସୁସ୍ରାଵ ସୁମହତ୍ପଯଃ
ତାପରେ, ସେ ତାହାର ଉପରେ ଦାଉଁଥିବାବେଳେ ବହୁତ ଦୁଧ ଝରାଇଲା।