ଵିଶେଷାଦ୍ଧର୍ଷସଂଯୁକ୍ତା ଵିଵିଧୈର୍ଗୀତଵାଦନୈଃ ତଦାରଭ୍ଯ ନୃପାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଚକ୍ରୁର୍ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତାଃ
ବିଶେଷ ଉତ୍ସାହ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏହା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସମୁତ୍ଥାଯ ସ ଭୂପତିଃ ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଯଯୌ ହୃଷ୍ଟଃ ସସୈନ୍ଯଃ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରତି ॥ ୬.୪୭.
ତାପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଆକାଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଭୂପତି ଉଠି, ଅନୁମତି ନେଇ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେନା ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଯିବାକୁ ନିକଳିଲେ।
ତତଃ କାଲେନ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଦେହାନ୍ତଂ ସ ମହୀପତିଃ
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ରାଜା ଜୀବନର ଶେଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମହାକାଲସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ମହାକାଳଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି।
ଆଶ୍ରମୋ ଽସ୍ତି ସୁଵିଖ୍ଯାତୋ ନାନାଦ୍ରୁମସମାଵୃତଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହା ବହୁତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ଯତ୍ର ତେନ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯୋମାମହେଶ୍ଵରୌ
ସେଠାରେ, ସେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ।
ଆସୀଦ୍ରାଜା ହରିଶ୍ଚଂଦ୍ରସ୍ତ୍ରିଶଂକୁତନଯଃ ପୁରା
ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁଅ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ।
ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ନ ଚ ଵ୍ଯାଧିର୍ନାକାଲମରଣଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେଠାରେ କେବେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ରୋଗ କିମ୍ବା ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉନଥିଲା।
କାଲଵର୍ଷୀ ସଦା ମେଘଃ ସସ୍ଯାନି ପ୍ରଚୁରାଣି ଚ
ମେଘ ନିୟମିତ ଭାବେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଫସଲ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ହୋଇଥିଲା।
୨ ଦଂଡସ୍ତତ୍ରାଭଵଦ୍ଵାସ୍ତୌ ଗୃହରୋଧୋଽକ୍ଷଦେଵନେ
ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡ କେବଳ ଚୋରି, ଘର ଭିତରେ ରଖିବା କିମ୍ବା ଦାୟସ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଥିଲା।
ସ୍ନେହକ୍ଷଯଶ୍ଚ ଦୀପେଷୁ ଵିଵାହେ ଚ କରଗ୍ରହଃ
ଦୀପରେ ସ୍ନେହ ଶେଷ ହେଉଥିଲା, ବିବାହରେ ହାତ ଧରିବା ହେଉଥିଲା।
ତସ୍ଯୈଵଂ ଗୁଣଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସାର୍ଵଭୌମସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ଏପରି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦେଶର ଶାସକ ଏହି ଭୂପତି ପାଇଁ—
ତତଃ ପୁତ୍ରକୃତେ ଗତ୍ଵା ଚକାର ସୁମହତ୍ତପଃ
ତାପରେ, ପୁଅ ପାଇଁ ସେ ଯାଇ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ପଂଚାଗ୍ନିସାଧକୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଵର୍ଷାସ୍ଵାକାଶସଂସ୍ଥିତଃ ୬.୪୮.
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ସେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ଉପରେ ବସିଲେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ଆକାଶ ତଳେ ଖୋଲା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଂତେ ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ତତସ୍ତଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୋଚ୍ଚୈଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ସୂକ୍ତୈଃ ଶ୍ରୁତୈରପି
ତାପରେ, ସେ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ବେଦମୟ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଧରଣୀତଲେ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ତୁମ ଦୟାରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯେ କିଛି ଅଛି—
ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା ମହାମୂର୍ଖ ନ ପ୍ରଣାମଃ କୃତୋ ମମ
କାରଣ, ହେ ମହାମୂର୍ଖ, ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କରିନାହା।
ତଵ ସଂଲପ୍ସ୍ଯତେ ପୁତ୍ରୋ ଯଥୋକ୍ତଃ ଶୂଲପାଣିନା ୬.୪୮.
ତୁମର ପୁଅ, ଶୂଳଧାରୀ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ତୁମ ସହ କଥା ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵତୀ ସାର୍ଧଂ ଦେଵେନ ଶଂଭୁନା
ଏପରି କହି, ଦେବୀ ଶଂଭୁଙ୍କ ସହିତ—
ସୋଽପି ରାଜା ଵରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶାପଂ ଚ ତଦନଂତରମ୍
ସେ ରାଜା, ଦେବତାଙ୍କ ଠାରୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଏବଂ ପରେ ଏକ ଶାପ ପାଇଲେ।
ଏକାସନଂ ସମାରୂଢୌ କୃତ୍ଵା ଗୌରୀ ମହେଶ୍ଵରୌ
ଗୌରୀ ଓ ମହେଶ୍ୱର, ଏକ ଆସନ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ଵିଶେଷେଣ ଦଦୌ ଦାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମହୀପତିଃ
ସେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଦାନ ଦେଲେ।
ତତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାଂତେ ଭଗଵାନ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ
ତାପରେ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଭଗବାନ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତତଃ ସ ନୃପତିସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯୁଗପଦ୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ତାପରେ, ସେ ରାଜା ଦୁହେଁ ସହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କଲେ।
ପୁରା ଦେଵି ମଯାନଂଦପୂରେ ଵ୍ଯାକୁଲ ଚେତସା
ପୂର୍ବେ, ହେ ଦେବୀ, ଆନନ୍ଦପୁରରେ ମୋ ମନ ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା।
ଦେହାର୍ଧଧାରିଣୀ ଦେଵି ସଦା ତ୍ଵଂ ଶୂଲଧାରିଣଃ
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସଦା ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଶ ଧାରଣ କରିଛ।
ଯସ୍ତଂ ନମତି ଦେଵେଶଂ ତେନ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦା ନତା ॥ ନତାଯାଂ ତ୍ଵଯି ଦେଵେଶୋ ନତଃ ସ୍ଯାଦିତି ମେ ମତିଃ
ଯିଏ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ତୁମକୁ ସଦା ପ୍ରଣାମ କରେ; ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ ହୁଏ—ଏହା ମୋର ଧାରଣା।
ତଥାପି ଚ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ମଯା ତ୍ଵଂ ତୁ ନତା ସହ ୬.୪୮.
ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରିଛି।
ତସ୍ମାତ୍କୁରୁ ପ୍ରସାଦଂ ମେ ଯଃ ପୁରୋକ୍ତଃ ପୁରାରିଣା
ସେହିପାଇଁ, ମୋତେ ତୁମେ ସେ ଦୟା ଦିଅ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ପୁରାରି ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା।