ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ସା ଦେଵେଶୀ ଭୂଭୁଜା ତେନ ଭାରତୀ
ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଣୀ,
ପରିତୁଷ୍ଟାସ୍ମି ତେନାଶୁ ଵରଂ ଵୃଣୁ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି; ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଯେକୌଣସି ବର ଶୀଘ୍ର ମାଗ।'
ଅତ୍ରାର୍ଚାଯାଂ ତ୍ରିଲୋକେସ୍ମି ନ୍ଯାଵତ୍କୀର୍ତିର୍ମମ ସ୍ଥିରା
ଏଠାରେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିରେ, ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ତିନି ଲୋକରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି ।
ଯସ୍ତ୍ଵାମାରାଧଯେତ୍ସମ୍ଯଗତ୍ରସ୍ଥାଂ ମନ୍ନିମିତ୍ତତଃ
ଯେଉଁଠି ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜା କରିବେ,
ଯୋ ମାମତ୍ର ସ୍ଥିତାଂ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନାତ୍ଵାଽତ୍ର ସଲିଲେ ଶୁଭେ
ଏଠାରେ ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯେଉଁଠି ମୋତେ ସଦା ପୂଜା କରିବେ,
ତସ୍ଯାହଂ ଵାଂଛିତାନ୍କାମାନ୍ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପାର୍ଥିଵ ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵଂ ତତ୍ର ସ୍ଥିତା ଦେଵୀ ସ୍ଵଯମେଵ ସରସ୍ଵତୀ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେବି । ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି, ସରସ୍ବତୀ ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ଏଠାରେ ରହିଲେ ।
ତତଃପ୍ରଭୃତି ଲୋକାନାଂ ହିତାଯ ପରମେଶ୍ଵରୀ
ସେ ଦିନଠୁ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ଲୋକମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏଠାରେ ରହିଛନ୍ତି ।
ଯସ୍ତାଂ ପୂଜଯତେ ମର୍ତ୍ଯଃ ଶ୍ଵେତପୁଷ୍ପାନୁଲେପନୈଃ ୬.୪୬.
ଯେଉଁ ମାନବ ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପ ଓ ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାଏ,
ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ଜାଯମାନଃ ପୁନଃପୁନଃ
ସରସ୍ବତୀଙ୍କର କୃପାରେ, ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।
ଯୋ ଧର୍ମଶ୍ରଵଣଂ ତସ୍ଯାଃ ପୁରତଃ କୁରୁତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦେବୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଧର୍ମ କଥା ଶୁଣିଥାଏ,
ଵିଦ୍ଯାଦାନଂ ନରୋ ଯଶ୍ଚ ତସ୍ଯା ହ୍ଯାଯତନେ ସଦା
ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକ ସଦା ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କରିଥାଏ,
ଯୋ ଯଚ୍ଛତି ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାଯ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଜିତ ବସ୍ତୁ ଦାନ କରିଥାଏ,
ଯୋ ଵେଦାଧ୍ଯଯନଂ ତସ୍ଯାଃ କରୋତି ପୁରତଃ ସ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦେବୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହୋଇ ବେଦ ପଢ଼ିଥାଏ,
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ସରସ୍ଵତୀ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ମଧ୍ୟରୁ ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସରସ୍ବତୀ ତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନନା ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଅସ୍ମାକଂ ସୂତଜ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଂ ଵେତ୍ତି ଯତୋ ଭଵାନ୍
ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ଆମକୁ ସବୁ କଥା କହ, କାରଣ ତୁମେ ସବୁଜଣା ।
ରୁଦ୍ରସେନ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଶତ୍ରୁନିଷୂଦନଃ
ସେ ରୁଦ୍ରସେନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ ।
ସମୁଦ୍ର ଇଵ ଗାଂଭୀର୍ଯେ ସୌମ୍ଯତ୍ଵେ ଶଶିସଂନିଭଃ
ଗଭୀରତାରେ ସମୁଦ୍ର ସମାନ, ମୃଦୁତାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ କାଂତୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ପୁରୀ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତା
ତାଙ୍କର ସହର 'କାନ୍ତି' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ତଥୈଵାସୀତ୍ପ୍ରିଯା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପରମସଂମତା
ସେଉଁପରି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ ।
ସ ତଯା ସହିତୋ ରାଜା ଵୈଶାଖ୍ଯା ଦିଵସେ ସଦା
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ ଏବଂ ସଦା ବୈଶାଖ ଦିନରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।
ଚମତ୍କାରପୁରେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପୀଠେ ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ କରୋତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଃ ସଭାର୍ଯଃ ସ ମହୀପତିଃ
ଚମତ୍କାରପୁର ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀରେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ରାଜା ନିଜ ଜନ୍ମାନ୍ତରୀ ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ କର୍ମ କରେ।
ଉପଵାସପରୋ ଭୂତ୍ଵା ଧ୍ଯାଯମାନୋ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଧର୍ମାଖ୍ଯାନେନ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵେଦାଧ୍ଯଯନଵିସ୍ତରୈଃ
ସେ ଉପବାସରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧର୍ମର କଥା ଓ ବେଦ ପାଠର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ବେଳେ ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରବଣ କରେ।
ତତଃ ପ୍ରାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ଧୌତାଂବରଃ ଶୁଚିଃ
ତାପରେ ସେ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ସ୍ନାନ କରି, ସଫା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଦୀନାଂଧକୃପଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯେଭ୍ଯଃ ସହସ୍ରଶଃ ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ଜାଗରଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପୁରତୋଽକରୋତ୍ ॥ ୬.୪୭.
ଦୁଃଖୀ, ଅନ୍ଧ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସେ ହଜାର ହଜାର ଦାନ କରେ, ଏବଂ ବୈଶାଖ ମାସରେ ଉହା ଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜାଗରଣ କରେ।
ଯଥାଯଥା ସ ଭୂପାଲଃ କୁରୁତେ ରାତ୍ରିଜାଗରମ୍
ଯେପରିମାଣେ ସେ ରାଜା ରାତିରେ ଜାଗିଥାଏ—
ଶତ୍ରଵୋ ଵିଲଯଂ ଯାଂତି ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵୃଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛତି
ତାହା ପରି ସେଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ତତ୍ରୈଵ ଦିଵସେ ତାଵନ୍ମହାକାଲସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ
ସେଇ ଦିନ, ସେଠାରେ, ମହାକାଳଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ—
ଵେଦାଧ୍ଯଯନସଂପନ୍ନାନ୍ଵ୍ରତନିଷ୍ଠାପରାଯଣାନ୍
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକମାନେ ସେଠାକୁ ଆଣିଥାଏ।
ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ପୁରାଣାନାଂ ଦେଵର୍ଷୀଣାଂ ତଥା ପରେ ଯଜ୍ଞାନାଂ ସାଗରାଣାଂ ଚ ଦ୍ଵୀପାନାଂ ଚ ମନୋହରାଃ
ରାଜା ଋଷି, ଦେବ ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପୁରାତନ କଥା, ବଡ଼ ்ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ କଥା ଓ ମନୋହର ଦ୍ୱୀପମାନେ—
ଅଥ ତାନ୍ପୃଥିଵୀପାଲଃ ସ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ତାପରେ ସେ ପୃଥିବୀର ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରଣାମ କରେ।