ସୂତ ଉଵାଚ ଏଵଂ ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା
ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ଏଠାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା
ଯସ୍ତତ୍ର କାର୍ତିକେ ମାସେ କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ କୃତ୍ତିକାସୁ ଚ
ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, କାର୍ତ୍ତିକୀ ଦିନ ଓ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରରେ,
ତଥା ଯୋ ଭାସ୍କରଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ବୃହଦ୍ଵଲପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ସ ମୁଚ୍ଯତେ ନରୋ ରୋଗୈର୍ଯଦି ସ୍ଯାଦ୍ରୋଗସଂଯୁତଃ
ଏବଂ ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କ ପରି ସ୍ଥିର ଦେଖେ—ଯଦି କେହି ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ସେ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ନୀରୋଗୋ ଵା ନରଃ ସଦ୍ଯୋ ଲଭତେ ମନସେପ୍ସିତମ୍ ୬.୪୫.
କିମ୍ବା ଯଦି ସେ ନିରୋଗ, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ମନସ୍କାମନା ସହଜରେ ପାଇଥାଏ।
କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ କୃତ୍ତିକାଯୋଗେ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କରୋତି ଯଃ
ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକୀ ଦିନରେ କୃତ୍ତିକା ଯୋଗରେ ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା କରେ,
ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଅନେକ ପୁଅ ଆଶା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏକ ମାତ୍ର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଗୟାକୁ ଯାଏ।
ଏକତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵଦାନାନି ଚୈକତଃ
ଏକ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ଦାନ ଅଛି।
ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛୁଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପଠେଦ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଯେ କେହି ଏହି କଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ପଢିବେ,
ତାନି କୀର୍ତଯ ସର୍ଵାଣି ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ, ଦୟାକରି ସେଗୁଡିକୁ ଆମକୁ କହିଦିଅ।
ଯତ୍ର ସ୍ନାତୋଽତିମୂକୋଽପି ଭଵେଦ୍ଵାକ୍ଯଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ମୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ଚତୁର୍ ଭାଷଣ କୁଶଳ ହେଇଯାଏ,
ଲଭତେ ଚେପ୍ସିତାନ୍କାମାନ୍ମାନୁଷାନ୍ଦୈଵିକାନପି
ଏବଂ ମନେ ଚାହିଥିବା ମାନବୀୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛାଗୁଡିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ।
ପୁରାସୀତ୍ପାର୍ଥିଵୋ ନା୍ନା ଵିଖ୍ଯାତୋ ବଲଵର୍ଧନଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବଳବର୍ଦ୍ଧନ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତଃ ଅମ୍ବୁଵୀଚିରିତି ସ୍ପଷ୍ଟଂ ସମାହୂଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍
ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ, ଦ୍ବିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଆସି ନିଜେ ତାଙ୍କୁ 'ଅମ୍ବୁବୀଚି' ଭାବରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନାମ ଦେଲେ।
ତତଃ ସ ଵଵୃଧେ ବାଲୋ ଲାଲିତସ୍ତେନ ଭୂଭୁଜା
ସେ ଶିଶୁ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଆଦର ସହିତ ଲାଡ଼ି ଲାଡ଼ି ଏକ ଦିନ ବଡ଼ ହେଲା।
ତତୋଽସ୍ଯ ସପ୍ତମେ ଵର୍ଷେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ବଲଵର୍ଧନଃ
ତାଙ୍କର ସପ୍ତମ ବର୍ଷ ଆସିଲାବେଳେ, ବଳବର୍ଦ୍ଧନ—
ତତୋ ମୂକୋଽପି ବାଲୋପି ମଂତ୍ରିଭିସ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ତାପରେ, ଶିଶୁ ମୁକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ରାଜାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ—
ଏଵଂ ତସ୍ଯ ମହୀପସ୍ଯ ରାଜ୍ଯସ୍ଥସ୍ଯ ଜଡାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି, ଅଜ୍ଞାନ ରାଜା ରାଜ୍ୟରେ ରହିଥିବାବେଳେ,
ତତୋ ଜଲଚରନ୍ଯାଯଃ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ମହୀତଲେ ୬.୪୬.
ତାପରେ ଜଳଚରମାନଙ୍କର ନିୟମ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟାପିଗଲା।
ତତସ୍ତେ ମଂତ୍ରିଣଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ଵସିଷ୍ଠଂ ସ୍ଵପୁରୋହିତମ୍
ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ,
ପଶ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଶୂନ୍ଯତାଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଦେଖ, ପୃଥିବୀର ମୁହଁରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୂନ୍ୟତା ଆସିଯାଇଛି।
ତତସ୍ତୁ ସୁଚିରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦୀନାନ୍ପ୍ରୋଵାଚ ମଂତ୍ରିଣଃ
ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ଦୁଃଖିତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ,
ଅସ୍ତି ସାରସ୍ଵତଂ ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍
ଏଠାରେ ସାରସ୍ବତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଅଥ ତଦ୍ଵଚନାତ୍ସଦ୍ଯଃ ସ ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସତ୍ଵରମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବେଳେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ।
ତତ୍ପ୍ରଭାଵଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ସ ଵିଜ୍ଞାଯ ମହୀପତିଃ
ସରସ୍ବତୀଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣି ରାଜା—
ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ସମାଦାଯ ମୃତ୍ତିକାଂ ସ ନଦୀତଟାତ୍
ତାପରେ ସେ ଦ୍ରୁତ ନଦୀ କୂଳରୁ ମାଟି ନେଲେ।
ଦଧତୀଂ ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ କମଲଂ ସୁମନୋହରମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର କମଳ ଧରିଥିଲେ।
କମଣ୍ଡଲୁଂ ତଥାନ୍ଯସ୍ମିନ୍ଦିଵ୍ଯଵାରିପ୍ରପୂରିତମ୍
ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଦିବ୍ୟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିଥିଲେ।
ତତୋ ମେଧ୍ଯେ ଶିଲାପୃଷ୍ଠେ ତାଂ ନିଵେଶ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ୬.୪୬.
ତାପରେ ସେ ସେଇ ମାଟିକୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଏକ ପାଥର ଉପରେ ସାବଧାନରେ ରଖିଲେ।
ଚକାର ଚ ସ୍ତୁତିଂ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାପୂତେନ ଚେତସା
ତାପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ସେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସଦସଦ୍ଦେଵି ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ବନ୍ଧମୋକ୍ଷାତ୍ମକଂ ପଦମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁଠି ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷର ସାର ଯାହା—