ସଂସାରଭ୍ରମଣଂ ନାରୀ ପ୍ରଥମେପି ସମାଗମେ
ମହିଳା ମାନେ ପ୍ରଥମ ସଂଗରୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଘୁରାଇଦେଇଥାନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସମଂ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଂଭାଷାମପି ଵର୍ଜଯେତ୍
ସେହିପାଇଁ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ମହିଳାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗାର ସଦୃଶା ନାରୀ ଘୃତକୁଂଭସମଃ ପୁମାନ୍
ମହିଳା ଅଗ୍ନି ପରି, ପୁରୁଷ ଘିଅ ଭରା ମଟକା ପରି।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମୂଲମନର୍ଥାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଭୁଵି
ମହିଳାମାନେ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୁଃଖର ମୂଳ।
କୁଲୀନା ଵିତ୍ତଵତ୍ଯଶ୍ଚ ନାଥଵତ୍ଯୋଽପି ଯୋଷିତଃ ୬.୪୪.
ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ଧନୀ କିମ୍ବା ରକ୍ଷିତା ଥିବା ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ—
ନ ସ୍ତ୍ରୀଭ୍ଯଃ କିଂଚିଦନ୍ଯଦ୍ଧି ପାପାଯ ଵିଦ୍ଯତେ ଭୁଵି ନୀଚୋଽପି କୁରୁତେ ସେଵାଂ ଯସ୍ତାସାଂ ଵିଜନେଷ୍ଵଥ
ପୃଥିବୀରେ ମହିଳାଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ କିଛି ନାହିଁ; ନିମ୍ନ ଜାତିର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସେବା କରେ।
ଅନର୍ଥତ୍ଵାନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଭଯାତ୍ପରିଜନସ୍ଯ ଚ
ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଓ ନିଜ ସହଚରମାନେ ପାଇଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ,
ଶଶାପ ତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ଫୁରମାଣୋଷ୍ଠସଂପୁଟା
ସେ ଅତି ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ, ଅପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଅସ୍ଥିର ଠୋଠରେ କମ୍ପନ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା ପରିତ୍ଯକ୍ତା ସକାମାହଂ ସୁଦୁର୍ମତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଯାଁ ଚାହିଁଥିଲି, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲ, ହେ ଅତି ମୂଢ଼ ମନେ,
ଅଦ୍ଯୈଵ ଭଵ ଦୁବୁର୍ଦ୍ଧେ ଵଲୀପଲିତସଂଯୁତଃ
ଆଜିଠାରୁ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି, ଚେହେରାରେ ଭାଉରେଖା ଓ ପକା କେଶରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଉ।
ବଭୂଵ ତାଦୃଶଃ ସଦ୍ଯସ୍ତଯା ଯାଦୃକ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ସେ ଯେପରି ଶାପ ଦେଲେ, ସେଠାନେ ସେଉଁପରି ଦେଖାଦେଲେ।
ତତଃ କୋପପରୀତାତ୍ମା ସୋଽପି ତାଂ ଶପ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ତାପରେ, ସେ ଋଷି ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେଠି ତାକୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
ନିର୍ଦୋଷୋଽପି ତ୍ଵଯା ଯସ୍ମାଚ୍ଛପ୍ତୋଽହଂ ଗଣିକାଧମେ
ମୋର କିଛି ଦୋଷ ନଥିଲା, ତଥାପି ତୁମେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲ, ହେ ନିମ୍ନତମ ନାରୀ,
ସାପି ତଦ୍ଵଚନାତ୍ସଦ୍ଯସ୍ତାଦୃଗ୍ରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ ୬.୪୪.
ସେଉଁଠି, ତାଙ୍କର କଥାରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ।
ଅଥ ତାଦୃକ୍ସ୍ଵରୂପେଣ ସ୍ନାତା ତତ୍ର ଜଲା ଶଯେ
ତାପରେ, ସେ ଏହି ଆକୃତିରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଜଳରେ ଶୋଇ ରହିଲେ।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମାଶ୍ଚର୍ଯମତୀଵ ତ୍ଵରଯାନ୍ଵିତଃ
ଏହା ଦେଖି, ସେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଓ ବହୁତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତୌ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତୌ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ତୀର୍ଥର ମହିମାରେ ପୁନି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଫେରିପାଇଲେ।
ଏଵଂ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ଏଭଳି ତୀର୍ଥର ମହିମା ଜାଣି, ଭଗବାନ ଋଷି
ତପଶ୍ଚକାର ସୁମହତ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥଵରେ ତଦା
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ସେତେବେଳେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ଯସ୍ତୁ ପୂଜଯେଲ୍ଲିଂଗମୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁଠାରେ କିଏ ସ୍ନାନ କରି, ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରେ,
ଅଦ୍ଯାପି ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ଗଂଗୋଦକସମଂ ଜଲମ୍
ଆଜିଯାଏଁ ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ସମାନ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଖାଯାଏ।
ଯସ୍ତତ୍ର କୁରୁତେ ସ୍ନାନଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂତେନ ଚେତସା
ଯେଉଁଠାରେ କିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରା ମନରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ତତଃପ୍ରଭୃତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଖ୍ଯାତିଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହୀତଲେ
ସେଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଗିଛି।
ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ୬.୪୪.
ମୋତେ ପଚାରିଥିବା ସବୁ କଥା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଂଡେ ଶ୍ରୀହାଟକେଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରକୁଣ୍ଡୋତ୍ପତ୍ତି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକର ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ଛଅଟିଏ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ବର ମହିମା ବିଷୟରେ, 'ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କୁଣ୍ଡ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା' ନାମକ ଚୁଅଉଁଚାଳିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଯତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ତପସ୍ତପ୍ତମାନର୍ତାଧିପଭୂଭୁଜା
ଏଠି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଆନର୍ତ୍ତ ରାଜା ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଯସ୍ତତ୍ର କାର୍ତିକେ ମାସି କୃତ୍ତିକାସ୍ଥେ ନିଶାକରେ
ଯେଉଁଠାରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଥିବାବେଳେ, ଯିଏ ଏଠି କୃତ୍ୟ କରେ—
କସ୍ମିନ୍ସ୍ଥାନେ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ କୈଶ୍ଚିହ୍ନୈର୍ଵଦ ସୂତଜ
କେଉଁଠି ଏହି ସ୍ଥାନ ଅଛି ଏବଂ କେଉଁ ଚିହ୍ନରେ ଏହାକୁ ଜଣାଯିବ? ଏହା କହ, ସୂତପୁତ୍ର।
ପ୍ରାଗ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ମୁନିନା ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା
ପୂର୍ବେ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି ଦେଖିଥିଲେ।
ପୁରା ନିଵସତସ୍ତସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ମୁନେଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏଠି ବସବାସ କରୁଥିଲେ—