ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦୀଯତ ଦାନଂ ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥଵରେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ମୃଗୀ ଵ୍ଯାଧଶରାହତା
କେତେବେଳେ ଜଣେ ମୃଗୀ ଶିକାରିଙ୍କ ତୀର ଲାଗି ଆହତ ହେଲା—
ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲତୃତୀଯାଯାଂ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ୬.୪୨.
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ,
ଅଥ ତତ୍ତୋଯମାହାତ୍ମ୍ଯାନ୍ମେନକାନାମ ସାଽଭଵତ୍
ସେ ଜଳର ମହିମାରୁ ତାଙ୍କୁ 'ମେନକା' ବୋଲି ଜଣାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ସ୍ମରମାଣାଽଥ ସା ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲତୃତୀଯାଯାଂ ଯାମର୍କ୍ଷେ ସୂର୍ଯଵାସରେ
ସେ ଶୋଭାମୟୀ ଜଣେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବକୁ ମନେ ପକାଇ, ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷ ରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ,
ଏକଦା ଦିଵସେ ତସ୍ମିନ୍ଭ୍ରମମାଣୋ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ସେଇ ଦିନରେ, ଏକଥର, ମହାମୁନି ଏଦିକ ସେଦିକ ଘୁରୁଥିଲେ।
ସାଽପି ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ସମାଯାତା ଦେଵତାଦର୍ଶନାର୍ଥତଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ନମିଲେ।
ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମୁନିଂ ତତ୍ର ଭ୍ରମମାଣମିତସ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଏଦିକ ସେଦିକ ଘୁରୁଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵ୍ରତପ୍ରଭାଵଜୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତେଜୋଭିର୍ଭାସ୍କରଂ ଯଥା
ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ତେଜରେ ଘିରିଥିବା ତାଙ୍କୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଘିରିଥିବା ପରି, ସେ ଦେଖିଲେ।
ସା ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନାଦେଵ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତା
ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ, ସେ କାମବାଣର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଂ ତାଂ ମାର୍ଗପୃଚ୍ଛାକୃତେ ତତଃ
ମୁନି, ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିବା ସେଉଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାସ୍ତା ପଚାରିଲେ।
ଉଵାଚ ଦେଶଂ ତାଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମାଂଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଶ ବିଷୟରେ, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଜନାନୀମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ସଦୈଵ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭକ୍ତିଶ୍ଚାଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ ଚାରିତ୍ରଵିନଯୋପେତା ସର୍ଵଦା ପ୍ରିଯଵାଦିନୀ ॥ ୬.୪୨.
ତୁମର ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସଦା ଅଟୁଟ ଅଛି କି? ଚରିତ୍ର ଓ ବିନୟ ସହିତ ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମିଠା କଥା କହୁଛ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦାଭୀଷ୍ଟା ପତ୍ଯୁର୍ଦାନୈସ୍ତଥାର୍ଚ୍ଚନୈଃ
ତୁମେ ସଦା ଉପହାର ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛ କି?
କଚ୍ଚିଦ୍ଭର୍ତରି ସଂସୁପ୍ତେ ତ୍ଵଂ ନିଶଵଶମେଷ୍ଯସି
ପତି ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ରାତିରେ ତୁମେ ଜାଗି ରହୁଛ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ପ୍ରାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ କରୋଷି ଗୃହମାର୍ଜନମ୍
ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ଘର ସଫା କରୁଛ କି?
କଚ୍ଚିଦେଵାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଚ ତଦନଂତରମ୍
ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛ କି?
କଚ୍ଚିଦସ୍ତଂଗତେ ସୂର୍ଯେ ନାନ୍ନମଶ୍ନାସି ଭାଭିନି
ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉନାହାଁତ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ପିବସି ପାନୀଯଂ ସପ୍ତଵାରଵିଶୋଧିତମ୍ [। ନିବିଡେନ ସ୍ଵଵସ୍ତ୍ରେଣ ପାଲଯଂତୀ ଜଲୋଦ୍ଭଵାନ୍॥ ୨୬. ଯୂକାମତ୍କୁଣଦଂଶାଦୀନ୍ପୁତ୍ରଵତ୍ପରିରକ୍ଷସି
ସପ୍ତଥର ପରିଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ପାଣି ତୁମେ ନିଜ ବସ୍ତ୍ରରେ ଛାଣି ପିଉଛ କି? ଜଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଯେଉଁଠିକି ଉଠି, ଯେପରିକି ଉକୁଣ, ମାଟିଆ, ମାଛି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଛ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ସାଧୁମୁଖାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶିଵଧର୍ମଂ ସୁଭକ୍ତିତଃ
ସଦା ଉତ୍ତମମନ୍ତିରେ ଥାଇ, ଶିବଙ୍କ ଧର୍ମକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପାଳନ କରୁଛ କି?
କ୍ଵଚିଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଽଽଗମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରକରୋଷି ଚ ପୂଜନମ୍
କେବେ କେବେ ତୁମେ କି ପୁଣ୍ୟ ଧର୍ମର କଥା ଶୁଣି, ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରୁଛ?
କଚ୍ଚିତ୍ପୁରାଣଶାସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଣୀତାନି ଜନେଶ୍ଵରୈଃ ୬.୪୨.
ପୁରୁଣା ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ମହାନ ଲୋକମାନେ ରଚନା କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କି ତୁମେ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛ?
ଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ନିଷ୍କ୍ରଯଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବା ପରେ କିଏ ଅପେକ୍ଷିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଉନାହିଁ?
କଚ୍ଚିଚ୍ଛିଵାଲଯେ ନୃତ୍ଯଗୀତଵାଦ୍ଯାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ
ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କି ହୁଏ?
କଚ୍ଚିତ୍ପ୍ରାଵରଣଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ସୁଭଗେ ସର୍ଵମେଵ ଚ
ଶୁଭେ, ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜାମାକପଡ଼ା ଓ ଆବରଣ ଦେଉଛ କି?
ଵୃଥା ପର୍ଯଟନଂ ନିତ୍ଯଂ କଚ୍ଚିନ୍ନ ପରମଂଦିରେ
ତୁମେ କି ନିର୍ବିଶେଷ ଭାବେ ଘୁରୁଛ, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପରମ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁନାହାଁ?
କଚ୍ଚିନ୍ନାଶ୍ନାସି ଭଦ୍ରେ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଭର୍ତରି ବୁଭୁକ୍ଷିତେ
ଭଦ୍ରେ, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଭୁକ୍ତି ଅଛନ୍ତିବେଳେ ତୁମେ କି ଖାଉଛ?
କଚ୍ଚିତ୍ପ୍ରକୁପିତେ କାଂତେ ନୋତ୍ତରାଣି ପ୍ରଯଚ୍ଛସି
ତୁମର ପ୍ରିୟଜନ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ତୁମେ କି ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହୁନାହାଁ?
କଚ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରୋଷିତେ କାଂତେ ମଲିନାଂବରଧାରିଣୀ
ତୁମର ପ୍ରିୟଜନ ଦୂରେ ଥିଲେ, ତୁମେ କି ମେଳ ନଥିବା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧୁଛ?
କଚ୍ଚିନ୍ମଂଦିରପୃଷ୍ଠେ ତ୍ଵଂ ନ ଧତ୍ସେ ଭିନ୍ନଭାଜନମ୍
ମନ୍ଦିର ପଛେ କି ତୁମେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ପାତ୍ର ରଖୁଛ?