ଶେଷକାଲେଽପି ଚିତ୍ତସ୍ଥାନ୍କାମାନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍ ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ହି କାଲେଷୁ ଚାତୁମାସ୍ଯେ ଵିଶେଷତଃ
ମଣିଷ ଜୀବନର ଶେଷ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମନରେ ଥିବା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ; ସମସ୍ତ ସମୟରେ, ବିଶେଷକରି ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ।
ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଂଡେ ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଜଲଶାଯ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତିଵର୍ଣନଂନାମୈକଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ, ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାରେ, ଜଳଶାୟୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବର୍ଣ୍ଣନ ନାମକ ଏହା ଏକଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ।
ସଂତିଷ୍ଠତେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯକମ୍
ଏହା, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଭାବରେ ରହିଛି।
ତତ୍ର ଚୈତ୍ରତୃତୀଯାଯାଂ କୃତେ ସ୍ନାନେ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେଠି, ଯଦି କେହି ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାରେ ସ୍ନାନ କରେ—
ନାରୀ ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତା ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଜାଵତୀ
କିମ୍ବା ଜଣେ ନାରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ସନ୍ତାନବତୀ ହୁଏ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ ତୀର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ମୁନେସ୍ତତ୍ର କସ୍ମିନ୍କାଲେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: ସେ ମୁନିଙ୍କ ତୀର୍ଥ କେଉଁ ସମୟରେ ସେଠି ସ୍ଥିତ ହେଲା?
ଅଵଧୂତୋ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ମାହାତ୍ମ୍ଯେନ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେ, ସମସ୍ତକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତାଙ୍କର ମହିମା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଯତ୍ର ଦେଵନଦୀ ଗଂଗା ସ୍ଵଯମେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ଯେଉଁଠି ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ନିଜେ ସେଠି ବିଦ୍ୟମାନ।
ଯସ୍ତତ୍ର କୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୄନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଭାଵିତଃ
ଯିଏ ସେଠି ପିତୃପୁର୍ବକ ଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦୀଯତ ଦାନଂ ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥଵରେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ମୃଗୀ ଵ୍ଯାଧଶରାହତା
କେତେବେଳେ ଜଣେ ମୃଗୀ ଶିକାରିଙ୍କ ତୀର ଲାଗି ଆହତ ହେଲା—
ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲତୃତୀଯାଯାଂ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ୬.୪୨.
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ,
ଅଥ ତତ୍ତୋଯମାହାତ୍ମ୍ଯାନ୍ମେନକାନାମ ସାଽଭଵତ୍
ସେ ଜଳର ମହିମାରୁ ତାଙ୍କୁ 'ମେନକା' ବୋଲି ଜଣାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ସ୍ମରମାଣାଽଥ ସା ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲତୃତୀଯାଯାଂ ଯାମର୍କ୍ଷେ ସୂର୍ଯଵାସରେ
ସେ ଶୋଭାମୟୀ ଜଣେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବକୁ ମନେ ପକାଇ, ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷ ରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ,
ଏକଦା ଦିଵସେ ତସ୍ମିନ୍ଭ୍ରମମାଣୋ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ସେଇ ଦିନରେ, ଏକଥର, ମହାମୁନି ଏଦିକ ସେଦିକ ଘୁରୁଥିଲେ।
ସାଽପି ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ସମାଯାତା ଦେଵତାଦର୍ଶନାର୍ଥତଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ନମିଲେ।
ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମୁନିଂ ତତ୍ର ଭ୍ରମମାଣମିତସ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଏଦିକ ସେଦିକ ଘୁରୁଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵ୍ରତପ୍ରଭାଵଜୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତେଜୋଭିର୍ଭାସ୍କରଂ ଯଥା
ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ତେଜରେ ଘିରିଥିବା ତାଙ୍କୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଘିରିଥିବା ପରି, ସେ ଦେଖିଲେ।
ସା ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନାଦେଵ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତା
ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ, ସେ କାମବାଣର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଂ ତାଂ ମାର୍ଗପୃଚ୍ଛାକୃତେ ତତଃ
ମୁନି, ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିବା ସେଉଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାସ୍ତା ପଚାରିଲେ।
ଉଵାଚ ଦେଶଂ ତାଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମାଂଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଶ ବିଷୟରେ, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଜନାନୀମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ସଦୈଵ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭକ୍ତିଶ୍ଚାଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ ଚାରିତ୍ରଵିନଯୋପେତା ସର୍ଵଦା ପ୍ରିଯଵାଦିନୀ ॥ ୬.୪୨.
ତୁମର ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସଦା ଅଟୁଟ ଅଛି କି? ଚରିତ୍ର ଓ ବିନୟ ସହିତ ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମିଠା କଥା କହୁଛ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦାଭୀଷ୍ଟା ପତ୍ଯୁର୍ଦାନୈସ୍ତଥାର୍ଚ୍ଚନୈଃ
ତୁମେ ସଦା ଉପହାର ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛ କି?
କଚ୍ଚିଦ୍ଭର୍ତରି ସଂସୁପ୍ତେ ତ୍ଵଂ ନିଶଵଶମେଷ୍ଯସି
ପତି ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ରାତିରେ ତୁମେ ଜାଗି ରହୁଛ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ପ୍ରାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ କରୋଷି ଗୃହମାର୍ଜନମ୍
ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ଘର ସଫା କରୁଛ କି?
କଚ୍ଚିଦେଵାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଚ ତଦନଂତରମ୍
ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛ କି?
କଚ୍ଚିଦସ୍ତଂଗତେ ସୂର୍ଯେ ନାନ୍ନମଶ୍ନାସି ଭାଭିନି
ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉନାହାଁତ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ପିବସି ପାନୀଯଂ ସପ୍ତଵାରଵିଶୋଧିତମ୍ [। ନିବିଡେନ ସ୍ଵଵସ୍ତ୍ରେଣ ପାଲଯଂତୀ ଜଲୋଦ୍ଭଵାନ୍॥ ୨୬. ଯୂକାମତ୍କୁଣଦଂଶାଦୀନ୍ପୁତ୍ରଵତ୍ପରିରକ୍ଷସି
ସପ୍ତଥର ପରିଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ପାଣି ତୁମେ ନିଜ ବସ୍ତ୍ରରେ ଛାଣି ପିଉଛ କି? ଜଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଯେଉଁଠିକି ଉଠି, ଯେପରିକି ଉକୁଣ, ମାଟିଆ, ମାଛି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଛ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ସାଧୁମୁଖାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶିଵଧର୍ମଂ ସୁଭକ୍ତିତଃ
ସଦା ଉତ୍ତମମନ୍ତିରେ ଥାଇ, ଶିବଙ୍କ ଧର୍ମକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପାଳନ କରୁଛ କି?