ତତଃ ସଂଚିଂତଯାମାସ ସ୍ଵସୁତାଂ ଚ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଝିଅ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅଥ ଭୂମିତଲଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାନଦୀ
ତାପରେ, ଭୂମିକୁ ଭେଦି, ବଡ଼ ନଦୀ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ସଂଧ୍ଯାତ୍ରଯେଽପି ତ୍ଵତ୍ତୋଯୈର୍ଯେନ କୃତ୍ଯଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ପାଣିରେ, ମୁଁ କ୍ରିୟା କରିବି।
ତଥା ଯେ ମାନଵାଃ ସ୍ନାନଂ କରିଷ୍ଯଂତି ଜଲେ ତଵ
ଏହିପରି, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବେ—
ଜନସ୍ପର୍ଶଭଯାଦ୍ଭୀତା ନାଗଚ୍ଛାମି ମହୀତଲେ ॥ ୬.୪୦.
ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶର ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ଆସୁନାହିଁ।
ତଵାଦେଶୋଽନ୍ଯଥା ନୈଵ ମଯା କାର୍ଯଃ କଥଂଚନ
ତୁମର ଆଦେଶ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ କେବେ କିଛି କରିବି ନାହିଁ।
ଅଗମ୍ଯଂ ସର୍ଵମର୍ତ୍ଯାନାଂ ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ସ୍ଥାତୁମର୍ହସି
ସେଠା ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ; ତୁମେ ସେଠା ରହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଦେଵେଶଶ୍ଚଖାନ ଚ ମହାହ୍ରଦମ୍
ଏଭଳି କହି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦ ଖୋଦିଲେ।
ତତୋ ଦୃଷ୍ଟିଵିଷାନ୍ସର୍ପାନାଦିଦେଶ ପିତାମହଃ
ତାପରେ ପିତାମହ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଷ ଥିବା ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଯଥା ସରସ୍ଵତୀଂ ମର୍ତ୍ଯା ନ ସ୍ପୃଶଂତି କଥଂଚନ
ଯେପରି ମର୍ତ୍ୟମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରିବେ ନାହିଁ।
ତାଂ ଚ ଚିତ୍ରଶିଲାଂ ମଧ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଜଗାମ ହ
ସେଇ ବିଚିତ୍ର ପାଥର ମଧ୍ୟରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଅଥ ମଂକଣକୋନାମ ମହର୍ଷିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ତାପରେ, ମଙ୍କଣ ନାମକ ଏକ ମହାର୍ଷି, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ସକ୍ରମାଦ୍ଭ୍ରମମାଣସ୍ତୁ ତସ୍ମିନ୍ସର୍ପାଭିରକ୍ଷିତେ
ସେଠାରେ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ତଳେ, ସେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ।
ସୋଽପି ଵିଦ୍ଯାବଲାତ୍ସର୍ପାନ୍ନିର୍ଵିଷାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚକାରହ ନିଷ୍କ୍ରାଂତଃ ସଲିଲାତ୍ତସ୍ମାତ୍କୃତକୃତ୍ଯୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିରେ, ସେ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ବିଷହୀନ କରିଦେଲେ; ପାଣିରୁ ବାହାରିଲେ, କାମ ସାରି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ମୁନିର୍ଯାଵତ୍ସମ୍ଯକ୍କୁଶପରିଗ୍ରହମ୍ ୬.୪୦.
ତାପରେ ମୁନି ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁଶ ଉଠାଇବା କ୍ରିୟା କଲେ।
ଅଥ ତସ୍ମାତ୍କ୍ଷତାଜ୍ଜାତସ୍ତସ୍ଯ ଶାକରସୋ ମହାନ୍
ସେଇ ଆଘାତରୁ, ବଡ଼ ଶାଳୁକର ରସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସିଦ୍ଧୋଽହମିତି ଵିଜ୍ଞାଯ ନୃତ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ତତଃ ପରମ୍
ମୁଁ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ତାପରେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।
ଅଥୈଵଂ ନୃତ୍ଯମାନସ୍ଯ ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ମୁନି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ,
ଚମତ୍କାରପୁରଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଭଗ୍ନଂ ନଷ୍ଟା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଚମତ୍କାରପୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଗର ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
]ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି,
ଅନେନ ନୃତ୍ଯମାନେନ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍
ଏହି ନୃତ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ କମ୍ପିତ ହେଲା।
ନାନ୍ଯଃ ଶକ୍ତଃ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମେନଂ କଥଂଚନ
ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମୁନିଙ୍କ ସମାନ କେହି ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
ଅଥ ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ମୁନେ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯୈତନ୍ନୃତ୍ଯତେଽଧୁନା
ପରମ ଋଷି, ଏବେ ତୁମେ କାହିଁକି ନୃତ୍ୟ କରୁଛ? — ବୋଲି ପ୍ରଭୁ ପଚାରିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରଃ ଶଂକରେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ୬.୪୦.
ଏଭଳି ଶଂକରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବା ପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କିଂ ନପଶ୍ଯସି ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କରାଚ୍ଛାକରସୋ ମହାନ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ହାତରୁ ବଡ଼ ଅମୃତ ଧାରା ବହୁଛି, ତୁମେ ଦେଖୁନାହାଁତି କି?
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ଵିପ୍ର ନୃତ୍ଯମେତତ୍କରୋମ୍ଯହମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହି ନୃତ୍ୟ କରୁଛି।
ଏଵଂ ତୁ ଵଦତସ୍ତସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ
ଏଭଳି ସେ କହୁଥିବା ବେଳେ, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ତତୋ ଭସ୍ମ ହିମସ୍ଫଟିକସଂନିଭମ୍
ସେଠାରୁ ବରଫ ଓ ହିମକୃଷ୍ଣା ସ୍ଫଟିକ ପରି ଚମକୁଥିବା ଭସ୍ମ ବାହାରିଲା।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ସ ଦେଵୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ସେ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—