ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଧୁନ୍ଧୁମାରେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମାଷ୍ଟାତ୍ରିଂଶୋ ଅଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକର ମଧ୍ୟରୁ ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ଓ ଧୁନ୍ଧୁମାରେଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଅଠତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଯଯାତିନା ନରେଂଦ୍ରେଣ ସ୍ଥାପିତଂ ଲିଂଗମୁତ୍ତମମ୍
ଯୟାତି ନାମକ ରାଜା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଦେଵଯାନ୍ଯା ତଥାନ୍ଯଚ୍ଚ ତଥା ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଦେବୟାନୀ ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ସ ଯଦା ସର୍ଵଭୋଗାନାଂ ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଥିଲେ—
ଜରାମାଦାଯ ତଦ୍ଗାତ୍ରାଦ୍ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସହିତସ୍ତଦା
ତାପରେ, ବୟସ୍କ ଶରୀର ନେଇ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଥିଲେ।
ଭଗଵନ୍ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ କ୍ଷେତ୍ରାଣାଂ ଚ ଵଦସ୍ଵ ମେ
‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।’
ଶ୍ରୀମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ କ୍ଷେତ୍ରାଣାମିହ ସର୍ଵେଷାଂ ତୀର୍ଥୈଃ ସର୍ଵୈରଲଂକୃତମ୍
ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ‘ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।’
ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁପଦୀ ଗଂଗା ଜଂତୂନାଂ ପାପନାଶିନୀ
ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବାହିତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ—
ତଥାନ୍ଯାନି ଚ ତୀର୍ଥାନି ଯାନି ସଂତି ଧରାତଲେ
ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି—
ଶିଲା ଯତ୍ର ଦ୍ଵିପଞ୍ଚାଶଦ୍ଧସ୍ତାନାଂ ପରିସଂଖ୍ଯଯା
ଯେଉଁଠାରେ ବାଉନ୍ସାଠି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ଏକ ପାଥର ଅଛି—
ଯଦନ୍ଯତ୍ର ଶୁଭଂ କର୍ମ ଵର୍ଷେଣୈକେନ ସିଧ୍ଯତି ୬.୩୯.
ଅନ୍ୟଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି କରାଯାଇଥିବା ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ—
ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ର ଦ୍ରୁତଂ ଗତ୍ଵା ତପଃ କୁରୁ ମହୀପତେ
ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଇ, ତପସ୍ୟା କର।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଜା ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା—
ତତଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତଲ୍ଲିଂଗଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ
ତାପରେ, ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ—
ତତସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେନ ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ନୃପଃ
ତାପରେ, ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ, ରାଜା ଦୁଇଜଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ—
କିନ୍ନରୈର୍ଗୀଯମାନଶ୍ଚ ସ୍ତୂଯମାନଶ୍ଚ ଚାରଣୈଃ
କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଓ ଚାରଣମାନେ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଯଯାତୀଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମୈକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ଛଅଟିଏ ପୁସ୍ତକର ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ର ମହିମା ବିଷୟରେ, ଯୟାତୀଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ନନା ନାମକ ଏକଚାଲିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ମୋକ୍ଷଦା ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ତଥା ପାତକନାଶିନୀ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ସା କଥଂ ସ୍ଥାପିତା ତତ୍ର କିଂପ୍ରଭାଵା ଚ ସୂତଜ
ସେ କିପରି ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କେମିତି ଶକ୍ତି ଅଛି, ଏହା କହିବେ କି, ସୂତଜୀ?
ପୁରାଽଭୂନ୍ମହତୀ ଚିନ୍ତା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାସମୁଦ୍ଭଵା
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ନେଇ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲା।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦେଵାନାଂ ସଂତି ତୀର୍ଥାନି ଭୂତଲେ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଭୂମିରେ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଯତ୍ର ତ୍ରିକାଲମାସାଦ୍ଯ କର୍ମ ସଂଧ୍ଯାସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଦିନର ତିନି ସମୟରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ।
ତଥାନ୍ଯଦପି ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍କର୍ମ ଧର୍ମ୍ଯଂ ହିତାଵହମ୍
ଏହାପରି, ଯେଉଁ କୌଣସି ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଉପକୃତି ଦେଇଥାଏ।
ନ ସ୍ଵର୍ଗେଽସ୍ତି ହି କୃତ୍ଯାନାମଧିକାରୋଽତ୍ର କଶ୍ଚନ
ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ର ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଶିଲେଯଂ ନିପତିଷ୍ଯତି
ସେହିପାଇଁ, ଯେଉଁଠି ଏହି ପଥର ଭୂମିର ଉପରେ ପଡ଼ିବ—
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣାଂ ଶିଲାଂ ତାମା ସନୋଦ୍ଭଵାମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ପହାଡ଼ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ପଥର ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଅଥ ସା ପତିତା ଭୂମୌ ସର୍ଵରତ୍ନମଯୀ ଶିଲା ୬.୪୦.
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଗଠିତ ସେହି ପଥର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତ ଆଗତ୍ଯ ଲୋକେଶଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଧରାତଲମ୍
ତାପରେ, ଲୋକଙ୍କର ନାଥ ସ୍ୱୟଂ ଭୂମିରେ ଆସିଲେ।
ତତଃ ପୁଣ୍ଯତମେ ଦେଶେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ସମୁପସ୍ଥିତାମ୍
ସେଠାରେ, ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି—
ସଲିଲେନ ଵିନା ଯସ୍ମାନ୍ନ କ୍ରିଯା ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ
କାରଣ, ପାଣି ବିନା କୌଣସି କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।