ଇତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ଗଚ୍ଛଦ୍ଭିର୍ନିର୍ଝରାଂଭୋଭିରାଵୃତଃ
ଏଠାରେ ଏଠିଠାରେ ବହୁଥିବା ଝରଣାର ପାଣିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଢାକିଯାଇଛି,
ଯସ୍ଯ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ପୂର୍ଵଂ ସହ ସୁମେରୁଣା
ଯାହା ସହିତ ପୁରୁଣା ଦିନରେ ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ସହ ଏକ ଅହଂକାର ହୋଇଥିଲା,
କସ୍ମାଦ୍ଭାସ୍କର ମେରୋସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରକରୋଷି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍
ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ କାହିଁକି ସୁମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଯାଉଛ, ଏହି ପର୍ବତକୁ କାହିଁକି ନୁହେଁ?
ଏଷ ମେ ଵିହିତଃ ପନ୍ଥା ଯେନେଦଂ ଵିହିତଂ ଜଗତ୍
ଏହି ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାସ୍ତା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚାଲିଛି ।
ତସ୍ଯ ତୁଂଗାନି ଶୃଂଗାଣି ଵ୍ଯାପ୍ଯ ଖଂ ସଂଶ୍ରିତାନି ଚ
ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଶିଖରମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ଦୂରଦୂରଯାଏ ପ୍ରସାରିତ,
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଂଧ୍ଯପର୍ଵତଃ ରୁରୋଧାଥ ନଭୋମାର୍ଗଂ ଯେନ ଗଚ୍ଛତି ଭାସ୍କରଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଶେଷ ଭାବେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଖୁବ ରାଗିଗଲେ ଏବଂ ଯେଉଁ ମାର୍ଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶ ଦେଇ ଯାଉଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ ।
ଅଥ ରୁଦ୍ଧଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ମାର୍ଗଂ ଵାସରନାଯକଃ
ତାପରେ, ନିଜ ରାସ୍ତା ଅଟକାଯିବାକୁ ଦେଖି, ଦିନର ନାୟକ,
କରୋମି ଯଦ୍ଯହଂ ଚାସ୍ଯ ପର୍ଵତସ୍ଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ୬.୩୩.
ଯଦି ଏବେ ମୁଁ ଏହି ପର୍ବତକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଅଛି,
ମାସର୍ତୁଭୁଵନାନାଂ ଚ ତଥା ଭାଵୀ ଵିପର୍ଯଯଃ ନଷ୍ଟଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵେ ଲୋକେ ଦେଵାନାଂ ସ୍ଯାନ୍ମହାଵ୍ଯଥା
ତେବେ ମାସ, ଋତୁ ଓ ଜଗତର ଶୃଙ୍ଖଳା ଭଙ୍ଗ ହେବ; ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ସବ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯିବେ ।
ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଚିତ୍ତେନ ବହୁଧା ତୀକ୍ଷ୍ଣଦୀଧିତିଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ,
ନାନ୍ଯୋସ୍ତି ଵାରଣେ ଶକ୍ତୋ ଵିଂଧସ୍ଯାସ୍ଯ ହି ତଂ ଵିନା
ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଅଟକାଇବାକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବ୍ୟତିତ ଆଉ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି,
ତତୋ ଦ୍ଵିଜମଯଂ ରୂପଂ ସ କୃତ୍ଵା ତୀକ୍ଷ୍ଣଦୀଧିତିଃ
ତେଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜ ଛାଡ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ,
ତତସ୍ତୁ ଵୈଶ୍ଵଦେଵାଂତେ ଵେଦୋଚ୍ଚାରପରାଯଣଃ
ତାପରେ, ବୈଶ୍ୱଦେବ ସମୟରେ, ସେ ବେଦ ପାଠରେ ଲିନ ହେଲେ,
ତତୋଽଗସ୍ତ୍ଯଃ କୃତାନନ୍ଦଃ ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହାମୁନେ
ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: 'ମହାମୁନି, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ!'
ତତ୍ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦ୍ଦଦାମି ତଵେପ୍ସିତମ୍
ମୁନିମାନ୍ୟ, ଆପଣ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ସେହି ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ—ମୁଁ କଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଁ ?
ସର୍ଵକାର୍ଯକ୍ଷମଂ ମତ୍ଵା ତ୍ଵାମେକଂ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ତିନି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ କାମ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଭାବିଛି ।
ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ସୁରାର୍ଥାଯ ପ୍ରପୀତଃ ପଯସାଂନିଧିଃ
ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ପିଇଥିଲେ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗତିର୍ଭଵାସ୍ମାକଂ ସାଂପ୍ରତଂ ମୁନିସତ୍ତମ ୬.୩୩.
ସେହିଠାରୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମର ଆଶ୍ରୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛୁ ।
ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦିନେଶାଯ ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସାଦରମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେ କହିଲେ ।
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋସ୍ମି ଯନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଗୃହମାଗତଃ
ଆପଣ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏହିଥିରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ ଓ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି ।
ସ୍ପର୍ଦ୍ଧଯା ଗିରିମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ସୁମେରୋର୍ମୁନିସତମ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁମେରୁ ପର୍ବତର ସହ ଇର୍ଷ୍ୟା ଦ୍ୱାରା—
ସାମାଦ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୋପାଯୈସ୍ତସ୍ମାଦେନଂ ନିଵାରଯ
ସମ୍ମତି ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସେଉଠିଏ ଅଟକାଇ ଦିଅ ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଅହଂ ତେ ଵାରଯିଷ୍ଯାମି ଵର୍ଧମାନଂ କୁଲାଚଲମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବଢ଼ୁଥିବା ପର୍ବତକୁ ଅଟକାଇ ଦେବି ।
ତତଃ ସ ପ୍ରେଷିତସ୍ତେ ନ ଭାସ୍କରସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦୀଧିତିଃ
ତୁମେ ଆଦେଶ ଦେଲେ ପରେ, ତୀବ୍ର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ନାହିଁ ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯୋଽପି ଦ୍ରୁତଂ ଗତ୍ଵା ଵିଂଧ୍ଯଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସାଦରମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ, ସମ୍ମାନ ସହିତ ବିନ୍ଧ୍ୟାକୁ କହିଲେ ।
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାନେ ଜାତାଦ୍ଯ ମେ ମତିଃ
ଏବେ ମୋ ମନ ଦକ୍ଷିଣ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଛି ।
ସ ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଂଧ୍ଯଃ ପର୍ଵତସତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବିନ୍ଧ୍ୟା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପର୍ବତ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯୋଽପି ସମାସାଦ୍ଯ ତସ୍ଯାଂତଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ୬.୩୩.
ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ।
ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଶାପାଦ୍ଭୀତୋ ନଗୋତ୍ତମଃ
ଶାପର ଭୟରୁ ସେହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ପର୍ବତ ଏହିପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ।
ସୋଽପି ତେନୈଵମାର୍ଗେଣ ନିଵୃତ୍ତିଂ ନ କରୋତି ଚ
ତଥାପି, ସେହି ପଥରେ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସେ ପଛକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ ।