ଉଦୁମ୍ବରାଣି ସଂଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗୃହୁଃ କ୍ଷୁଧଯାର୍ଦିତାଃ
ଉଡୁମ୍ବରା ଫଳ ଦେଖି, ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅଥ ତାନି ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଗୁରୂଣି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ସେ ଭାରି ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ।
ଅତ୍ରିରୁଵାଚ ନାସ୍ମାକଂ ମୁନଯୋଽଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ମାକଂ ଗୃହବୁଦ୍ଧଯଃ
ଅତ୍ରି କହିଲେ: 'ଆମ ମୁନିମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ, ଆମର ଗୃହସ୍ଥ ମନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'
ତସ୍ମାଦେତାନି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ହେମଗର୍ଭାଣି ଦୂରତଃ
ସେହିପାଇଁ, ସୁନା ଭରା ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା।
ସାର୍ଵଭୌମୋ ମହୀପାଲ ଏକୋଽନ୍ଯଶ୍ଚ ନିରୀହକଃ
ଏକ ରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସକ ହେଉଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ କିନ୍ତୁ କିଛି ଶକ୍ତି ନାହିଁ ଓ ଦୁର୍ବଳ।
ଧର୍ମାର୍ଥମପି ଵିପ୍ରାଣାଂ ସଂଚଯୋଽର୍ଥସ୍ଯ ଗର୍ହିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ ଧନ ଜମା କରିଲେ, ଏହା ନିନ୍ଦିତ।
ତ୍ଯଜତଃ ସଂଚଯାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯାଂତି ହାନିମୁପଦ୍ରଵାଃ
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଜମା ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ହାରାଉଥିବା ଓ ବିପଦ ଦୂରେ ଯାଇଯାଏ।
ନିର୍ଧନତ୍ଵଂ ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ତୁଲାଯାଂ ଧାରଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁର୍ଦ୍ରୁତି ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ସମାନ ଭାବରେ ତୁଳନା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଥୈଶ୍ଵର୍ଯଵିମୂଢାତ୍ମା ଶ୍ରେଯସା ମୁଚ୍ଯତେ ହି ସଃ ॥ ୬.୩୨.
ଯେଉଁଠି ମନ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ମୁହିଯାଏ, ସେଉଁଠି ସତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ରୁ ଅନ୍ୟତମ ହୋଇଯାଏ।
ଅର୍ଥସଂପଦ୍ଵିମୋହାଯ ଵିମୋହୋ ନରକାଯ ଚ
ଧନର ସମୃଦ୍ଧି ଭ୍ରମକୁ ଆଣେ, ଏହି ଭ୍ରମ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।
ଯୋର୍ଥେନ ସାଧ୍ଯତେ ଧର୍ମଃ କ୍ଷଯିଷ୍ଣୁଃ ସ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଧନ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଧର୍ମ ଲାଭ ହୁଏ, ସେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ତଥା ପୁଂସସ୍ତୃଷ୍ଣୈକା ତରୁଣାଯତେ
ପୁରୁଷଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ ଏକାମାତ୍ର ତୃଷ୍ଣା ଦ୍ୱାରା ସଦା ଯୁବା ରହିଥାଏ।
ସୂଚ୍ଯା ସୂତ୍ରଂ ଯଥା ଵସ୍ତ୍ରଂ ସଂଚାରଯତି ସୂଚିକା
ଯେପରିକି ସୁଇ ଦ୍ୱାରା ଲୁଣ୍ଚ ରେ ତାଗ ଟାଣାଯାଏ, ସେପରି ତୃଷ୍ଣା ଲୋକକୁ ଏକାଉଁଟି ଟାଣିନେଇଯାଏ।
ଯଥା ଶୃଂଗଂ ହି କାଯେନ ଵର୍ଦ୍ଧମାନେନ ଵର୍ଧତେ। ତଦ୍ଵତ୍ତୃଷ୍ଣାପି ଵିତ୍ତେନ ଵର୍ଦ୍ଧମାନେନ ଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଯେପରି ଶରୀର ବୃଦ୍ଧି ସହ ଶୃଙ୍ଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେପରି ଧନ ବୃଦ୍ଧି ସହ ତୃଷ୍ଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଅନଂତପାରା ଦୁଷ୍ପୂରା ତୃଷ୍ଣା ଦୁଃଖଶତାଵହା
ତୃଷ୍ଣା ଅନନ୍ତ, ଅପାର, ପୂରଣ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ଏହା ଶତ ଶତ ଦୁଃଖ ଆଣେ।
ଗୌତମ ଉଵାଚ ସର୍ଵୋପୀନ୍ଦ୍ରିଯଲୌଲ୍ଯେନ ସଂକଟେ ଭ୍ରମତି ଦ୍ଵିଜାଃ
ଗୌତମ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵତ୍ର ସଂପଦସ୍ତସ୍ଯ ସଂତୁଷ୍ଟଂ ଯସ୍ଯ ମାନସମ୍
ଯାହାର ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତଠାରେ ସମୃଦ୍ଧି ରହିଥାଏ।
ସଂତୋଷାମୃତତୃପ୍ତାନାଂ ଯତ୍ସୁଖଂ ଶାଂତଚେତସାମ୍
ସନ୍ତୋଷ ର ଅମୃତରେ ତୃପ୍ତ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ସୁଖ—
ଅସଂତୋଷଃ ପରଂ ଦୁଃଖଂ ସଂତୋଷଃ ପରମଂ ସୁଖମ୍ ୬.୩୨.
ଅସନ୍ତୋଷ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ, ସନ୍ତୋଷ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ସୁଖ।
ତଥାନ୍ଯୋ ଜାଯତେ ପୁଂସସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ କଲ୍ପିତଃ
ଏହିପରି, ପୁରୁଷଙ୍କର ମନରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଆଶା ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଯାଏ।
ନ ଜାତୁ କାମୀ କାମାନାଂ ସହସ୍ରୈରପି ତୁଷ୍ଯତି
ଯେଉଁ ଲୋକ ଆଶାରେ ରହିଥାଏ, ସେ ହଜାର ଆଶା ପୂରଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନାହିଁ।
କାମାନଭିଲଷନ୍ମୋହାନ୍ନ ନରଃ ସୁଖମାପ୍ନୁଯାତ୍
ମୋହରେ ରହି ଭୋଗ ଆଶା କରିଥିବା ଲୋକ ସୁଖ ପାଇନାହିଁ।
ନିତ୍ଯଂ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ଯେଉଁଜଣ ନିତ୍ୟ ସାଗର ସୀମାରେ ଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ,
ନ ଚ ପଶ୍ଯତି ମନ୍ଦାତ୍ମା ନରକଂ ଚା କୁତୋଭଯଃ
ଏବଂ ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ନରକକୁ ଦେଖିପାରେନି—ତେଣୁ ସେ କେଉଁ ଭୟକୁ ଅନୁଭବ କରିବ?
ପ୍ରତିଗ୍ରହସମର୍ଥାନାଂ ନିଵୃତ୍ତାନାଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦାନ ନେବାକୁ ସମର୍ଥ, କିନ୍ତୁ ଦାନ ନେବାରୁ ବିରତ ରହିଛନ୍ତି,
ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯୁଵାଚ ତୃଷ୍ଣା ଚୈଵମନାଦ୍ଯନ୍ତା ସ୍ଥିତା ଦେହେ ଶରୀରିଣାମ୍
ଅରୁନ୍ଧତୀ କହିଲେ: ଏହି ତୃଷ୍ଣା ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହା ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଦେହରେ ରହିଛି।
ଯା ଦୁସ୍ତ୍ଯଜା ଦୁର୍ମତିଭିର୍ଯା ନ ଜୀର୍ଯତି ଜୀର୍ଯତଃ
ଏହି ତୃଷ୍ଣା ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଛାଡିବା ଅତି କଷ୍ଟକର; ଦେହ ଝରିଯିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଝରିଯାଏନି।
ଯଦାଚରନ୍ତି ଵିଦ୍ଵାଂସଃ ସଦା ଧର୍ମପରାଯଣାଃ।. ତଦେଵ ଵିଦୁଷା କାର୍ଯମାତ୍ମନୋ ହିତମିଚ୍ଛତା॥୬.୩୨.
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଧର୍ମରେ ନିରତ ଲୋକମାନେ ସଦା କରନ୍ତି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
ଚମତ୍କାରପୁରେକ୍ଷେତ୍ରେ ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ତତଃ ପରମ୍
ଚମତ୍କାରପୁର ରେ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତା ପରେ,
ତେନୈଵ ସହିତାସ୍ତତ୍ର ଗତ୍ଵା କିଞ୍ଚିଦ୍ଵନାନ୍ତରମ୍
ସେଠାରେ ସେଙ୍ଗା ସହିତ ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲେ।