ପଶ୍ଚାତ୍ତପଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମୋ ମହାମାଂସସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ପରେ ଆମେ ବଡ଼ ମାଂସ ଖାଇବାରୁ ହୋଇଥିବା ପାପ ପାଇଁ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରିବା।
ଗ୍ରାହ୍ଯୋ ମତ୍ତସ୍ତତଃ ସର୍ଵୈର୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ମୋତେ ଥିଲା ସବୁଠୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ସ ଦୂରାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଵିଶେଷାତ୍କୃତିଭିର୍ନୃପ
ସେ ଲୋକକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବିଶେଷ କରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦଶସୂନାସମଶ୍ଚକ୍ରୀ ଦଶଚକ୍ରିସମୋ ଧ୍ଵଜୀ
ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଦଶ ପୁଅ ସମାନ; ଯିଏ ଧ୍ୱଜ ଧରେ, ସେ ଦଶ ରଥ ସମାନ।
ଦଶସୂନାସହସ୍ରେଣ ତୁଲ୍ଯୋ ରାଜପ୍ରତିଗ୍ରହଃ
ରାଜାଙ୍କର ଉପହାର ଗ୍ରହଣ ଦଶ ହଜାର ପୁଅ ସମାନ।
ରୌରଵାଦିଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନରକେଷୁ ସ ପଚ୍ଯତେ
ସେ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ନରକରେ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵଯମନ୍ଯତ୍ର ଯାସ୍ଯାମୋ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମୋ ନ ତେ ଧନମ୍
ଆମେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା; ତୁମର ଧନ ନେବା ନାହିଁ।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କୁମାରଂ ତଂ ମୃତଂ ତମପି ଭୂମିପମ୍
ସେଇ କୁମାର ଓ ମୃତ ଭୂମିପତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି।
ସୋଽପି ରାଜା ତତସ୍ତୈସ୍ତୁ ଭର୍ତ୍ସିତୋଽତିରୁଷାନ୍ଵିତଃ ୬.୩୨.
ତାପରେ ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ଡାଉଁ ଦେଖି, ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ତତଃ ସୁଵର୍ଣପୂର୍ଣାନି ଵିଧାଯୋଦୁମ୍ବରାଣି ଚ
ସେ ସୁନା ଭରା ଉଡୁମ୍ବରା ଫଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ଉଦୁମ୍ବରାଣି ସଂଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗୃହୁଃ କ୍ଷୁଧଯାର୍ଦିତାଃ
ଉଡୁମ୍ବରା ଫଳ ଦେଖି, ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅଥ ତାନି ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଗୁରୂଣି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ସେ ଭାରି ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ।
ଅତ୍ରିରୁଵାଚ ନାସ୍ମାକଂ ମୁନଯୋଽଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ମାକଂ ଗୃହବୁଦ୍ଧଯଃ
ଅତ୍ରି କହିଲେ: 'ଆମ ମୁନିମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ, ଆମର ଗୃହସ୍ଥ ମନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'
ତସ୍ମାଦେତାନି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ହେମଗର୍ଭାଣି ଦୂରତଃ
ସେହିପାଇଁ, ସୁନା ଭରା ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା।
ସାର୍ଵଭୌମୋ ମହୀପାଲ ଏକୋଽନ୍ଯଶ୍ଚ ନିରୀହକଃ
ଏକ ରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସକ ହେଉଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ କିନ୍ତୁ କିଛି ଶକ୍ତି ନାହିଁ ଓ ଦୁର୍ବଳ।
ଧର୍ମାର୍ଥମପି ଵିପ୍ରାଣାଂ ସଂଚଯୋଽର୍ଥସ୍ଯ ଗର୍ହିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ ଧନ ଜମା କରିଲେ, ଏହା ନିନ୍ଦିତ।
ତ୍ଯଜତଃ ସଂଚଯାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯାଂତି ହାନିମୁପଦ୍ରଵାଃ
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଜମା ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ହାରାଉଥିବା ଓ ବିପଦ ଦୂରେ ଯାଇଯାଏ।
ନିର୍ଧନତ୍ଵଂ ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ତୁଲାଯାଂ ଧାରଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁର୍ଦ୍ରୁତି ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ସମାନ ଭାବରେ ତୁଳନା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଥୈଶ୍ଵର୍ଯଵିମୂଢାତ୍ମା ଶ୍ରେଯସା ମୁଚ୍ଯତେ ହି ସଃ ॥ ୬.୩୨.
ଯେଉଁଠି ମନ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ମୁହିଯାଏ, ସେଉଁଠି ସତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ରୁ ଅନ୍ୟତମ ହୋଇଯାଏ।
ଅର୍ଥସଂପଦ୍ଵିମୋହାଯ ଵିମୋହୋ ନରକାଯ ଚ
ଧନର ସମୃଦ୍ଧି ଭ୍ରମକୁ ଆଣେ, ଏହି ଭ୍ରମ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।
ଯୋର୍ଥେନ ସାଧ୍ଯତେ ଧର୍ମଃ କ୍ଷଯିଷ୍ଣୁଃ ସ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଧନ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଧର୍ମ ଲାଭ ହୁଏ, ସେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ତଥା ପୁଂସସ୍ତୃଷ୍ଣୈକା ତରୁଣାଯତେ
ପୁରୁଷଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ ଏକାମାତ୍ର ତୃଷ୍ଣା ଦ୍ୱାରା ସଦା ଯୁବା ରହିଥାଏ।
ସୂଚ୍ଯା ସୂତ୍ରଂ ଯଥା ଵସ୍ତ୍ରଂ ସଂଚାରଯତି ସୂଚିକା
ଯେପରିକି ସୁଇ ଦ୍ୱାରା ଲୁଣ୍ଚ ରେ ତାଗ ଟାଣାଯାଏ, ସେପରି ତୃଷ୍ଣା ଲୋକକୁ ଏକାଉଁଟି ଟାଣିନେଇଯାଏ।
ଯଥା ଶୃଂଗଂ ହି କାଯେନ ଵର୍ଦ୍ଧମାନେନ ଵର୍ଧତେ। ତଦ୍ଵତ୍ତୃଷ୍ଣାପି ଵିତ୍ତେନ ଵର୍ଦ୍ଧମାନେନ ଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଯେପରି ଶରୀର ବୃଦ୍ଧି ସହ ଶୃଙ୍ଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେପରି ଧନ ବୃଦ୍ଧି ସହ ତୃଷ୍ଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଅନଂତପାରା ଦୁଷ୍ପୂରା ତୃଷ୍ଣା ଦୁଃଖଶତାଵହା
ତୃଷ୍ଣା ଅନନ୍ତ, ଅପାର, ପୂରଣ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ଏହା ଶତ ଶତ ଦୁଃଖ ଆଣେ।
ଗୌତମ ଉଵାଚ ସର୍ଵୋପୀନ୍ଦ୍ରିଯଲୌଲ୍ଯେନ ସଂକଟେ ଭ୍ରମତି ଦ୍ଵିଜାଃ
ଗୌତମ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵତ୍ର ସଂପଦସ୍ତସ୍ଯ ସଂତୁଷ୍ଟଂ ଯସ୍ଯ ମାନସମ୍
ଯାହାର ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତଠାରେ ସମୃଦ୍ଧି ରହିଥାଏ।
ସଂତୋଷାମୃତତୃପ୍ତାନାଂ ଯତ୍ସୁଖଂ ଶାଂତଚେତସାମ୍
ସନ୍ତୋଷ ର ଅମୃତରେ ତୃପ୍ତ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ସୁଖ—
ଅସଂତୋଷଃ ପରଂ ଦୁଃଖଂ ସଂତୋଷଃ ପରମଂ ସୁଖମ୍ ୬.୩୨.
ଅସନ୍ତୋଷ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ, ସନ୍ତୋଷ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ସୁଖ।
ତଥାନ୍ଯୋ ଜାଯତେ ପୁଂସସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ କଲ୍ପିତଃ
ଏହିପରି, ପୁରୁଷଙ୍କର ମନରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଆଶା ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଯାଏ।