ଦୃଶ୍ଯତେ ଚୈଵ ଯତ୍ରୈଵ ସସ୍ଯଂ ଵାପି କଥଂଚନ
ଯେଉଁଠି କିଛି ଫସଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା,
ଏଵମନ୍ନକ୍ଷଯେ ଜାତେ ପୀଡିତେ ଧରଣୀତଲେ
ଏଭଳି ଅନ୍ନ ଅଭାବ ହେଲା ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଦୁଃଖରେ ପଡିଗଲା,
ଅତ୍ରିଶ୍ଚୈଵ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ କଶ୍ଯପଃ ସୁମହାତପାଃ କୌଶିକୋ ଜମଦଗ୍ନିଶ୍ଚ ତଥୈଵାରୁଂଧତୀ ସତୀ
ଅତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା କଶ୍ୟପ, କୌଶିକ, ଜମଦଗ୍ନି ଏବଂ ଶୁଭା ଅରୁଣ୍ଧତୀ,
ଅଥ ତେଷାଂ ସମସ୍ତାନାଂ ଚଂଡାଭୂତ୍ପରିଚାରିକା
ତାଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସେବକ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତେ ଵିଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵୃଷାଦର୍ଭିମହୀପତେଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ରାଜା ବୃଷାଦର୍ଭିଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତସ୍ତୈଃ ପତିତୋ ଭୂମୌ ଦୃଷ୍ଟୋ ମୃତକୁମାରକଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା ଏକ ମୃତ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅପଚନ୍ଯାଵଦଗ୍ନୌ ତଂ କ୍ଷୁଧଯା ପରିପୀଡିତାଃ
ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନର ଅଗ୍ନିରେ ରଖିଦେଲେ।
ରାକ୍ଷସାନାମଯଂ ଧର୍ମୋ ମହାମାଂସସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣମ୍
ରାକ୍ଷସମାନେ ବଡ଼ ପରିମାଣର ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ନିୟମ କରନ୍ତି।
ସୋଽହଂ ସସ୍ଯଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଗ୍ରାମାନ୍ଵ୍ରୀହୀନ୍ଯଵାନପି ୬.୩୨.
ଏହିପରି, ମୁଁ ଧାନ, ଗ୍ରାମ ଓ ଧାନ ଚାଷ ଭୂମି ଦେବି।
ପ୍ରତିଗ୍ରହସ୍ଯ ଭୂପାଲା ଦାପତ୍କାଲେଽପି ନୋ ନୃପ
ରାଜା, ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପଶ୍ଚାତ୍ତପଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମୋ ମହାମାଂସସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ପରେ ଆମେ ବଡ଼ ମାଂସ ଖାଇବାରୁ ହୋଇଥିବା ପାପ ପାଇଁ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରିବା।
ଗ୍ରାହ୍ଯୋ ମତ୍ତସ୍ତତଃ ସର୍ଵୈର୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ମୋତେ ଥିଲା ସବୁଠୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ସ ଦୂରାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଵିଶେଷାତ୍କୃତିଭିର୍ନୃପ
ସେ ଲୋକକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବିଶେଷ କରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦଶସୂନାସମଶ୍ଚକ୍ରୀ ଦଶଚକ୍ରିସମୋ ଧ୍ଵଜୀ
ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଦଶ ପୁଅ ସମାନ; ଯିଏ ଧ୍ୱଜ ଧରେ, ସେ ଦଶ ରଥ ସମାନ।
ଦଶସୂନାସହସ୍ରେଣ ତୁଲ୍ଯୋ ରାଜପ୍ରତିଗ୍ରହଃ
ରାଜାଙ୍କର ଉପହାର ଗ୍ରହଣ ଦଶ ହଜାର ପୁଅ ସମାନ।
ରୌରଵାଦିଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନରକେଷୁ ସ ପଚ୍ଯତେ
ସେ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ନରକରେ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵଯମନ୍ଯତ୍ର ଯାସ୍ଯାମୋ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମୋ ନ ତେ ଧନମ୍
ଆମେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା; ତୁମର ଧନ ନେବା ନାହିଁ।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କୁମାରଂ ତଂ ମୃତଂ ତମପି ଭୂମିପମ୍
ସେଇ କୁମାର ଓ ମୃତ ଭୂମିପତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି।
ସୋଽପି ରାଜା ତତସ୍ତୈସ୍ତୁ ଭର୍ତ୍ସିତୋଽତିରୁଷାନ୍ଵିତଃ ୬.୩୨.
ତାପରେ ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ଡାଉଁ ଦେଖି, ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ତତଃ ସୁଵର୍ଣପୂର୍ଣାନି ଵିଧାଯୋଦୁମ୍ବରାଣି ଚ
ସେ ସୁନା ଭରା ଉଡୁମ୍ବରା ଫଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ଉଦୁମ୍ବରାଣି ସଂଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗୃହୁଃ କ୍ଷୁଧଯାର୍ଦିତାଃ
ଉଡୁମ୍ବରା ଫଳ ଦେଖି, ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଅଥ ତାନି ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଗୁରୂଣି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ସେ ଭାରି ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ।
ଅତ୍ରିରୁଵାଚ ନାସ୍ମାକଂ ମୁନଯୋଽଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ମାକଂ ଗୃହବୁଦ୍ଧଯଃ
ଅତ୍ରି କହିଲେ: 'ଆମ ମୁନିମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ, ଆମର ଗୃହସ୍ଥ ମନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'
ତସ୍ମାଦେତାନି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ହେମଗର୍ଭାଣି ଦୂରତଃ
ସେହିପାଇଁ, ସୁନା ଭରା ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା।
ସାର୍ଵଭୌମୋ ମହୀପାଲ ଏକୋଽନ୍ଯଶ୍ଚ ନିରୀହକଃ
ଏକ ରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସକ ହେଉଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ କିନ୍ତୁ କିଛି ଶକ୍ତି ନାହିଁ ଓ ଦୁର୍ବଳ।
ଧର୍ମାର୍ଥମପି ଵିପ୍ରାଣାଂ ସଂଚଯୋଽର୍ଥସ୍ଯ ଗର୍ହିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ ଧନ ଜମା କରିଲେ, ଏହା ନିନ୍ଦିତ।
ତ୍ଯଜତଃ ସଂଚଯାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯାଂତି ହାନିମୁପଦ୍ରଵାଃ
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଜମା ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ହାରାଉଥିବା ଓ ବିପଦ ଦୂରେ ଯାଇଯାଏ।
ନିର୍ଧନତ୍ଵଂ ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ତୁଲାଯାଂ ଧାରଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁର୍ଦ୍ରୁତି ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ସମାନ ଭାବରେ ତୁଳନା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଥୈଶ୍ଵର୍ଯଵିମୂଢାତ୍ମା ଶ୍ରେଯସା ମୁଚ୍ଯତେ ହି ସଃ ॥ ୬.୩୨.
ଯେଉଁଠି ମନ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ମୁହିଯାଏ, ସେଉଁଠି ସତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ରୁ ଅନ୍ୟତମ ହୋଇଯାଏ।
ଅର୍ଥସଂପଦ୍ଵିମୋହାଯ ଵିମୋହୋ ନରକାଯ ଚ
ଧନର ସମୃଦ୍ଧି ଭ୍ରମକୁ ଆଣେ, ଏହି ଭ୍ରମ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।