କ୍ଷେତ୍ରେଽପି ଗର୍ହିତାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯେଽନ୍ଯତ୍ର ଵ୍ଯଂଗକାଦଯଃ
ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁମାନେ ନିନ୍ଦିତ—ଯଥା ଲଙ୍ଗଡା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ।
ତଥାନ୍ଯଦପି ଵିପ୍ରାର୍ହଂ କର୍ମ ଯଜ୍ଞସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ପରୋକ୍ଷେ ଵାପି ସଂପୂର୍ଣଂ ଵୃଥା ସଂଜାଯତେ ସ୍ଫୁଟମ୍
ଏହିପରି, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯଦି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କିମ୍ବା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କରାଯାଏ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇଯାଏ।
ତସ୍ମାଦସ୍ମାତ୍ପୁରାଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ସମାନୀଯ ତତଃ ପରମ୍
ସେହିପାଇଁ, ଏହି ସହରରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି, ପରେ—
ଅଥାସୌ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ସ୍ମରମାଣଃ ପିତୁର୍ଵଚଃ
ତାପରେ ସେ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ପିତାଙ୍କର କଥା ମନେ ପକାଇଲେ।
ତତଶ୍ଚାନ୍ଵେଷଯାମାସ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ହାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ନୃପଃ ୬.୩୧.
ତାପରେ ରାଜା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଖୋଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନ ତତ୍ର ଦୁଃଖିତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦରିଦ୍ରୋଽପି ନ ଦୁଃଖିତଃ
ସେଠାରେ କେହି ଦୁଃଖିତ ନଥିଲେ, ଦରିଦ୍ର ମାନେ ମଧ୍ୟ କେହି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁନଥିଲେ।
ସ୍ଥାନେସ୍ଥାନେ ମହାନାଦା ଉତ୍ସଵାଶ୍ଚ ଗୃହେଗୃହେ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ଘରେ ଘରେ ଉତ୍ସବ ପାଳନ ହେଉଥିଲା।
ଶ୍ରୂଯଂତେ ଯାଜ୍ଞିକାନାଂ ଚ ଯଜ୍ଞକର୍ମସମୁଦ୍ଭଵାଃ ନ ମୃତ୍ଯୁଃ କସ୍ଯଚିତ୍ତତ୍ର ପୁରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଵିତେ
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା; ସେହି ସହରରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ, କାହାର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉନଥିଲା।
ଯଥର୍ତୁଵର୍ଷୀ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସସ୍ଯାନି ଗୁଣଵନ୍ତି ଚ
ଯେପରି ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଷା ପଡ଼େ, ସେପରି ଚାଷ ଭଲ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଫସଲ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ହେଉଥିଲା।
ଯଂଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ ଵିପ୍ରଂ ସ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥଂ ମହୀପତିଃ
ରାଜା ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ,
ଧିଗ୍ଧିକ୍ପାପସମାଚାର କ୍ଷତ୍ରିଯାପସଦାତ୍ମକ
ହେ ଅପବିତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା! ଦୁଇଥର ଲଜ୍ଜା!
ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ଦ୍ରୁତଂ ଯାଵନ୍ନ କଶ୍ଚିଚ୍ଛପତେ ଦ୍ଵିଜଃ
ତେଣୁ, ଯେଉଁଠି ଆଉ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ନମିଳି, ତାଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଅ।
ଚମତ୍କାରପୁରାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଲକ୍ଷ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି ସେ ବହୁତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ରାଜେଂଦ୍ର ସ୍ମୃତ୍ଵାଵସ୍ଥାଂ ପିତୁଶ୍ଚ ତାମ୍
ରାଜା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ମନେ ପକାଇ ବିଚାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତଃ ସ ସଚିଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରେଷଯିତ୍ଵା ଗୃହଂ ପ୍ରତି ୬.୩୧.
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଂକୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପଠାଇଲେ।
ସ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନଗରେ ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଶଂସିତଵ୍ରତମ୍
ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ, ସେହି ସହରରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି।
ଦେଵଶର୍ମାଭିଧାନଂ ତୁ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲମ୍
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଦେବଶର୍ମା, ଯିଏ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ବହୁତ ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ କୃତ୍ଵାଂତ୍ଯଜମଯଂ ଵପୁଃ
ତାପରେ ସେ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ଚଣ୍ଡାଳ ଭଳି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଅଥ ଯଃ କୁରୁତେ କର୍ମ ତତ୍ର ଵିଷ୍ଠାପ୍ରଶୋଧନମ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯିଏ ମଳ ପରିଷ୍କାର କରେ,
କୁତସ୍ତ୍ଵମିହ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ମଦ୍ଵୃତ୍ତେରୁପଘାତକୃତ୍
ତୁମେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲ, ଯିଏ ମୋ ଆଚରଣକୁ ବିରୋଧ କରୁଛ?
ତସ୍ଯୈଵଂ ଵଦତୋଽପ୍ଯାଶୁ ବଲାତ୍ସ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ସେ ଏପରି କହିଥିବା ବେଳେ ରାଜାକୁ ଜୋରକରି ଧରି ନିଆଯାଇଲା।
ତତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାଂତେ ଚଂଡାଲେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ଦ୍ୱାରା...
ସ୍ଵାମିଂସ୍ତଵ କୁଲେପ୍ଯେଵଂ ଗୂଥାଶୋଧନକର୍ମକୃତ୍
ମହାଶୟ, ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରରେ ଏପରି ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ସଫା କରିବାର କାମ କରିଛନ୍ତି।
ଅଥ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସ ପ୍ରାହ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ ଅଧିକାରସ୍ତ୍ଵଯାତ୍ମୀଯସ୍ତଥା କାର୍ଯୋ ଯଥା ପୁରା
ସେ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ କହିଲେ, 'ତୁମର ଅଧିକାର ନିଜର, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି କାମ କରୁଥିଲ, ସେପରି କର।'
ତଦାନ୍ଯଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ସୋଂଽତ୍ଯଜଃ କୋପସଂଯୁତଃ ୬.୩୧.
ପରେ ଅନ୍ୟ ଦିନ ଆସିଲା, ଏହି ଅନ୍ତ୍ୟଜ ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଶସ୍ତ୍ରୋଦ୍ଯତକରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରହାରେକୃତନିଶ୍ଚଯମ୍
ତାଙ୍କର ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଦେଖି, ସେ ମାରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ଵିନିଷ୍କ୍ରାଂତେ ଲୋଚନେ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଫୁଟିଗଲା, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିହତଂ ତେନ ଚଂଡାଲଂ ନିଜକିଂକରମ୍
ସେ ନିଜ ଦାସ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ମୃତ ହେବାର ଖବର ଶୁଣିଲେ।
ତତଃ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପୌତ୍ରୈଶ୍ଚ ସହିତୋଽନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବନ୍ଧୁଭିଃ
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ପୁଅ, ପଉତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଏକଠା ହେଲେ।
ସୋଽପି ସଂତାଡ୍ଯମାନସ୍ତୁ ପ୍ରହାରୈର୍ଜର୍ଜରୀକୃତଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାରରେ ମାରି ମାରି ଅତିକ୍ଷତ ହେଇଗଲେ।