ଅଥାହମବ୍ରୁଵଂ ତଂ ଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଜଲ୍ପିତମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି।
ମନ୍ଯତେ ଵୃଦ୍ଧଲୋକାନାମେତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା
ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଯେମିତି କହନ୍ତି, ସେହିପରି ଶୁଣିଛି।
ପ୍ରଵଦଂତି ତଥା ଵୈଦ୍ଯା ଵୈଦ୍ଯଶାସ୍ତ୍ରଵିଚକ୍ଷଣାଃ
ବୈଦ୍ୟ ଓ ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୈଦ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହନ୍ତି।
ତଦତ୍ର ଵିଷଯେ ବ୍ରୂହି ପରଂ ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ଵଚଃ
ଏହି ବିଷୟରେ ଏବେ ଆମକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହ।
ଅଥ ମାଂ ସ ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଵଦ ମୈଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ତାପରେ ସେ ପୁଣି ମୋତେ କହିଲେ, 'ଏପରି କଥା କହନି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।'
ଅହୋ ଶୋଚ୍ଯତମା ଲୋକେ ପାପାତ୍ମାନଃ ସୁନିର୍ଦଯାଃ
ହାୟ, ଏହି ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ଦୟାହୀନ ଓ ପାପୀ ଲୋକମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅନୁକମ୍ପାଯୋଗ୍ୟ।
ନ ମାଂସମାଯୁଷୋ ହେତୁରାରୋଗ୍ଯସ୍ଯ ବଲସ୍ଯ ଵା
ମାଂସ ଖାଇଲେ ଜୀବନ ଲମ୍ବା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭଲ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବାର କାରଣ ନୁହେଁ।
ମାଂସାଶିନୋଽପି ଦୃଶ୍ଯଂତେ ରୋଗାର୍ତା ଦୁର୍ବଲାସ୍ତଥା
ମାଂସ ଖାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଅମାଂସାଦା ଅପି କ୍ଷ୍ମାଯାଂ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ରୋଗଵର୍ଜିତାଃ ୬.୨୯.
ଯେମିତି ମାଂସ ନ ଖାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରୋଗ ରହିତ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଯୋ ଭକ୍ଷଯତି ମାଂସାନି ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଜୀଵିତୈଷିଣାମ୍
ଯେଉଁଠି ଜୀବ ରହିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମାଂସ ଯିଏ ଖାଏ—
ନ ହି ମାଂସଂ ତୃଣାତ୍କାଷ୍ଠାଦୁପଲାଦପି ଜାଯତେ
ମାଂସ କେବେ ଘାସ, କାଠ କିମ୍ବା ପାଥରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ।
ଏତଦେଵ ହି ଦୃଷ୍ଟାଂତଂ ମାଂସସ୍ଯ ପରିଵର୍ଜନେ
ଏହି କଥାଟିଏ ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଉଦାହରଣ।
ଆତ୍ମୌପମ୍ଯେନ ଭୂତାନି ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାଣି ପଂଡିତୈଃ
ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନିଜ ପରି ଭାବନ୍ତି।
ହଂତା ଚୈଵାନୁମଂତା ଚ ଵିଶସ୍ତା କ୍ରଯଵିକ୍ରଯୀ
ଯିଏ ହତ୍ୟା କରେ, ଯିଏ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ, ଯିଏ କାଟେ, କିଣେ ଓ ବେଚେ—
ଧନେନ କ୍ରଯକୃଦ୍ଧଂତି ଭକ୍ଷଣେନ ଚ ଖାଦକଃ
ଧନ ଦେଇ କିଣୁଥିବା ମଣିଷ ହତ୍ୟା କରେ, ଖାଇଥିବା ଲୋକ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା ହୁଏ।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଯୋ ହିନସ୍ତି ନ କିଂଚନ
ଯିଏ କାମରେ, ମନରେ, କିମ୍ବା କଥାରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ—
ଶାକମୂଲଫଲାହାରୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପରାଯଣଃ
ଯିଏ ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଏ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ—
ଏକୋ ଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ତପସ୍ତପତି ଦୁସ୍ତରମ୍
ସେ ଏକା ଶତବର୍ଷ ଓ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରେ।
ଯଂଯଂ କାମଯତେ କାମଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପମପି ମାନଵଃ ୬.୨୯.
ମଣିଷ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଠାରେ ଯଦିଓ ସେ ଲାଭ କରିବା କଷ୍ଟକର—
କାମଗେନ ଵିମାନେନ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଶତସେଵିତଃ
ଇଚ୍ଛାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରଥରେ, ଶତଶଃ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେବା କରନ୍ତି—
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତ୍ମା ସ ପଶ୍ଯତୋ ମମ ସୂତଜ
ଏଭଳି କହି, ସେ ମହାତ୍ମା, ମୋ ଦେଖିବା ସମୟରେ, ହେ ସାରଥିପୁତ୍ର—
ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଗୀଯମାନସ୍ତୁ ସ୍ତୂଯମାନଶ୍ଚ କିନ୍ନରୈଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, କିନ୍ନରମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଗତେ ତଦା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦୁଃଖଂ ମେ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ସେ ଯିବା ପରେ, ସେଇ ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମୋର ଦୁଃଖ ଆସିଗଲା।
ତତୋଽହଂ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ଵିପ୍ରଲାପାନନେକଶଃ
ତାପରେ ମୁଁ ସେଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖର କଥା କହିଲି।
ଅହୋ ମଯା ନୃଶଂସେନ ବହଵଃ ପ୍ରାଣିନୋ ହତାଃ
ହାୟ, ମୋର ନିର୍ଦୟତା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୁଁ ମାରିଦେଇଛି।
ସୋଽହଂ ହିଂସାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଚରିଷ୍ଯାମି ମହତ୍ତପଃ
ଏହିପରି, ମୁଁ ହିଂସାକୁ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିବି।
ଯତ୍କିଂଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରାର୍ଥଯଂତି ନରାଃ ସୁଖମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ଲୋକେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତେ ଯେଉଁ ସୁଖ ଆଶା କରନ୍ତି,
ଅଧୁନୈକୋଽହମେକାହମେକୈକସ୍ମିନ୍ଵନସ୍ପତୌ
ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛ ତଳେ ଏକା ଏବଂ ସେଠି ମାତ୍ର ମୁଁ ଅଛି।
ପାଂସୁନା ସମଵଚ୍ଛନ୍ନଃ ଶୂନ୍ଯାଗାରପ୍ରତିଶ୍ରଯଃ ୬.୨୯.
ଧୂଳିରେ ଢାକାଯାଇ, ଶୂନ୍ୟ ଘରରେ ଶରଣ ନେଉଛି।
ଏଵଂ ଵିଲପ୍ଯ ଯତ୍ନେନ ମଯା ସୂତକୁଲୋଦ୍ଵହ
ଏଭଳି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ଚେଷ୍ଟା କରି ମୁଁ, ହେ ସୂତମଧ୍ୟମ,