ଶ୍ରୀଵର୍ଧନଇତିଖ୍ଯାତୋ ନାନାଶାସ୍ତ୍ରକୃତଶ୍ରମଃ ୬.୨୯.
ଯିଏ ଶ୍ରୀବର୍ଧନ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବହୁ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢି ପଢି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ନାତିଦୂରସ୍ଥିତଂ ମାଂ ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍କର୍ମକାରିଣମ୍
ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବୋଲି, ଦୂରେ ନୁହେଁ ବସିଥିବା ମୋତେ ଚିହ୍ନିଲେ।
ସ୍ଫୁରତାଧରଯୁଗ୍ମେନ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା
କମ୍ପିଥିବା ଓଠ ଏବଂ କାନ୍ଦିକି କଣ୍ଠରେ ଅଟକିଯାଇଥିବା କଥା ସହ।
ନିର୍ଵିକଲ୍ପେନ ଚିତ୍ତେନ ଯଦି ଧ୍ଯାତୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ଈଦୃକ୍କାଯୋ ଭଵତ୍ଵାଶୁ ଗୁରୁର୍ମେ ଯେନ ଧର୍ଷିତଃ
ଯଦି ଅବିଚଳ ମନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଯେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଗୁରୁ ଅପମାନିତ ହେଲେ, ସେହି ଦେହ ଶୀଘ୍ର ମୋର ହେଉ।
ଅଥାହଂ ସର୍ପତାଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଦାରୁଣାମ୍
ତାହାପରେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ଆକାର ଧାରଣ କଲି।
ଅଥ ଗତ୍ଵା ସମାଧେଃ ସ ପର୍ଯଂତଂ ସଂଯତୋ ମୁନିଃ
ତାପରେ ସଂୟମୀ ମୁନି ସମାଧିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଥ ସର୍ପାକୃତିଂ ମାଂ ଚ ଦୁଃଖେନ ମହତାନ୍ଵିତମ୍ ତଟସ୍ଥଂ ଭଯସଂତ୍ରସ୍ତଂ ତଥା ସର୍ଵଜନଂ ତଦା
ତାପରେ, ସର୍ପ ଆକାରରେ ମୋତେ, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଦେଖି, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଏବଂ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟଭୀତ ହେଇଥିଲେ।
ଶପତା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଦୀନଂ ନୈଷ ଧର୍ମସ୍ତପସ୍ଵିନାମ୍
ଦୁଃଖିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, 'ଏହା ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ନୁହେଁ'।
ସମୋ ମାନେଽପମାନେ ଚ ସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଂଚନଃ
ସେ ମାନ-ଅପମାନରେ ସମ, ମାଟି, ପାଥର ଓ ସୁନାକୁ ଏକରୂପ ଦେଖନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦଜାନତା ଵତ୍ସ ଶପ୍ତୋଽଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵଯା ୬.୨୯.
ସେଠାରୁ, ଓ ପୁଅ, ତୁମେ ଜାଣିନଥିବାରୁ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଛ।
ଅଥ ଶ୍ରୀଵର୍ଧନଃ ପ୍ରାହ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ନିଜଂ ଗୁରୁମ୍
ତାପରେ ଶ୍ରୀବର୍ଧନ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ।
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଯଦିଵା ଜ୍ଞାନାନ୍ମଯା ଯଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ଵଚଃ
ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ଠାରୁ, ଯେ କଥା ମୁଁ କହିଛି—
ନ ମୃଷା ଵଚନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ଵୈରେଣାପି ଗୁରୋ ମଯା
ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ସ୍ୱେଚ୍ଛା ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ପଶ୍ଚାଦୁଦଯତେ ସୂର୍ଯଃ ଶୋଷଂ ଯାତି ମହାର୍ଣଵଃ
ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ ଏବଂ ବଡ଼ ସାଗର ଶୁଖିଯାଏ।
ତମୁଵାଚ ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯଂ ସ ପୁନଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା
ତାପରେ ଗୁରୁ ନମ୍ର ଭାବରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୁନି କଥା କହିଲେ।
ସଦା ଶିଷ୍ଯୋ ଵଯଃସ୍ଥୋପି ଶାସନୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ॥। କିଂ ପୁନର୍ବାଲ ଏଵ ତ୍ଵଂ ତେନ ତ୍ଵାଂ ଵଚ୍ମି ଭୂରିଶଃ
ଶିଷ୍ୟ ଯଦିଓ ବୟସ୍କ ହେଉନ୍ତୁ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ସତତା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶିଖାଯିବା ଉଚିତ୍। ତୁମେ ତ ଏଉଁ ଛୁଆ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବାରମ୍ବାର କହୁଛି।
ଧର୍ମଂ ନ ଵ୍ଯଯତେ କୋଽପି ମୁନୀନାଂ ପୂର୍ଵସଂଚିତମ୍
ପୁରୁଣା ଋଷିମାନେ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିବା ଧର୍ମକୁ କେହି ନଷ୍ଟ କରିପାରେନି।
ତସ୍ମାତ୍କ୍ଷମାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ତପସ୍ଵିଭିଃ
ତେଣୁ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସବୁବେଳେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ଚାଲିବା ଉଚିତ୍।
ନ ପାପଂ ପ୍ରତି ପାପଃ ସ୍ଯାଦ୍ବୁଦ୍ଧିରେଷା ସନାତନୀ
ଖରାପ କାମ ପାଇଁ ଖରାପ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ହେଉଛି ଚିରନ୍ତନ ନୀତି।
ଦଗ୍ଧଃ ସ ଦହତେ ଭୂଯୋ ହତମେଵ ନିହଂତି ଚ ୬.୨୯.
ଯିଏ ପୋଡ଼ାଯାଏ, ସେ ଆଉଥରେ ପୋଡ଼େ; ଯିଏ ହତ୍ୟା ହୁଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ମାରିଥାଏ।
ଉପକାରିଷୁ ଯଃ ସାଧୁଃ ସାଧୁତ୍ଵେ ତସ୍ଯ କୋ ଗୁଣଃ
ଯିଏ ଭଲ କରେ, ସେଠି ଭଲ ହେବାରେ କଣ ଉପକାର? ଏଥିରେ କଣ ଗୁଣ ଅଛି?
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତଂ ଶିଷ୍ଯଂ ତତୋ ମାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ପୁଣି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ନାନ୍ଯଥା ଵଚନଂ ଭାଵି ମମ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ପନ୍ନଗ
ହେ ସର୍ପ, ମୋର ଶିଷ୍ୟକୁ ଯାହା କହିଛି, ତାହା ଅନ୍ୟରୂପ ହେବ ନାହିଁ।
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ଦୀନସ୍ଯ ଶାପସ୍ଯାଜ୍ଞାନିନସ୍ତଥା
ଯିଏ ଅଜ୍ଞାନରେ ଶାପ ପାଇଛି, ସେ ଦୁଃଖୀ ଉପରେ ଦୟା କର।
ନ ତସ୍ଯ ଶକ୍ଯତେ କର୍ତୁଂ ସଂଖ୍ଯା ଧର୍ମସ୍ଯ ଭଦ୍ରକ
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମର ମାପ କରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ମୁହୂର୍ତମପି ଯୋ ଵିଘ୍ନଂ କରୋତି ଚ ମହୋତ୍ସଵେ
ଯିଏ ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବାଧା ଦେଉଛି—
ଶୈଵଂ ଷଡକ୍ଷରଂ ମଂତ୍ରଂ ଯୋଜପେଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶିବଙ୍କ ଛଅ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦଶଭିର୍ଦିନଜଂ ପାପଂ ଵିଂଶତ୍ଯା ଵତ୍ସରୋଦ୍ଭଵମ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା, ଦଶ ଦିନ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପାପ କିମ୍ବା କୁହୁଡ଼ି ବର୍ଷରେ ହେଉଥିବା ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଜଲମଧ୍ଯସ୍ଥସ୍ତଂ ମଂତ୍ରଂ ଜପ ସାଦରମ୍ ୬.୨୯.
ତେଣୁ ତୁମେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ, ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେଇ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।
ଯଦା ତ୍ଵାଂ ଜଲମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ଵତ୍ସୋନାମ ଦ୍ଵିଜୋ ରୁଷା
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଛ, ଏବଂ ଭାଟସନ୍ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧରେ—