ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରେଷଣକର୍ତୄଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ମଧୁଜୀଵିନାମ୍
ଯେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାମ ପାଇଁ ପଠାନ୍ତି ଓ ମଧୁ ବେଚି ଜୀବିକା ଚଳାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
ଅଦୃଷ୍ଟଦେଵଵକ୍ତ୍ରାଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ମତ୍ସ୍ଯଜୀଵିନାମ୍
ଯେମାନେ କେବେ ଦେବତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି ଓ ମାଛ ଧରି ଜୀବନ ଚଳାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
ଵିଵାଦେ ପୃଚ୍ଛମାନାନାଂ ପକ୍ଷପାତେନ ଜଲ୍ପତାମ୍
ଯେମାନେ ବିବାଦ ସମୟରେ ପଚାରିଲେ ପକ୍ଷପାତ କରି କଥା କହନ୍ତି—
ଯତ୍ପାପଂ ତୁ ଭଵେତ୍ତେଷାଂ ନିର୍ଦଯାନାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ଏହିପରି ନିର୍ଦୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
କନ୍ଯାଵିକ୍ରଯକର୍ତୃଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ପାପସଂଗିନାମ୍
ଯେମାନେ କନ୍ୟା ବେଚନ୍ତି ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହିତ ମିଶନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
ଵିଦ୍ଯାଵିକ୍ରଯକର୍ତୄଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ସମୁଦାହୃତମ୍ ୬.୨୯.
ଯେମାନେ ଶିକ୍ଷା ବେଚନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି ତାହା କହାଯାଇଛି—
ଏଵଂ ମଯା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ କୋପାଵିଷ୍ଟେନ ସୂତଜ
ଏଭଳି ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ମୁଁ ଶପଥ କରିଥିଲି, ହେ ସୂତପୁତ୍ର—
ତତଃପ୍ରଭୃତ୍ଯହଂ ଭୂମୌ ଭ୍ରମାମି ଲଗୁଡାଯୁଧଃ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ ହାତରେ ଲଠି ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଛି—
ମଯା କୋପପରୀତେନ ବହଵଃ ପନ୍ନଗା ହତାଃ
କ୍ରୋଧରେ ଅନେକ ସର୍ପକୁ ମୁଁ ମାରିଦେଇଛି—
ଏକଦାହଂ ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଗହନଂ ଲଗୁଡାଯୁଧଃ
ଗୋଟେ ବେଳେ ମୁଁ ଲଠି ନେଇ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲି—
ତତୋଽହଂ ଦଂଡମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କାଲଦଂଡୋପମଂ ରୁଷା
ତାପରେ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ମୋ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇଲି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ସମାନ—
ନାପରାଧ୍ଯାମି ତେ କିଂଚିଦହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମ
ମୁଁ ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଅପରାଧ କରିନାହିଁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ—
ତତୋ ମଯା ସ ସଂପ୍ରୋକ୍ତଃ କୋପାତ୍ସଲିଲପନ୍ନଗଃ ମମ ଭାର୍ଯା ପ୍ରିଯା ପୂର୍ଵଂ ସର୍ପେଣାସୀଦ୍ଵିନାଶିତା
ତାପରେ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଜଳସର୍ପକୁ କହିଲି: ‘ଗତକାଲି ମୋର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏକ ସର୍ପ ଧ୍ବଂସ କରିଦେଇଥିଲା।’
ତତୋଽହଂ ତେନ ଵୈରେଣ ସୂଦଯାମି ମହୋ ରଗାନ୍ ହତ୍ଵା ଦଂଡପ୍ରହାରେଣ ତସ୍ମାଦିଷ୍ଟତମଂ ସ୍ମର
ସେଇ ଶତ୍ରୁତାରୁ ମୁଁ ବଡ଼ ସର୍ପମାନୋକୁ ମାରୁଛି; ମୋ ଦଣ୍ଡରେ ଘାତ କରି, ତୁମେ ଯାହାକୁ ସବୁଠାରୁ ଭଲପାଅ, ତାକୁ ମନେ ପକା।
ତତଃ ସ ମାଂ ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଭଯେନ ମହତାଵୃତଃ
ତାପରେ ସେ ବଡ଼ ଭୟରେ ଆବୃତ ହୋଇ ପୁଣି ମୋତେ କହିଲା—
ଅନ୍ଯେ ତେ ପନ୍ନଗା ଵିପ୍ର ଯେ ଦଶଂତୀହ ମାନଵାନ୍ ୬.୨୯.
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଠି ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଡସନ୍ତି—
ଏଵଂ ପ୍ରଜଲ୍ପମାନୋଽପି ସ ଦଂଡେନ ମଯା ହତଃ
ସେଉଁଠି ଏଭଳି କହିଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ମୋ ଦଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କୁ ଘାତ କଲି।
ଅଥାସୌ ଲଗୁଡସ୍ପର୍ଶାତ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ପନ୍ନଗଃ
ତାହାପରେ, ଲଠି ଛୁଇଁବା ସହିତ, ସେ ସର୍ପଟି ତୁରନ୍ତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇଲା।
ତଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ତତୋଽହଂ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତଃ
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲି।
କୋ ଭଵାନ୍କିମିଦଂ ରୂପଂ କୃତଂ ସର୍ପମଯଂ ଵିଭୋ
ଆପଣ କିଏ? ଏହି ସର୍ପ ଆକୃତି କେମିତି ହେଲା, ପ୍ରଭୁ?
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ମାଂ ହୃଷ୍ଟଃ ସ ନରଃ ପ୍ରଶ୍ରଯାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ସେ ପୁରୁଷ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନମ୍ରତା ସହିତ ମୋତେ କହିଲେ:
ଅହମାସଂ ପୁରା ଵିପ୍ର ଚମତ୍କାରପୁରୋତ୍ତମେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଚମତ୍କାରପୁର ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲି।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ତତ୍ର ଯାତ୍ରା ଵ୍ଯଜାଯତ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେଠାରେ ଏକ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅଥ ତତ୍ର ସମାଯାତା ମୁନଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
ତାପରେ, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା କିଛି ତପସ୍ବୀ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଶୈଵାଃ ପାଶୁପତାଶ୍ଚୈଵ ତଥା କାପାଲିକାଶ୍ଚ ଯେ ୬.୨୯.
ସେମାନେ ଶିବଭକ୍ତ, ପାଶୁପତ ଓ କାପାଳିକ ଥିଲେ।
ଏକାହାରା ନିରାହାରା ଵାଯୁଭକ୍ଷାସ୍ତଥାପରେ
କେହି ଦିନକୁ ଗୋଟେଥର ଖାଉଥିଲେ, କେହି କିଛି ଖାଉନଥିଲେ, ଆଉ କେହି କେବଳ ପବନ ଖାଇ ରହୁଥିଲେ।
ତେଽଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସେମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ପୁରାଣାନାଂ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚ ହର୍ଷିତାଃ
ପୁରୁଣା ରାଜାଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ଏଵଂ ମହୋତ୍ସଵେ ତତ୍ର ଵର୍ତମାନେ ମହୋଦଯେ
ଏଭଳି ମହାଉତ୍ସବ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା।
ଶିଵଦର୍ଶନଵିଦ୍ଵେଷୀ ତମସା ସଂଵୃତାଶଯଃ
ଏଠି ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଥିଲା ଓ ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିଲେ।