କୃତଘ୍ନାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ପରଵିତ୍ତାପହାରିଣାମ୍
ଅକୃତଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟର ଧନ ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ପାପ କରନ୍ତି,
ଯତ୍ପାପଂ ଶସ୍ତ୍ରକର୍ତୃଣାଂ ତଥା ଵହ୍ନିପ୍ରଦାଯିନାମ୍
ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇଥିବା ଓ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ପାପ କରନ୍ତି,
ଵ୍ରତଭଂଗେନ ଯତ୍ପାପଂ ଵ୍ରତିନାଂ ନିଂଦଯାପି ଯତ୍
ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଓ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଯତ୍ପାପଂ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଯାଂ ମୃଷ୍ଟମାଂସାଶିନାଂ ଚ ଯତ୍
ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁକୁ ମାରିବା ଓ ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ମାଂସ ଖାଇବାରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛେଦ ପ୍ରସକ୍ତାନାଂ ଯତ୍ପାପଂ ଶଲ୍ଯକାରିଣାମ୍
ଗଛ କାଟିବାରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆଘାତ କରିବାରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ପାଖଂଡିନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ନାସ୍ତିକାନାଂ ଚ ଯଦ୍ଭଵେତ୍ ୬.୨୯.
ପାଖଣ୍ଡୀ ଓ ନାସ୍ତିକମାନେ ଯେଉଁ ପାପ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ,
ମାଂସମଦ୍ଯପ୍ରସକ୍ତାନାଂ ଯତ୍ପାପଂ ଵିଟଭୋଜିନାମ୍
ମାଂସ ଓ ମଦ୍ୟପାନରେ ଆସକ୍ତ ଓ ମଳ ଭୋଜନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ପାପ କରନ୍ତି,
ମୃଷାଵାଦପ୍ରସକ୍ତାନାଂ ପରରଂଧ୍ରାଵଲୋକିନାମ୍
ମିଛ କଥା କହିବାରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟର ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଦେଖିବାରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ।
ଯତ୍ପାପଂ ସାକ୍ଷ୍ଯକର୍ତୃଣାଂ ଧାନ୍ଯସଂଗ୍ରହକାରିଣାମ୍
ଯେମାନେ ମିଛ ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ଧାନ ଜମା କରି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
ଆଖେଟକରତାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ପାଶଦାଯିନାମ୍
ଯେମାନେ ସଦା ଶିକାର କରନ୍ତି ଓ ଫାନ୍ଦ ପତାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରେଷଣକର୍ତୄଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ମଧୁଜୀଵିନାମ୍
ଯେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାମ ପାଇଁ ପଠାନ୍ତି ଓ ମଧୁ ବେଚି ଜୀବିକା ଚଳାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
ଅଦୃଷ୍ଟଦେଵଵକ୍ତ୍ରାଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ମତ୍ସ୍ଯଜୀଵିନାମ୍
ଯେମାନେ କେବେ ଦେବତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି ଓ ମାଛ ଧରି ଜୀବନ ଚଳାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
ଵିଵାଦେ ପୃଚ୍ଛମାନାନାଂ ପକ୍ଷପାତେନ ଜଲ୍ପତାମ୍
ଯେମାନେ ବିବାଦ ସମୟରେ ପଚାରିଲେ ପକ୍ଷପାତ କରି କଥା କହନ୍ତି—
ଯତ୍ପାପଂ ତୁ ଭଵେତ୍ତେଷାଂ ନିର୍ଦଯାନାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ଏହିପରି ନିର୍ଦୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
କନ୍ଯାଵିକ୍ରଯକର୍ତୃଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ପାପସଂଗିନାମ୍
ଯେମାନେ କନ୍ୟା ବେଚନ୍ତି ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହିତ ମିଶନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି—
ଵିଦ୍ଯାଵିକ୍ରଯକର୍ତୄଣାଂ ଯତ୍ପାପଂ ସମୁଦାହୃତମ୍ ୬.୨୯.
ଯେମାନେ ଶିକ୍ଷା ବେଚନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ପାପ କରନ୍ତି ତାହା କହାଯାଇଛି—
ଏଵଂ ମଯା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ କୋପାଵିଷ୍ଟେନ ସୂତଜ
ଏଭଳି ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ମୁଁ ଶପଥ କରିଥିଲି, ହେ ସୂତପୁତ୍ର—
ତତଃପ୍ରଭୃତ୍ଯହଂ ଭୂମୌ ଭ୍ରମାମି ଲଗୁଡାଯୁଧଃ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ ହାତରେ ଲଠି ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଛି—
ମଯା କୋପପରୀତେନ ବହଵଃ ପନ୍ନଗା ହତାଃ
କ୍ରୋଧରେ ଅନେକ ସର୍ପକୁ ମୁଁ ମାରିଦେଇଛି—
ଏକଦାହଂ ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଗହନଂ ଲଗୁଡାଯୁଧଃ
ଗୋଟେ ବେଳେ ମୁଁ ଲଠି ନେଇ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲି—
ତତୋଽହଂ ଦଂଡମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କାଲଦଂଡୋପମଂ ରୁଷା
ତାପରେ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ମୋ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇଲି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ସମାନ—
ନାପରାଧ୍ଯାମି ତେ କିଂଚିଦହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମ
ମୁଁ ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଅପରାଧ କରିନାହିଁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ—
ତତୋ ମଯା ସ ସଂପ୍ରୋକ୍ତଃ କୋପାତ୍ସଲିଲପନ୍ନଗଃ ମମ ଭାର୍ଯା ପ୍ରିଯା ପୂର୍ଵଂ ସର୍ପେଣାସୀଦ୍ଵିନାଶିତା
ତାପରେ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଜଳସର୍ପକୁ କହିଲି: ‘ଗତକାଲି ମୋର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏକ ସର୍ପ ଧ୍ବଂସ କରିଦେଇଥିଲା।’
ତତୋଽହଂ ତେନ ଵୈରେଣ ସୂଦଯାମି ମହୋ ରଗାନ୍ ହତ୍ଵା ଦଂଡପ୍ରହାରେଣ ତସ୍ମାଦିଷ୍ଟତମଂ ସ୍ମର
ସେଇ ଶତ୍ରୁତାରୁ ମୁଁ ବଡ଼ ସର୍ପମାନୋକୁ ମାରୁଛି; ମୋ ଦଣ୍ଡରେ ଘାତ କରି, ତୁମେ ଯାହାକୁ ସବୁଠାରୁ ଭଲପାଅ, ତାକୁ ମନେ ପକା।
ତତଃ ସ ମାଂ ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଭଯେନ ମହତାଵୃତଃ
ତାପରେ ସେ ବଡ଼ ଭୟରେ ଆବୃତ ହୋଇ ପୁଣି ମୋତେ କହିଲା—
ଅନ୍ଯେ ତେ ପନ୍ନଗା ଵିପ୍ର ଯେ ଦଶଂତୀହ ମାନଵାନ୍ ୬.୨୯.
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଠି ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଡସନ୍ତି—
ଏଵଂ ପ୍ରଜଲ୍ପମାନୋଽପି ସ ଦଂଡେନ ମଯା ହତଃ
ସେଉଁଠି ଏଭଳି କହିଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ମୋ ଦଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କୁ ଘାତ କଲି।
ଅଥାସୌ ଲଗୁଡସ୍ପର୍ଶାତ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ପନ୍ନଗଃ
ତାହାପରେ, ଲଠି ଛୁଇଁବା ସହିତ, ସେ ସର୍ପଟି ତୁରନ୍ତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇଲା।
ତଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ତତୋଽହଂ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତଃ
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲି।
କୋ ଭଵାନ୍କିମିଦଂ ରୂପଂ କୃତଂ ସର୍ପମଯଂ ଵିଭୋ
ଆପଣ କିଏ? ଏହି ସର୍ପ ଆକୃତି କେମିତି ହେଲା, ପ୍ରଭୁ?