ଯଂଯଂ ପଶ୍ଯାମି ତତ୍ରାହଂ ଭ୍ରମମାଣୋ ମହାଵନେ
ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି, ଯାହା ଦେଖୁଥିଲି—
ତ୍ଵଦ୍ଦଂତମୁସଲପ୍ରଖ୍ଯଂ ଯସ୍ଯା ଊରୁଯୁଗଂ ଗଜ ୭୪ ତ୍ଵଯା ଜଂବୂକ ଚେଦ୍ଦୃଷ୍ଟା ବିଂବାଫଲନିଭାଧରା
ହେ ହାତୀ, ଯଦି ତୁମେ ଦେଖିଛ, ଯାହାର ଉରୁ ମୁସଳ ସମାନ ଓ ଅଠ ଫଳ ସଦୃଶ ଓଠ, ହେ ଶିଆଳ—
ଅଥଵା ବିଲ୍ଵ ଶଂସ ତ୍ଵଂ ଯଦି ବିଲ୍ଵୋପମସ୍ତନୀ
ନାହିଁ କି ବେଳ ଗଛ, ତୁମେ କହ, ଯଦି ତୁମର ଫଳ ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଅଂଶୁମାନ ଛାତି ପରି ଅଛି।
ତ୍ଵତ୍ପୁଷ୍ପସଦୃଶାଂଗୀ ସା ମମ ଭାର୍ଯା ମନସ୍ଵିନୀ
ତୁମର ଫୁଲ ପରି ଶୋଭାମୟ ତାଙ୍କ ଦେହ, ସେ ମୋର ମନୋବାନ୍ଛିତା ଜଣେ ଭଲ ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ମଧୂକ ତଵ ପୁଷ୍ପେଣ ଦଯିତାଯାଃ ସମୌ ଶୁଭୌ
ମଧୂକ ଗଛ, ତୁମର ଫୁଲ ଭଳି ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦୁଇ ଗାଲ ଏକେ ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ମନୋହର।
କଦଲୀସ୍ତଂଭ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରିଯାଯାଶ୍ଚ ସୁକୋମଲୌ
କଦଳୀ ଗଛ, ତୁମ ଗଛର ତଣ୍ଡ ପରି ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦୁଇ ଜଂଘା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ମୃଦୁ।
ଭୋଭୋ ମୃଗ ନ ମେ ଭାର୍ଯା ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟାଽତ୍ର କାନନେ ୬.୨୯.
ଏ ମୃଗ, ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମେ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖିନାହାଁ।
କାଂତାଯାଃ ପୁରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିଧତ୍ତେଂଽଗଂ କଲାପକୃତ୍
ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସଦା ତୁମେ ତୁମର ଶରୀରକୁ ଶୋଭା ଦେଇ ଦେଖାଉଛ।
ଯୋଽଯଂ ସଂଦୃଶ୍ଯତେ ହଂସୋ ହଂସୀମନୁସ୍ମରତ୍ଯସୌ
ଏଠି ଯେ ହଂସ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେ ନିଜ ସାଥୀ ହଂସୀକୁ ମନେ ପକାଉଛି।
ଏକ ଏଵ ସୁଧନ୍ଯୋଽଯଂ ଚକ୍ରଵାକୋ ଵିହଂଗମଃ
ଏହି ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ନିଜେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ଯ ଏଷ ଶ୍ରୂଯତେ ରାଵୋ ଵିଭ୍ରମଂ ଜନଯନ୍ମମ
ଏହି ଶବ୍ଦ ଯାହା ଶୁଣାଯାଉଛି, ମୋ ମନରେ ଅଭିଲାଷା ଜଗାଇଦେଉଛି।
ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଯଂ ମୃଗୋ ଯାତି ତଂ ମୃଗୀ ଯାତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ମୋତେ ଦେଖି ଏହି ମୃଗ ଚାଲିଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ପଛରେ ମୃଗୀ ଯାଉଛି।
ଵାରଣୋଽଯଂ ପ୍ରିଯାଂ କାଂତାମନୁରାଗାନୁଯାଯିନୀମ୍
ଏହି ହାତୀ ନିଜ ପ୍ରିୟାକୁ ଭଲପାଇ ତାଙ୍କ ପଛପଛ ଯାଉଛି।
ହା ପ୍ରିଯେ ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି ତପ୍ତକାଂଚନସଂନିଭେ
ହା ପ୍ରିୟେ, ମୃଗଶାବକ ଦୃଷ୍ଟି, ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତୁମେ।
କ୍ଵ ସା ଭକ୍ତିଃ କ୍ଵ ସା ପ୍ରୀତିଃ କ୍ଵ ସା ତୁଷ୍ଟିଃ କ୍ଵ ସା ଦଯା
କେଉଁଠି ସେ ଭକ୍ତି, କେଉଁଠି ସେ ପ୍ରେମ, କେଉଁଠି ସେ ସନ୍ତୋଷ, କେଉଁଠି ସେ ଦୟା?
ଏଵଂ ପ୍ରଲପମାନସ୍ଯ ମମ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସୁହୃଜ୍ଜନାଃ ୬.୨୯.
ଏପରି ଭାବେ ମୁଁ ବିଳାପ କରୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ସଙ୍ଗୀମାନେ ଆସିଲେ।
ତତସ୍ତୈଃ କୋପରକ୍ତାକ୍ଷୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋଽହଂ ସୂତନଂଦନ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ନେଇ ସେମାନେ ମୋତେ କହିଲେ, ହେ ସୂତପୁତ୍ର।
ତ୍ଵଂ କିଂ ଶୋଚସି ମୂଢାତ୍ମନ୍ନଶୋଚ୍ଯଂ ଜୀଵିତଂ ନୃଣାମ୍
ତୁମେ କାହିଁକି ଦୁଃଖ କରୁଛ, ମୂଢ଼ ମନ? ମନୁଷ୍ୟର ଜୀବନ ଦୁଃଖ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯୂଯଂ ଵଯଂ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ସଂଜାତାଃ ପ୍ରାଣିନୋ ଭୁଵି
ତୁମେ, ଆମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତେ—ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ଅଦର୍ଶନାତ୍ପ୍ରିଯା ପ୍ରାପ୍ତା ପୁନଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ ଗତା
ବିଚ୍ଛେଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରିୟା ମିଳିଥିଲେ, ପୁଣି ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ନାଯମତ୍ଯଂତସଂଵାସଃ କସ୍ଯଚିତ୍କେନଚିତ୍ସହ
କାହା ସହ କାହାର ସଦା ସାଥି ନାହିଁ।
ମୃତଂ ଵା ଯଦି ଵା ନଷ୍ଟଂ ଯୋତୀତମନୁଶୋଚତି
କେହି ମରିଗଲେ କିମ୍ବା ହରାଇଗଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ଦୁଃଖ କରନ୍ତି।
ଏଵଂ ସଂବୋଧଯିତ୍ଵା ମାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତେ ମୁହୁର୍ଜନୈଃ
ଏଭଳି ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ତୁମେ ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ତତୋ ମମ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ସ୍ମରମାଣସ୍ଯ ତାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ତାପରେ ଗୃହସ୍ଥ ଭାବେ, ସେ ପ୍ରିୟାକୁ ମନେପକାଇ ରହିଲି।
ତତଃ କୋପପରୀତେନ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ମଯା ସ୍ଫୁଟମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲି।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଚେନ୍ନାହଂ ସର୍ପଂ ଦୃଷ୍ଟିଵଶଂ ଗତମ୍ ୬.୨୯.
ଆଜିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯଦି ମୁଁ ମୋ ଅଧୀନରେ ଥିବା ସର୍ପକୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ,
ଯଚ୍ଚ ନିକ୍ଷେପହର୍ତୄଣାଂ ଯଚ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାସଘାତିନାମ୍
ଯେଉଁ ପାପ ଅମାନତ ଚୋରା କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି,
ଯତ୍ପାପଂ ସାଧୁନିଂଦାଯାଂ ମାତାପିତୃଵଧେ ଚ ଯତ୍
ଯେଉଁ ପାପ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ, ମାଆ ବା ବାପାଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ହୁଏ,
ପରଦାରରତାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଜୀଵଘାତିନାମ୍
ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜୀବନ ସାଥୀ ସହ ଆସକ୍ତି ଓ ଜୀବମାନେ ମାରିବାରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,
ଉକ୍ତୌ ଚାଭିରତାନାଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଗରଦାଯିନାମ୍
ବିଷ ଦେବା ଓ ବିଷ ଦେଇ ମଜା ପାଇବାରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ,