ରୁଦିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ତତ୍ର ତୈଃ ସମଂ ମହତୀଂ ଚିତାମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୁହ କାଣ୍ଦିଲି, ଏବଂ ସେଠାରେ ବଡ଼ ଚିତା ତିଆରି କରାଗଲା।
ତତ ଆଦାଯ ମାଂ କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ନିନ୍ଯୁଶ୍ଚ ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ସେମାନେ କଷ୍ଟରେ ମୋତେ ଧରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ।
ତତୋ ନିଶାଵଶେଷେଽହମୁତ୍ଥାଯ ତ୍ଵରଯାଽନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ରାତିର ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଉଠିପଡ଼ିଲି।
କାମେନୋନ୍ମତ୍ତତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭ୍ରମମାଣ ଇତସ୍ତତଃ
କାମନାରେ ପାଗଳ ହୋଇ, ଏଠି ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି।
କ୍ଵ ଗତାସି ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଵିଜନେଽସ୍ମିନ୍ଵିହାଯ ମାମ୍
ଏହି ନିରବ ସ୍ଥାନରେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା, ତୁମେ କେଉଁଠିକୁ ଚାଲିଗଲୁ?
ଏଷୋଽରୁଣକରସ୍ପର୍ଶାତ୍ସ୍ଵାଭାଂ ତ୍ଯଜତି ଚଂଦ୍ରମାଃ
ଏବେ ଉଷାର କିରଣ ଲାଗି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ନିଜ ଆଲୋକ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି।
ଅଯଂ ତନୁଃ ସମାଯାତି ସଵିତା ରକ୍ତମଂଡଲଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଲାଲ ଚକ୍ର ସହିତ ତାଙ୍କର ଦେହ ଉଦୟ ହେଉଛି।
ଗଗନଂ ଵ୍ଯାପଯନ୍ସୂର୍ଯଃ ସଂତାପଯତି ମାଂ ଭୃଶମ୍ ୬.୨୯.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ, ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜଳାଉଛି।
କରୀଂଦଃ ସ୍ଵଯମଭ୍ଯେତି ତତ୍କୁଚାଭୌ ସମୁଦ୍ଵହନ୍
ହାତୀର ମାଲିକ ନିଜେ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଅଂଶ ଉଠାଇ ଆଣୁଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ପ୍ରଲପମାନସ୍ଯ ମମ ମୋହୋ ମହାନଭୂତ୍
ଏଭଳି ବକିବା ସମୟରେ, ମୋତେ ବଡ଼ ମୂର୍ଛା ଧରିଲା।
ଯଂଯଂ ପଶ୍ଯାମି ତତ୍ରାହଂ ଭ୍ରମମାଣୋ ମହାଵନେ
ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି, ଯାହା ଦେଖୁଥିଲି—
ତ୍ଵଦ୍ଦଂତମୁସଲପ୍ରଖ୍ଯଂ ଯସ୍ଯା ଊରୁଯୁଗଂ ଗଜ ୭୪ ତ୍ଵଯା ଜଂବୂକ ଚେଦ୍ଦୃଷ୍ଟା ବିଂବାଫଲନିଭାଧରା
ହେ ହାତୀ, ଯଦି ତୁମେ ଦେଖିଛ, ଯାହାର ଉରୁ ମୁସଳ ସମାନ ଓ ଅଠ ଫଳ ସଦୃଶ ଓଠ, ହେ ଶିଆଳ—
ଅଥଵା ବିଲ୍ଵ ଶଂସ ତ୍ଵଂ ଯଦି ବିଲ୍ଵୋପମସ୍ତନୀ
ନାହିଁ କି ବେଳ ଗଛ, ତୁମେ କହ, ଯଦି ତୁମର ଫଳ ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଅଂଶୁମାନ ଛାତି ପରି ଅଛି।
ତ୍ଵତ୍ପୁଷ୍ପସଦୃଶାଂଗୀ ସା ମମ ଭାର୍ଯା ମନସ୍ଵିନୀ
ତୁମର ଫୁଲ ପରି ଶୋଭାମୟ ତାଙ୍କ ଦେହ, ସେ ମୋର ମନୋବାନ୍ଛିତା ଜଣେ ଭଲ ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ମଧୂକ ତଵ ପୁଷ୍ପେଣ ଦଯିତାଯାଃ ସମୌ ଶୁଭୌ
ମଧୂକ ଗଛ, ତୁମର ଫୁଲ ଭଳି ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦୁଇ ଗାଲ ଏକେ ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ମନୋହର।
କଦଲୀସ୍ତଂଭ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରିଯାଯାଶ୍ଚ ସୁକୋମଲୌ
କଦଳୀ ଗଛ, ତୁମ ଗଛର ତଣ୍ଡ ପରି ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦୁଇ ଜଂଘା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ମୃଦୁ।
ଭୋଭୋ ମୃଗ ନ ମେ ଭାର୍ଯା ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟାଽତ୍ର କାନନେ ୬.୨୯.
ଏ ମୃଗ, ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମେ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖିନାହାଁ।
କାଂତାଯାଃ ପୁରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିଧତ୍ତେଂଽଗଂ କଲାପକୃତ୍
ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସଦା ତୁମେ ତୁମର ଶରୀରକୁ ଶୋଭା ଦେଇ ଦେଖାଉଛ।
ଯୋଽଯଂ ସଂଦୃଶ୍ଯତେ ହଂସୋ ହଂସୀମନୁସ୍ମରତ୍ଯସୌ
ଏଠି ଯେ ହଂସ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେ ନିଜ ସାଥୀ ହଂସୀକୁ ମନେ ପକାଉଛି।
ଏକ ଏଵ ସୁଧନ୍ଯୋଽଯଂ ଚକ୍ରଵାକୋ ଵିହଂଗମଃ
ଏହି ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ନିଜେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ଯ ଏଷ ଶ୍ରୂଯତେ ରାଵୋ ଵିଭ୍ରମଂ ଜନଯନ୍ମମ
ଏହି ଶବ୍ଦ ଯାହା ଶୁଣାଯାଉଛି, ମୋ ମନରେ ଅଭିଲାଷା ଜଗାଇଦେଉଛି।
ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଯଂ ମୃଗୋ ଯାତି ତଂ ମୃଗୀ ଯାତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ମୋତେ ଦେଖି ଏହି ମୃଗ ଚାଲିଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ପଛରେ ମୃଗୀ ଯାଉଛି।
ଵାରଣୋଽଯଂ ପ୍ରିଯାଂ କାଂତାମନୁରାଗାନୁଯାଯିନୀମ୍
ଏହି ହାତୀ ନିଜ ପ୍ରିୟାକୁ ଭଲପାଇ ତାଙ୍କ ପଛପଛ ଯାଉଛି।
ହା ପ୍ରିଯେ ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି ତପ୍ତକାଂଚନସଂନିଭେ
ହା ପ୍ରିୟେ, ମୃଗଶାବକ ଦୃଷ୍ଟି, ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତୁମେ।
କ୍ଵ ସା ଭକ୍ତିଃ କ୍ଵ ସା ପ୍ରୀତିଃ କ୍ଵ ସା ତୁଷ୍ଟିଃ କ୍ଵ ସା ଦଯା
କେଉଁଠି ସେ ଭକ୍ତି, କେଉଁଠି ସେ ପ୍ରେମ, କେଉଁଠି ସେ ସନ୍ତୋଷ, କେଉଁଠି ସେ ଦୟା?
ଏଵଂ ପ୍ରଲପମାନସ୍ଯ ମମ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସୁହୃଜ୍ଜନାଃ ୬.୨୯.
ଏପରି ଭାବେ ମୁଁ ବିଳାପ କରୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ସଙ୍ଗୀମାନେ ଆସିଲେ।
ତତସ୍ତୈଃ କୋପରକ୍ତାକ୍ଷୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋଽହଂ ସୂତନଂଦନ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ନେଇ ସେମାନେ ମୋତେ କହିଲେ, ହେ ସୂତପୁତ୍ର।
ତ୍ଵଂ କିଂ ଶୋଚସି ମୂଢାତ୍ମନ୍ନଶୋଚ୍ଯଂ ଜୀଵିତଂ ନୃଣାମ୍
ତୁମେ କାହିଁକି ଦୁଃଖ କରୁଛ, ମୂଢ଼ ମନ? ମନୁଷ୍ୟର ଜୀବନ ଦୁଃଖ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯୂଯଂ ଵଯଂ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ସଂଜାତାଃ ପ୍ରାଣିନୋ ଭୁଵି
ତୁମେ, ଆମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତେ—ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ଅଦର୍ଶନାତ୍ପ୍ରିଯା ପ୍ରାପ୍ତା ପୁନଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ ଗତା
ବିଚ୍ଛେଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରିୟା ମିଳିଥିଲେ, ପୁଣି ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।