ଵର୍ଷଂତି ଜଲଦାଃ କାମଂ ଭଵନ୍ତ୍ଯୋଷଧଯୋଽଖିଲାଃ ତତ୍ତତ୍ର ସମଭାଵେନ ନ ସତ୍ଯଂ ନୈଵ ଚାନୃତମ୍
ମେଘମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଔଷଧିମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ସବୁ କିଛି ସମତୁଳିତ ଅଟେ—ନ ସତ୍ୟ, ନ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଭଳ।
ତୀର୍ଥାନାଂ ଚ ମଖାନାଂ ଚ ଦ୍ଵାପରେ ସୁରସତ୍ତମ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଯଜ୍ଞମାନେ—
ଏତତ୍ତଵ ସମାଖ୍ଯାତଂ ଯୁଗଂ ଦ୍ଵାପରସଂଜ୍ଞକମ୍
ଏହି ଦ୍ୱାପର ନାମକ ଯୁଗ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଵଦତୋ ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏବେ ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ କଥିତଂ ଵିଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଯୁଗ ପାଇଁ ବତ୍ସର ସଂଖ୍ୟା ବତିସ ହଜାର କୁହାଯାଇଛି।
ତତ୍ରୈକପାଦଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଧର୍ମଃ ପାପଂ ତ୍ରିଭିଃ ସ୍ମୃତମ୍
ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଏକ ପାଦ ଉପରେ ଅଟେ, ଓ ପାପ ତିନି ପାଦରେ ବିସ୍ତାରିତ।
ନ ଶୃଣ୍ଵଂତି ପିତୁଃ ପୁତ୍ରା ନ ସ୍ନୁଷା ଭ୍ରାତରୋ ନ ଚ
ପୁଅମାନେ ବାପାଙ୍କ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଝିଅଘରୁଆ ଓ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ଯତ୍ର ଷୋଡଶମେ ଵର୍ଷେ ନରାଃ ପଲିତ ଯୌଵନାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଛଉଦଶ ବର୍ଷରେ ଲୋକମାନେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ହିଁ ପକ୍କା କେଶ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଆଯୁଃ ପରଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶତସଂଖ୍ଯଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମଣିଷମାନଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ ଆୟୁ ଶତ ବର୍ଷ ଗଣାଯାଏ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଧଯମୁଖ୍ଯାନାଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଃ ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଯୋଃ ୬.୨୭.
ତିରିଶିଏ ଦୁଇଟି ପ୍ରଧାନ ଘୋଡ଼ା, ଚବିଶଟି ଉଠ ଓ ଗଧା ପାଇଁ।
ଚତୁଷ୍ପଦାନାମନ୍ଯେଷାଂ ଵିଂଶତିଃ ପଂଚଭିର୍ଯୁତା
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚତୁଷ୍ପଦ ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରତିଟି ପଚିଶ ବର୍ଷ ଦିଆଯାଇଛି।
ତଥା ପାପପରା ଲୋକା ଦୁଃସ୍ଥିତାଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ସେଵିତାସ୍ତେଽପି ଗୃଧ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଯତ୍ର ଚ୍ଛାଯାଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଏଭଳି, ପାପରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ବିଶେଷ ଅସ୍ଥିର ଥାନ୍ତି; ସେଠାରେ ଗୃଧ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଛାୟା ନାହିଁ।
ଯତ୍ର ଧର୍ମୋ ହ୍ଯଧର୍ମେଣ ପୀଡ୍ଯତେ ସୁରସତ୍ତମ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ।
ଗୁରଵଶ୍ଚ ତଥା ଶିଷ୍ଯୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଶ୍ଚ ପୁରୁଷାଧମାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଗୁରୁମାନେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଓ ମହିଳାମାନେ ନିଚ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ।
ଯତ୍ର ସୀଦଂତି ଧର୍ମିଷ୍ଠା ନରାଃ ସତ୍ଯପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଧାର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।
ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଶ୍ଚୈଵ ତଥା ପୀଡା ମହାଦ୍ଭୁତା
ସେଠାରେ ଦୁଃଖ, ରୋଗ ଓ ଅତି ଭୟଙ୍କର ପୀଡ଼ା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଅଲ୍ପାଯୁଷସ୍ତଥା ମର୍ତ୍ଯା ଜାଯଂତେ ଵର୍ଣସଂକରାତ୍
ବର୍ଣ୍ଣ ମିଶ୍ରଣ ହେବାରୁ ଲୋକମାନେ ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ନ ଵର୍ଷତି ଘନଃ କାଲେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେଽପି ଯଥୋଚିତେ
ଠିକ୍ ସମୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ମେଘ ଵର୍ଷା କରିବ ନାହିଁ।
ନ ଚ କ୍ଷୀରପ୍ରଦା ଗାଵୋ ଯଦ୍ଯପି ସ୍ଯୁଃ ସୁପୋଷିତାଃ
ଗାଁଠି ଭଲ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଧ ଦେବେ ନାହିଁ।
ଲୋକା ଭଵଂତି ନିଃଶ୍ରୀକାସ୍ତଥା ଯେ ଚ ମଲିମ୍ଲୁଚାଃ ୬.୨୭.
ଲୋକମାନେ ଧନ-ସମ୍ପଦ ହୀନ ହେବେ, ଯେମିତି ଅପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ହୁଅନ୍ତି।
ତଥା ତପସ୍ଵିନଃ ଶୂଦ୍ରାଃ ଶୂଦ୍ରା ଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୱୀ ଦେଖାଯିବେ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ରହିବେ।
ଶୂଦ୍ରାଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତାରଃ ଶୂଦ୍ରା ଦାନପ୍ରଦାସ୍ତଥା
ଶୂଦ୍ରମାନେ ଦାନ ନେବେ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଦାନ ଦେବେ ମଧ୍ୟ।
ପଂଚଗର୍ତାନ୍ଖନଂତ୍ଯେଵ ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ନରାଧମାଃ
ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ନିଚ୍ଚ ଲୋକମାନେ ପାଞ୍ଚଟି ଗଡ଼ି ଖୋଦିବେ।
ଵେଦଵିକ୍ରଯକର୍ତାରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶୌଚଵର୍ଜିତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରିବେ ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ହୀନ ହେବେ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯରହିତାଶ୍ଚୈଵ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନନିରତାଃ ସଦା
ସେମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ଛାଡ଼ି ଶୂଦ୍ରମାନେ ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟରେ ସଦା ଲଗ୍ନ ରହିବେ।
ପାଖଂଡିନୋ ଵିକର୍ମସ୍ଥାଃ ପରଦାରୋପଜୀଵିନଃ
ପାଖଣ୍ଡୀ, ଅନୈତିକ କାମରେ ଲଗ୍ନ ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ଜୀବିକା ଚଳାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖାଯିବେ।
ନ ସ୍ଵଭାଵାତ୍ସହସ୍ରାକ୍ଷ କଥଂଚିଦପି ଦେହିନାମ୍
ହେ ସହସ୍ରନୟନ, ଜୀବମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିନଥାନ୍ତି।
ନଷ୍ଟୋତ୍ସଵାଵିଧର୍ମାଣୋ ନିତ୍ଯଂ ସଂକରକାରକାଃ
ଉତ୍ସବ ହରାଇଯିବ, ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିବ ଏବଂ ସଦା ଅସ୍ମିତି ହେବ।
ତତୋ ହ୍ରାସଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯଂତି ଵୃଦ୍ଧିଂ ଯାତି କଲୌ ଯୁଗେ
ଏହିପରି ହେବାରୁ ହ୍ରାସ ଆସିବ; କଳିଯୁଗରେ ମାତ୍ର ବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯିବ।
ଅଲ୍ପତ୍ଵାଦ୍ଦୁର୍ଲଭତ୍ଵାଚ୍ଚ ଅଶକ୍ତା ଗୃହକର୍ମଣି ୬.୨୭.
ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଦୁର୍ଲଭତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଘର କାମରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ।