ଇତରେତରସଂସ୍ପର୍ଧୈଃ କ୍ରିଯମାଣା ନୃପୋତ୍ତମୈଃ
ଏହି କାମଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ପରସ୍ପର ଏକାଉଁଠି ହେବା ଲାଗି କରନ୍ତି।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ଵ୍ରତଂ ଦାନଂ ନିଯମଂ ସଂଯମଂ ତଥା
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ବ୍ରତ, ଦାନ, ନିୟମ ଓ ସଂଯମ ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ହୁଏ।
ସହସ୍ରେଣ ତୁ ଵର୍ଷାଣାଂ ତତ୍ର ସ୍ଯାଦ୍ଯୌଵନଂ ନୃଣାମ୍
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି।
ରଜକଶ୍ଚର୍ମକାରଶ୍ଚ ନଟୋ ବୁରୁଡ ଏଵ ଚ
ସେଠି ଧୋବି, ଚର୍ମକାର, ନଟ ଓ ବୁରୁଡ଼ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ସଂଭଵଂତି ଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ଯୋ ନିସଂସର୍ଗତୋ ଵିଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଠି ସେମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଯଥାଵଦ୍ଵଦ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଅତ୍ର କୌତୂହଲଂ ମହତ୍
ଏଠି ବଡ଼ ଆଗ୍ରହ ଅଛି, ତେଣୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋତେ କୁହ।
ଯୋନି ଦୋଷାତ୍ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାତେର୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ସ୍ଫୁଟମ୍
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଯୋନିର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ କେମିତି ହୁଏ ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଜ୍ଜାତଃ ସୂତ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମାଁ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବାପାଙ୍କର ଝିଅ ପୁଅକୁ ସୂତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଚର୍ମକାରେଣ ସଂଜଜ୍ଞେ ନଟଶ୍ଚାଂତ୍ଯଜସଂଜ୍ଞକଃ
ଚର୍ମକାରଙ୍କୁ ଠାରୁ ନଟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତଥା ଚ ମାଗଧୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୈଶ୍ଯେନ ଦ୍ଵିଜସଂଭଵେ ୬.୨୭.
ଏଭଳି, ବୈଶ୍ୟ ବାପା ଓ ଦ୍ୱିଜ ମାଁଠାରୁ ମାଗଧ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ବୁରୁଡେନ ଚ କୈଵର୍ତଃ କୈଵର୍ତେନ ଚ ମେଦକଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଵକର୍ମସୁ ଗର୍ହିତାଃ
ବୁରୁଡ଼ଠାରୁ କୈବର୍ତ୍ତ ଓ କୈବର୍ତ୍ତଠାରୁ ମେଦକ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଏମାନେ ସବୁ ନିନ୍ଦିତ କାମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ।
ତଥା ଶୂଦ୍ରେଣ ସଂଜଜ୍ଞେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯାଂ ସୁରସତ୍ତମ
ଏଭଳି, ଶୂଦ୍ର ବାପା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମାଁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ।
ଏତୌ ଦ୍ଵାଵପି ଶୂଦ୍ରେଣ ଭଵତୋ ଦ୍ଵିଜସଂଭଵେ
ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ମଧ୍ୟ ଶୂଦ୍ର ବାପା ଓ ଦ୍ୱିଜ ମାଁଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଏତତ୍ତ୍ରେତାଯୁଗେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯା ତେ ସୁରସତ୍ତମ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ।
ଲକ୍ଷାଷ୍ଟକପ୍ରମାଣେନ ତଦ୍ଯୁଗଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ କପିଶୋ ଜାଯତେ ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ
ସେଯୁଗ ଏକ ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଚାଲିଥାଏ; ସେଠି ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ କପିଳବର୍ଣ୍ଣରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଦ୍ଵୌ ପାଦୌ ଚୈଵ ଧର୍ମସ୍ଯ ଦ୍ଵୌ ପାପସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ସେଯୁଗରେ ଧର୍ମର ଦୁଇ ଅଂଶ ଓ ଅଧର୍ମର ଦୁଇ ଅଂଶ ଥାଏ।
ତତୋଽନ୍ଯୈଃ ସମତିକ୍ରାଂତୈର୍ଵାର୍ଧକ୍ଯଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶତୈଃ
ତାପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ପାଞ୍ଚଶେ ଅବଧିରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିଯାଏ।
ନାର୍ଯଶ୍ଚାପି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ସ୍ଵ ରୂପାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ସେଯୁଗର ନାରୀମାନେ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ନାତିରୂପେଣ ସଂଯୁକ୍ତା ନ ଚ ରୂପଵିଵର୍ଜିତାଃ
ସେମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ସୁନ୍ଦର ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସୁନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ହୀନ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ନାତିପୁଷ୍ପଫଲୈର୍ଯୁକ୍ତା ଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚାପିସୁରେଶ୍ଵର ୬.୨୭.
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଗଛମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା ସେଗୁଡ଼ିକ ନଥିବା ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ଵର୍ଷଂତି ଜଲଦାଃ କାମଂ ଭଵନ୍ତ୍ଯୋଷଧଯୋଽଖିଲାଃ ତତ୍ତତ୍ର ସମଭାଵେନ ନ ସତ୍ଯଂ ନୈଵ ଚାନୃତମ୍
ମେଘମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଔଷଧିମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ସବୁ କିଛି ସମତୁଳିତ ଅଟେ—ନ ସତ୍ୟ, ନ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଭଳ।
ତୀର୍ଥାନାଂ ଚ ମଖାନାଂ ଚ ଦ୍ଵାପରେ ସୁରସତ୍ତମ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଯଜ୍ଞମାନେ—
ଏତତ୍ତଵ ସମାଖ୍ଯାତଂ ଯୁଗଂ ଦ୍ଵାପରସଂଜ୍ଞକମ୍
ଏହି ଦ୍ୱାପର ନାମକ ଯୁଗ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଵଦତୋ ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏବେ ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ କଥିତଂ ଵିଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଯୁଗ ପାଇଁ ବତ୍ସର ସଂଖ୍ୟା ବତିସ ହଜାର କୁହାଯାଇଛି।
ତତ୍ରୈକପାଦଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଧର୍ମଃ ପାପଂ ତ୍ରିଭିଃ ସ୍ମୃତମ୍
ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଏକ ପାଦ ଉପରେ ଅଟେ, ଓ ପାପ ତିନି ପାଦରେ ବିସ୍ତାରିତ।
ନ ଶୃଣ୍ଵଂତି ପିତୁଃ ପୁତ୍ରା ନ ସ୍ନୁଷା ଭ୍ରାତରୋ ନ ଚ
ପୁଅମାନେ ବାପାଙ୍କ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଝିଅଘରୁଆ ଓ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ଯତ୍ର ଷୋଡଶମେ ଵର୍ଷେ ନରାଃ ପଲିତ ଯୌଵନାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଛଉଦଶ ବର୍ଷରେ ଲୋକମାନେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ହିଁ ପକ୍କା କେଶ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଆଯୁଃ ପରଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶତସଂଖ୍ଯଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମଣିଷମାନଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ ଆୟୁ ଶତ ବର୍ଷ ଗଣାଯାଏ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଧଯମୁଖ୍ଯାନାଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଃ ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଯୋଃ ୬.୨୭.
ତିରିଶିଏ ଦୁଇଟି ପ୍ରଧାନ ଘୋଡ଼ା, ଚବିଶଟି ଉଠ ଓ ଗଧା ପାଇଁ।