ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ସେଵ୍ଯମେଵ ହି
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗେଷୁ ଯତ୍ରଯତ୍ର ଜଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ତାଳ, କୁଆଁ, ଓ ପୋଖରୀରେ ଜଳ ମିଳେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ,
କିଂ ଯ୍ରଜ୍ଞୈଃ କିଂ ଵୃଥା ଦାନୈଃ କ ଵ୍ରତୈଃ କିଂ ଜପୈରପି
ଯଜ୍ଞ କରିଲେ କଣ ଲାଭ, ବ୍ୟର୍ଥ ଦାନ କରିଲେ କଣ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଜପ କରିଲେ କଣ ଉପକାର?
ଏତତ୍ପଵିତ୍ରମାଯୁଷ୍ଯଂ ମାଂଗଲ୍ଯଂ ପାପନାଶନମ୍
ଏହା ପବିତ୍ର, ଆୟୁ ଦେଇଥାଏ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।
ପ୍ରମାଣଂ ଵଦ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଦୟାକରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଆମକୁ ଏହାର ପରିମାଣ କହ, କାରଣ ଆମର ଜିଜ୍ଞାସା ବହୁତ ବଡ଼।
ଯଥା ପ୍ରୋଵାଚ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାସ୍ତଦ୍ଵୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି।
ପୁରା ଶକ୍ରଂ ସମାସୀନଂ ସଭାଯାଂ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହ
ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସଭାରେ ବସିଥିଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରାଶ୍ଚ ଯେ
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
କଲାଃ କାଷ୍ଠାନିମେଷାଶ୍ଚ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଗ୍ରହାସ୍ତଥା
ସେମାନେ କଳା, କାଷ୍ଠ, ନିମେଷ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଗ୍ରହ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ।
ତଥା ଚକ୍ରୁଃ କଥାଶ୍ଚିତ୍ରା ଦେଵଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍
ସେମାନେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କଥାମାନେ ମଧ୍ୟ କହୁଥିଲେ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦଥ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତାଵେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ
କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଏକ ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ କହିଲେ:
ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରମାଣଂ ଯୁଗସଂଭଵମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭର ପରିମାଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଯତ୍ପ୍ରମାଣଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏହାର ପରିମାଣ ଓ ରୂପ କଣ, ଆମେ ଆସୁସ୍ଥିତ ହୋଇ ଶୁଣ।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିସହସ୍ରାଣି ଲକ୍ଷାଃ ସପ୍ତଦଶୈଵ ତୁ ୬.୨୭.
ଏଠାରେ ଅଠାଇଶ ହଜାର ଓ ସଠିଏ ଲକ୍ଷ ସଠିଏ ଥାଏ।
କାମକ୍ରୋଧଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଭଯଦ୍ଵେଷଵିଵର୍ଜିତାଃ ପଞ୍ଚତାଲପ୍ରମାଣାଶ୍ଚ ଦୀପ୍ତିମନ୍ତୋ ବହୁଶ୍ରୁତାଃ
ସେମାନେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଭୟ ଓ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ପାଞ୍ଚ ତାଳ ଉଚ୍ଚତାର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବହୁତ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ।
ତତ୍ର ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ବାଲତ୍ଵଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ସେଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଶିଶୁବୟସ୍ ଷୋଳ ହଜାର ବର୍ଷ ହୁଏ।
ତତଃ ପରଂ ଚ ଵାର୍ଦ୍ଧକ୍ଯଂ ଶନୈଃ ସଂଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ତାପରେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୀରେ-ଦୀରେ ଆସେ।
ତତ୍ର ସତ୍ତ୍ଵାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିତ୍ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣୋ ମୃଗାଃ ॥ ଦୈଵୀଂ ଵାଚଂ ପ୍ରଜଲ୍ପଂତି ନ ଵିରୋଧଂ ଵ୍ରଜଂତି ଚ ।ା
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଁନ୍ଥିଲେ, ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଭାଷାରେ କଥା କହନ୍ତି ଓ କେବେ ବିପରୀତ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଧେନଵଶ୍ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଵାଂଛିତଂ ସ୍ଵାଦୁ ସତ୍ପଯଃ
ଗାଈମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ମଧୁର ଓ ଉତ୍ତମ ଦୁଧ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ନ ତତ୍ର ଵିଧଵା ନାରୀ ଜାଯତେ ନ ଚ ଦୁର୍ଭଗା ୬.୨୭.
ସେଠାରେ କୌଣସି ଜଣେ ମହିଳା ବିଧବା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନାହିଁ।
ଯଥାଜନ୍ମ ତଥା ମୃତ୍ଯୁଃ କ୍ରମାତ୍ସଂଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ଯେପରି ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେପରି କ୍ରମେ ମଣିଷମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି।
ନ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ଚ ଲୋକାନାଂ ମୃତାନାଂ ତତ୍ର ଜାଯତେ
ସେଠାରେ ମୃତ ଲୋକମାନେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵେଦାଂତଗା ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଶୀଲିନଃ
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ବେଦ ପାଠରେ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚାପି ଭୂପାଲମେକଂ କୃତ୍ଵା ସୁଭକ୍ତିତଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ରାଜା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଵୈଶ୍ଯା ଵୈଶ୍ଯଜନାର୍ହାଣି ଚକ୍ରୁଃ କର୍ମାଣି ଭୂରିଶଃ
ବୈଶ୍ୟମାନେ ବୈଶ୍ୟ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାମ ଉଚିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ କରୁଥିଲେ।
ମୁକ୍ତ୍ଵୈକାଂ ଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷା ନ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରିରେ
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଛଡ଼ି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ ସେଠାରେ କରୁନଥିଲେ।
ନ ତତ୍ର ଚାଂତ୍ଯଜୋ ଜଜ୍ଞେ ନ ଚ ସଂକରସଂଭଵଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଜନ୍ମ ହୋଇନଥିଲେ ଏବଂ ମିଶ୍ର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ହୋଇନଥିଲା।
ଯଜନଂ ଯାଜନଂ ଦାନଂ ଵ୍ରତଂ ନିଯମ ଏଵ ଚ
ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଧାନ କରିବା, ଦାନ, ବ୍ରତ ଏବଂ ନିୟମ ଏଠି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
ଏଵଂଵିଧଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ମଯା ତେ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ହେ ସହସ୍ରନୟନ, ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲି।
ତତସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗଂ ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ ୬.୨୭.
ତାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୁଗ, ଯାହାକୁ ତ୍ରେତାଯୁଗ କୁହାଯାଏ, ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।