ତତଃ ସ କଥଯାମାସ ଗୋକର୍ଣଃ ପ୍ରଥମୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ତାପରେ ପ୍ରଥମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତୋ ଗୃହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗୋକର୍ଣୌ ଦ୍ଵାଵପି ସ୍ଥିତୌ
ତାପରେ ଦୁଇ ଜଣ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଘର ଛାଡ଼ି ଏକାଠି ରହିଲେ।
ଲିଂଗେ ସଂସ୍ଥାପିତେ ତାଭ୍ଯାଂ ସୀମାଂତେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ
ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ସୀମାନ୍ତରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।
ତତଃ ଶିଵଂ ସମାରାଧ୍ଯ ତପଃ କୃତ୍ଵା ଯଥୋଚିତମ୍
ତାପରେ ଉଚିତ ଭାବେ ତପସ୍ୟା କରି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ତାଭ୍ଯାଂ ମାର୍ଗଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯାଂ ଜାଗରଃ କୃତଃ
କୃଷ୍ଣା ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ ଦୁଇଁଜଣ ଜାଗି ରହିଲେ।
ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାନ୍ଧନାର୍ଥୀ ଧନମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ପୁଅ ମିଳେ; ଧନ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ପାଏ।
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରମାଣଂ ଚ ଵିସ୍ତରେଣ ଚତୁର୍ଦିଶମ୍ ॥ ୬.୨୬.
ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମାପ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ନରା ଯେ ଚ ନିଵସଂତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ କିଂ ପୁନର୍ନିଯତାତ୍ମାନଃ ଶାଂତା ଦାଂତା ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ରହନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ନିୟମିତ, ଶାନ୍ତ, ଦମୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅପି କୀଟପତଂଗା ଯେ ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣୋ ମୃଗାଃ
ଏଠାରେ କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭାନ୍ବିତ ହୁଅନ୍ତି।
କିଂ ପୁନର୍ଯେ ନରାସ୍ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ପ୍ରାଯୋପଵେଶନମ୍
ତେବେ ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏଠାରେ ପ୍ରାୟୋପବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କିଏଯିଏ ଅଧିକ ଲାଭ ପାଆନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ସେଵ୍ଯମେଵ ହି
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗେଷୁ ଯତ୍ରଯତ୍ର ଜଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ତାଳ, କୁଆଁ, ଓ ପୋଖରୀରେ ଜଳ ମିଳେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ,
କିଂ ଯ୍ରଜ୍ଞୈଃ କିଂ ଵୃଥା ଦାନୈଃ କ ଵ୍ରତୈଃ କିଂ ଜପୈରପି
ଯଜ୍ଞ କରିଲେ କଣ ଲାଭ, ବ୍ୟର୍ଥ ଦାନ କରିଲେ କଣ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଜପ କରିଲେ କଣ ଉପକାର?
ଏତତ୍ପଵିତ୍ରମାଯୁଷ୍ଯଂ ମାଂଗଲ୍ଯଂ ପାପନାଶନମ୍
ଏହା ପବିତ୍ର, ଆୟୁ ଦେଇଥାଏ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।
ପ୍ରମାଣଂ ଵଦ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଦୟାକରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଆମକୁ ଏହାର ପରିମାଣ କହ, କାରଣ ଆମର ଜିଜ୍ଞାସା ବହୁତ ବଡ଼।
ଯଥା ପ୍ରୋଵାଚ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାସ୍ତଦ୍ଵୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି।
ପୁରା ଶକ୍ରଂ ସମାସୀନଂ ସଭାଯାଂ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହ
ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସଭାରେ ବସିଥିଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରାଶ୍ଚ ଯେ
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
କଲାଃ କାଷ୍ଠାନିମେଷାଶ୍ଚ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଗ୍ରହାସ୍ତଥା
ସେମାନେ କଳା, କାଷ୍ଠ, ନିମେଷ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଗ୍ରହ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ।
ତଥା ଚକ୍ରୁଃ କଥାଶ୍ଚିତ୍ରା ଦେଵଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍
ସେମାନେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କଥାମାନେ ମଧ୍ୟ କହୁଥିଲେ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦଥ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତାଵେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ
କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଏକ ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ କହିଲେ:
ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରମାଣଂ ଯୁଗସଂଭଵମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭର ପରିମାଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଯତ୍ପ୍ରମାଣଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏହାର ପରିମାଣ ଓ ରୂପ କଣ, ଆମେ ଆସୁସ୍ଥିତ ହୋଇ ଶୁଣ।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିସହସ୍ରାଣି ଲକ୍ଷାଃ ସପ୍ତଦଶୈଵ ତୁ ୬.୨୭.
ଏଠାରେ ଅଠାଇଶ ହଜାର ଓ ସଠିଏ ଲକ୍ଷ ସଠିଏ ଥାଏ।
କାମକ୍ରୋଧଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଭଯଦ୍ଵେଷଵିଵର୍ଜିତାଃ ପଞ୍ଚତାଲପ୍ରମାଣାଶ୍ଚ ଦୀପ୍ତିମନ୍ତୋ ବହୁଶ୍ରୁତାଃ
ସେମାନେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଭୟ ଓ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ପାଞ୍ଚ ତାଳ ଉଚ୍ଚତାର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବହୁତ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ।
ତତ୍ର ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ବାଲତ୍ଵଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ସେଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଶିଶୁବୟସ୍ ଷୋଳ ହଜାର ବର୍ଷ ହୁଏ।
ତତଃ ପରଂ ଚ ଵାର୍ଦ୍ଧକ୍ଯଂ ଶନୈଃ ସଂଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ତାପରେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୀରେ-ଦୀରେ ଆସେ।
ତତ୍ର ସତ୍ତ୍ଵାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିତ୍ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣୋ ମୃଗାଃ ॥ ଦୈଵୀଂ ଵାଚଂ ପ୍ରଜଲ୍ପଂତି ନ ଵିରୋଧଂ ଵ୍ରଜଂତି ଚ ।ା
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଁନ୍ଥିଲେ, ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଭାଷାରେ କଥା କହନ୍ତି ଓ କେବେ ବିପରୀତ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଧେନଵଶ୍ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଵାଂଛିତଂ ସ୍ଵାଦୁ ସତ୍ପଯଃ
ଗାଈମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ମଧୁର ଓ ଉତ୍ତମ ଦୁଧ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ନ ତତ୍ର ଵିଧଵା ନାରୀ ଜାଯତେ ନ ଚ ଦୁର୍ଭଗା ୬.୨୭.
ସେଠାରେ କୌଣସି ଜଣେ ମହିଳା ବିଧବା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନାହିଁ।