ଏକୋନଵିଂଶତିଶ୍ଚାଯଂ ପ୍ରଖ୍ଯାତଃ କୂଟଶାଲ୍ମଲିଃ ॥ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣକଂଟକାକୀର୍ଣଃ ସମଂତାଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ ।ା
ଏହି ଏକୋନବିଂଶତି ନମ୍ବର ନରକ 'କୂଟଶାଲ୍ମଳି' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କାଣ୍ଟାରେ ଭରିଯାଇଛି।
ନାସ୍ତିକା ଭିନ୍ନମର୍ଯାଦା ଯେ ଚ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଘାତକାଃ
ଯେମାନେ ନାସ୍ତିକ, ଯେମାନେ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଏଷ ଵିଂଶତିମୋ ନାମ ନରକୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏହି ବିଂଶତି ନମ୍ବର ନରକର ନାମ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଅତ୍ର ଯାଂତି ନରା ଵିପ୍ର ପରରଂଧ୍ରନିରୀକ୍ଷକାଃ
ଏଠିକୁ ସେମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେମାନେ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଚାହିଁ ଦେଖନ୍ତି।
ଏକଵିଂଶତିମା ଚୈଷା ନାମ୍ନା ଵୈତରଣୀ ନଦୀ
ଏହି ଏକବିଂଶତି ନମ୍ବର ନରକ 'ବୈତରଣୀ' ନଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଧେନୁଂ ଯଚ୍ଛଂତି ଯେ ନରାଃ
ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯେମାନେ ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅଦତ୍ତ୍ଵା ଗାଂ ଚ ଯେ ମର୍ତ୍ଯା ମ୍ରିଯଂତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ ୬.୨୬.
ଯେମାନେ ମଣିଷ ଗାଈ ଦାନ ନକରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନେ ଏଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ଗୃହଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଯାଵଦ୍ଗାତ୍ରଂ ନ ଦହ୍ଯତେ
ତେଣୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ରେ ଘରକୁ ଯାଅ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଶରୀର ଜଳିନାହିଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ ଯଦି ଦେଵ ମଯା ସମ୍ଯଗ୍ଗଂତଵ୍ଯଂ ନିଜମଂଦିରମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ମୋତେ ନିଜ ଘରକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଫେରିବାକୁ କହାଯାଇଛି,
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵତାତିଥିପୂଜକଃ
ଯିଏ ସଦା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଲାଗିଥାଏ ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
ପରୋପକାରସଂଯୁକ୍ତୋ ନିତ୍ଯଂ ଜପପରାଯଣଃ
ଯିଏ ସଦା ଉପକାର କରେ ଏବଂ ଜପରେ ଲିନ ରହେ,
ଵାପୀକୂପତଡାଗାନି ଦେଵତାଯତନାନି ଚ
ଯିଏ ପୋକରି, କୁଆଁ, ତଳାଉ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରେ,
ହେମଂତେ ଵହ୍ନିଦୋ ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଜଲପ୍ରଦଃ
ଯିଏ ଶୀତକାଳରେ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପାଣି ଦେଇଥାଏ,
ଵ୍ରତୋପଵାସସଂଯୁକ୍ତଃ ଶାଂତାତ୍ମା ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଯିଏ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ କରେ, ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖେ,
ଅନ୍ନପ୍ରଦୋ ନରୋ ଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଶେଷେଣ ତିଲପ୍ରଦଃ
ଯିଏ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ, ବିଶେଷକରି ତିଳ ଦାନ କରେ,
ଵେଦାଧ୍ଯଯନସଂପନ୍ନଃ ଶାସ୍ତ୍ରାସକ୍ତଃ ସୁମୃଷ୍ଟଵାକ୍ ୬.୨୬.
ଯିଏ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥାଏ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଭଲ କଥା କହେ,
ନ ଯାତି ନରକଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ତଥା ପାପକ୍ରିଯାରତଃ
ସେ ଯଦି ପାପ କାମରେ ଆସକ୍ତ ରହେ, ସେ ନରକ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦଶୁଭକର୍ମାପି କର୍ମଣା ଯେନ ପାତକମ୍
ତେଣୁ ଯିଏ ଅଶୁଭ କାମ କରେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପାପ ହୁଏ,
ତନ୍ମେବ୍ରୂହି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵ୍ରତଂ ନିଯମମେଵ ଵା
ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ଦେବମାନ୍ୟ, କୌଣସି ବ୍ରତ କିମ୍ବା ନିୟମ,
ଗୋପନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵଚନାନ୍ମମ ସର୍ଵଦା
ଯାହାକୁ ସବୁବେଳେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ମୋ କଥା ଅନୁଯାୟୀ।
ମହାପାତକଯୁକ୍ତୋଽପି ପୁରୁଷୋ ଯେନ କର୍ମଣା
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ମଣିଷ ମଧ୍ୟ,
ଆନର୍ତଵିଷଯେ ରମ୍ଯଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥମଯଂ ଶୁଭମ୍
ଅନର୍ତ୍ତ ଦେଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି ଏବଂ ସେଠି ଅତି ଆନନ୍ଦ ରହିଛି,
ତତ୍ରୈକମପି ମାସାର୍ଧଂ ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯେଦ୍ଧରମ୍
ସେଠି ଯଦି କେହି ଅଧା ମାସ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଧର୍ମଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ର ଦ୍ରୁତଂ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵମାରାଧଯ ଶଂକରମ୍
ତେଣୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ରେ ସେଠାକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର।
ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସଂହଷ୍ଟୋ ମଧୁରାଂ ନଗରୀଂ ପ୍ରତି
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ମଧୁର ନଗରୀକୁ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଯାଇଲେ।
ତାଵଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଗୋ କର୍ଣଂ ଦୂତ ଆଦାଯ ସଂଗତଃ ୬.୨୬.
ତାପରେ ଦୂତ ଗୋମାସିର ଦ୍ୱିତୀୟ କାନ ନେଇ ଆସିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ତଂ ଦୂତଂ ଧର୍ମରାଜଃ ପ୍ରହର୍ଷିତଃ
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ ଖୁସି ହୋଇ ସେଇ ଦୂତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍କାଲାତ୍ଯଯଂ କୃତ୍ଵାଽଽନୀତୋଽଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵଯା
କାରଣ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛ।
ତତସ୍ତୌ ତତ୍କ୍ଷଣାନ୍ମୁକ୍ତୌ ଗୋକର୍ଣୌ ବ୍ରାହ୍ମଣୌ ସମମ୍
ତାପରେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀ, ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।