କିଂ ପୁନଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତାଃ ପର୍ଵକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ
ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ କେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇବେ!
ତତ୍ର ଗାଥା ପୁରା ଗୀତା ନାରଦେନ ମହର୍ଷିଣା
ସେଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ମହାର୍ଷି ନାରଦ ଏକ ପଦ୍ୟ ଗାଇଥିଲେ।
କିଂ ଵ୍ରତୈର୍ନିଯମୈର୍ଵାପି ତପୋଭିର୍ଵିଵିଧୈର୍ମଖୈଃ
ଏଠି ବ୍ରତ, ନିୟମ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଏକଃ ସର୍ଵେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାନଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ସମାଚରେତ୍
ଯଦି କେହି ମାନବ ଏକଥର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ଏକୋ ଦାନାନି ସର୍ଵାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯଦି ଜଣେ ସମସ୍ତ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ପଞ୍ଚାଗ୍ନିସାଧକୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଵର୍ଷାସ୍ଵାକାଶମାଶ୍ରିତଃ
ଅନ୍ୟଜଣେ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ବର୍ଷାକାଳରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହନ୍ତି,
ଅନ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁପଦୀତୋଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ସ୍ପୃଶେତ୍
ଅନ୍ୟଜଣେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି,
ଏକାଂତରୋପଵାସୀ ଯ ଏକଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜୀଵିତାଵଧି
ଯେଉଁଜଣେ ସାରା ଜୀବନ ଦିନ ଛାଡ଼ି ଦିନ ଉପବାସ କରନ୍ତି,
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତସ୍ତ୍ଵେକୋ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷଶତଂ ନରଃ
କିମ୍ବା ଏକ ଲୋକ ଶତବର୍ଷରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିଥାଏ,
ଵିରରାମ ମୁନୀନାଂ ସ ବହୂନାଂ ପୁରତୋଽସକୃତ୍ ॥ 6.24.
ସେ ମୁନିମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନଃପୁନି ନିରବ ହୋଇ ରହିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ
ସେହିଠାରେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଅଯନେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାୟନକୁ ଯିବାବେଳେ—
ତତ୍କେନ ଵିଧିନା ସୂତ ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵଦ ସତ୍ଵରମ୍
ଏହା କେମିତି କରିବା ଉଚିତ୍, କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଶୀଘ୍ର କହିଦିଅ।
ଦକ୍ଷିଣେ ଚୋତ୍ତରେ ଚାପି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଚାଯନଦ୍ଵଯେ
ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଓ ଉତ୍ତରାୟନ, ଏହି ଦୁଇଟି ଆୟନ ଆସିଲେ,
ଷଣ୍ମାସାଭ୍ଯଂତରେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଯଦ୍ଯକସ୍ମାଦ୍ଭଵେନ୍ମମ
ଯଦି ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଅଚାନକ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ,
ଏଵଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ହରିଂ ପଶ୍ଚାତ୍ପୂଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତତଃ
ଏଭଳି କହି, ପ୍ରଥମେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଏବଂ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ।
ତଦ୍ଵୋଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଗଂଗାମାହାତ୍ମ୍ଯସଂଭଵମ୍
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗଙ୍ଗାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି।
ଚମତ୍କାରପୁରେ ଵିପ୍ରଃ ପୁରାସୀତ୍ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଚମତ୍କାରପୁର ନଗରରେ ପୂର୍ବେ ଏକ କଠୋର ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
ସ ଯଦା ଯୌଵନୋପେତସ୍ତଦା ଵେଶ୍ଯାନୁରାଗକୃତ୍
ସେ ଯେତେବେଳେ ଯୁବକ ହେଲେ, ଏକ ବେଶ୍ୟାପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ସ କଦାଚିନ୍ନିଶୀଥେଽଥ ତୃଷାର୍ତଶ୍ଚ ସମୁତ୍ଥିତଃ
ଏକ ରାତିରେ, ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଉଠିଲେ।
ଅଥ ସା ସଲିଲଭ୍ରାଂତ୍ଯା କରକଂ ମଦ୍ଯସଂଭଵମ୍
ତାପରେ, ସେ ବୋଲି ଭାବି, ପାଣି ପରିବର୍ତ୍ତେ ମଦ ଥିବା ଏକ ପାତ୍ର ଦେଲେ।
ମୁଖମଧ୍ଯଗତେ ମଦ୍ଯେ ସୋଽପି ତାଂ କୋପସଂଯୁତଃ
ମଦ ମୁହଁକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ସେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
କିମିଦଂକିମିଦଂ ପାପେ ତ୍ଵଯା କର୍ମ ଵିଗର୍ହିତମ୍
“ଏହା କଣ? ଏହା କଣ? ହେ ପାପିନୀ, ତୁମେ କଣ ନିନ୍ଦିତ କାମ କଲୁ?”
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯମଦ୍ଯ ମେ ନଷ୍ଟଂ ମଦ୍ଯପାନାଦସଂଶଯମ୍
“ଆଜି ମୋର ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ନିଶ୍ଚୟ ମଦପାନରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା।”
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ତଦ୍ଗୃହାଦ୍ଦୁଃଖସଂଯୁତଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦୁଃଖରେ ସେଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତଵେଲାଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ ୬.୨୫.
ପରେ, ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରି, ସୁଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯାନାଂ ସଭା ଯତ୍ର ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ସେ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଥାସୌ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୋଚ୍ଚୈଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାନ୍
ତାପରେ, ସେ ଶିର ନମାଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଥ ତେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଵିଚାର୍ଯ ପୁନଃପୁନଃ
ତେଵେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନିପୁନି ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ,
ଅଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ସୁରାଂ ଚେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପିବେତ୍
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଜ୍ଞାନରେ କିମ୍ବା ଜାଣିସୁଣି ମଦ୍ୟପାନ କରେ,