ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତଦା କୃତ୍ସ୍ନଂ ପ୍ଲାଵଯିତ୍ଵା ଜଲଂ ହି ତତ୍ ମତ୍ସ୍ଯକଚ୍ଛପସଂକୀର୍ଣଂ ଗ୍ରାହଯୂଥୈଃ ସମାକୁଲମ୍
ସେତିବେଳେ, ସେଇ ଜଳ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଭରିଦେଲା, ମାଛ, କୁର୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ସା ଲୋକେ ଗଂଗା ଵିଷ୍ଣୁପଦୀ ସ୍ମୃତା
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହି ଲୋକରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦନଦୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦଂ ତତ୍ର ସଂଜାତଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପବିତ୍ର ପଦଚିହ୍ନ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ଯସ୍ତସ୍ଯାଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ଯଥୋଦିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ଯସ୍ତତ୍ରକୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମ୍ଯକ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଜଣେ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି,
ମାଘମାସେ ନରଃ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ତତ୍ର ଯଃ
ମାଘ ମାସରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ଅଥଵା ଵତ୍ସରଂ ଯାଵତ୍କ୍ଷଣଂ କୃତ୍ଵାତ୍ର ଭକ୍ତିତଃ
କିମ୍ବା ଯେଉଁଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏଠାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଠାରୁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି,
ଯସ୍ଯାସ୍ଥୀନି ଜଲେ ତତ୍ର କ୍ଷିପ୍ଯଂତେ ମନୁଜସ୍ଯ ଚ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷର ଅସ୍ଥି ଜଳରେ ପକାଯାଏ,
ଅପି ପକ୍ଷିପତଂଗା ଯେ ପଶଵଃ କୃମଯୋ ମୃଗାଃ
ଏଠାରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ପୋକ, ପଶୁ, କୀଟ, ଓ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ,
ତେଽପି ପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଦେହାଂତେ ଚାତିଦୁର୍ଲଭମ୍ 6.24.
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।
କିଂ ପୁନଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତାଃ ପର୍ଵକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ
ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ କେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇବେ!
ତତ୍ର ଗାଥା ପୁରା ଗୀତା ନାରଦେନ ମହର୍ଷିଣା
ସେଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ମହାର୍ଷି ନାରଦ ଏକ ପଦ୍ୟ ଗାଇଥିଲେ।
କିଂ ଵ୍ରତୈର୍ନିଯମୈର୍ଵାପି ତପୋଭିର୍ଵିଵିଧୈର୍ମଖୈଃ
ଏଠି ବ୍ରତ, ନିୟମ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଏକଃ ସର୍ଵେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାନଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ସମାଚରେତ୍
ଯଦି କେହି ମାନବ ଏକଥର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ଏକୋ ଦାନାନି ସର୍ଵାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯଦି ଜଣେ ସମସ୍ତ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ପଞ୍ଚାଗ୍ନିସାଧକୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଵର୍ଷାସ୍ଵାକାଶମାଶ୍ରିତଃ
ଅନ୍ୟଜଣେ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ବର୍ଷାକାଳରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହନ୍ତି,
ଅନ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁପଦୀତୋଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ସ୍ପୃଶେତ୍
ଅନ୍ୟଜଣେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି,
ଏକାଂତରୋପଵାସୀ ଯ ଏକଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜୀଵିତାଵଧି
ଯେଉଁଜଣେ ସାରା ଜୀବନ ଦିନ ଛାଡ଼ି ଦିନ ଉପବାସ କରନ୍ତି,
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତସ୍ତ୍ଵେକୋ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷଶତଂ ନରଃ
କିମ୍ବା ଏକ ଲୋକ ଶତବର୍ଷରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିଥାଏ,
ଵିରରାମ ମୁନୀନାଂ ସ ବହୂନାଂ ପୁରତୋଽସକୃତ୍ ॥ 6.24.
ସେ ମୁନିମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନଃପୁନି ନିରବ ହୋଇ ରହିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ
ସେହିଠାରେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଅଯନେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାୟନକୁ ଯିବାବେଳେ—
ତତ୍କେନ ଵିଧିନା ସୂତ ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵଦ ସତ୍ଵରମ୍
ଏହା କେମିତି କରିବା ଉଚିତ୍, କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଶୀଘ୍ର କହିଦିଅ।
ଦକ୍ଷିଣେ ଚୋତ୍ତରେ ଚାପି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଚାଯନଦ୍ଵଯେ
ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଓ ଉତ୍ତରାୟନ, ଏହି ଦୁଇଟି ଆୟନ ଆସିଲେ,
ଷଣ୍ମାସାଭ୍ଯଂତରେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଯଦ୍ଯକସ୍ମାଦ୍ଭଵେନ୍ମମ
ଯଦି ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଅଚାନକ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ,
ଏଵଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ହରିଂ ପଶ୍ଚାତ୍ପୂଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତତଃ
ଏଭଳି କହି, ପ୍ରଥମେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଏବଂ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ।
ତଦ୍ଵୋଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଗଂଗାମାହାତ୍ମ୍ଯସଂଭଵମ୍
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗଙ୍ଗାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି।
ଚମତ୍କାରପୁରେ ଵିପ୍ରଃ ପୁରାସୀତ୍ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଚମତ୍କାରପୁର ନଗରରେ ପୂର୍ବେ ଏକ କଠୋର ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
ସ ଯଦା ଯୌଵନୋପେତସ୍ତଦା ଵେଶ୍ଯାନୁରାଗକୃତ୍
ସେ ଯେତେବେଳେ ଯୁବକ ହେଲେ, ଏକ ବେଶ୍ୟାପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ସ କଦାଚିନ୍ନିଶୀଥେଽଥ ତୃଷାର୍ତଶ୍ଚ ସମୁତ୍ଥିତଃ
ଏକ ରାତିରେ, ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଉଠିଲେ।