ଅପରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ଏକ ଅନ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଅଯନେ ଦକ୍ଷିଣେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଯସ୍ତତ୍ପୂଜ୍ଯ ସମାହିତଃ
ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଏହାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ସ ମୃତୋଽପ୍ଯଯନେ ଯାମ୍ଯେ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ସେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ତଥା ଚୈଵୋତ୍ତରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି ସୋଽପି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂଜାଯତେ ସୁଖୀ
ଏହିପରି, ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ ଯେଉଁଠି ଯଥାବିଧିରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ପଦକୁ ପାଇ, ସୁଖୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
କଥଂ ନିଵେଦ୍ଯତେ ତତ୍ର ସମ୍ଯଗାତ୍ମାଽ ଯନଦ୍ଵଯେ
ଏହି ଦୁଇ ଆୟନରେ କିପରି ଆତ୍ମାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ?
ତସ୍ମିନ୍ଦୃଷ୍ଟେଽଥଵା ସ୍ପୃଷ୍ଟେ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭ୍ଯତେ ନରୈଃ
ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ଛୁଇଁଲେ, ମଣିଷମାନେ କଣ ଫଳ ପାଆନ୍ତି?
ତଦା କ୍ରମୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
ତାପରେ, ତିନି ପଦକ୍ରମରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭରିଯାଇଥିଲେ।
ହାଟକେଶ୍ଵରଜେ କ୍ଷେତ୍ରେ ସଂନ୍ଯସ୍ତଃ ପ୍ରଥମଃ କ୍ରମଃ
ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଥମ ପଦ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ତୃତୀଯସ୍ଯ ସମୁଦ୍ଯୋଗଂ ଯଦା ଚକ୍ରେ ସ ଚକ୍ରଧୃକ୍
ଚକ୍ରଧାରୀ ତୃତୀୟ ପଦ ଦେବା ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଉଦ୍ୟମ କଲେ—
ପାଦାଗ୍ରେଣାଥ ସଂଭିନ୍ନେ ବ୍ରହ୍ମାଂଡେ ନିର୍ମଲଂ ଜଲମ୍ 6.24.
ତାଙ୍କର ପାଦାଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭେଦି ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ବାହାରିଲା।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତଦା କୃତ୍ସ୍ନଂ ପ୍ଲାଵଯିତ୍ଵା ଜଲଂ ହି ତତ୍ ମତ୍ସ୍ଯକଚ୍ଛପସଂକୀର୍ଣଂ ଗ୍ରାହଯୂଥୈଃ ସମାକୁଲମ୍
ସେତିବେଳେ, ସେଇ ଜଳ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଭରିଦେଲା, ମାଛ, କୁର୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ସା ଲୋକେ ଗଂଗା ଵିଷ୍ଣୁପଦୀ ସ୍ମୃତା
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହି ଲୋକରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦନଦୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦଂ ତତ୍ର ସଂଜାତଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପବିତ୍ର ପଦଚିହ୍ନ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ଯସ୍ତସ୍ଯାଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ଯଥୋଦିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ଯସ୍ତତ୍ରକୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମ୍ଯକ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଜଣେ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି,
ମାଘମାସେ ନରଃ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ତତ୍ର ଯଃ
ମାଘ ମାସରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ଅଥଵା ଵତ୍ସରଂ ଯାଵତ୍କ୍ଷଣଂ କୃତ୍ଵାତ୍ର ଭକ୍ତିତଃ
କିମ୍ବା ଯେଉଁଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏଠାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଠାରୁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି,
ଯସ୍ଯାସ୍ଥୀନି ଜଲେ ତତ୍ର କ୍ଷିପ୍ଯଂତେ ମନୁଜସ୍ଯ ଚ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷର ଅସ୍ଥି ଜଳରେ ପକାଯାଏ,
ଅପି ପକ୍ଷିପତଂଗା ଯେ ପଶଵଃ କୃମଯୋ ମୃଗାଃ
ଏଠାରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ପୋକ, ପଶୁ, କୀଟ, ଓ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ,
ତେଽପି ପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଦେହାଂତେ ଚାତିଦୁର୍ଲଭମ୍ 6.24.
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।
କିଂ ପୁନଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତାଃ ପର୍ଵକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ
ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ କେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇବେ!
ତତ୍ର ଗାଥା ପୁରା ଗୀତା ନାରଦେନ ମହର୍ଷିଣା
ସେଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ମହାର୍ଷି ନାରଦ ଏକ ପଦ୍ୟ ଗାଇଥିଲେ।
କିଂ ଵ୍ରତୈର୍ନିଯମୈର୍ଵାପି ତପୋଭିର୍ଵିଵିଧୈର୍ମଖୈଃ
ଏଠି ବ୍ରତ, ନିୟମ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଏକଃ ସର୍ଵେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାନଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ସମାଚରେତ୍
ଯଦି କେହି ମାନବ ଏକଥର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ଏକୋ ଦାନାନି ସର୍ଵାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯଦି ଜଣେ ସମସ୍ତ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ପଞ୍ଚାଗ୍ନିସାଧକୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଵର୍ଷାସ୍ଵାକାଶମାଶ୍ରିତଃ
ଅନ୍ୟଜଣେ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ବର୍ଷାକାଳରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହନ୍ତି,
ଅନ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁପଦୀତୋଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ସ୍ପୃଶେତ୍
ଅନ୍ୟଜଣେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି,
ଏକାଂତରୋପଵାସୀ ଯ ଏକଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜୀଵିତାଵଧି
ଯେଉଁଜଣେ ସାରା ଜୀବନ ଦିନ ଛାଡ଼ି ଦିନ ଉପବାସ କରନ୍ତି,
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତସ୍ତ୍ଵେକୋ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷଶତଂ ନରଃ
କିମ୍ବା ଏକ ଲୋକ ଶତବର୍ଷରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିଥାଏ,
ଵିରରାମ ମୁନୀନାଂ ସ ବହୂନାଂ ପୁରତୋଽସକୃତ୍ ॥ 6.24.
ସେ ମୁନିମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନଃପୁନି ନିରବ ହୋଇ ରହିଲେ।