ସୂତ ଉଵାଚ ଅସ୍ତି ପୁଣ୍ଯତମଂ ଖ୍ଯାତଂ ସମସ୍ତେ ଧରଣୀତଲେ । ତତ୍ର ଯେ ମାନଵାସ୍ତୀର୍ଥେ ସମ୍ଯକ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତାଃ
ସୂତ କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ ଏକ ପବିତ୍ରତମ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି। ସେଠାରେ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ନିଜର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଆନ୍ତି—
ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତେ ନ ତେ ଯାଂତି ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନୌ କଥଂଚନ
ସେଠାରେ ରହିଲେ, ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
କୃତଘ୍ନା ନାସ୍ତିକାଶ୍ଚୌରା ମର୍ଯାଦାଭେଦକାସ୍ତଥା ଵିମାନଵରମାରୂଢାଃ ସ୍ତୂଯମାନାଶ୍ଚ କିଂନରୈଃ
ଅକୃତଘ୍ନ, ନାସ୍ତିକ, ଚୋର ଓ ଯେଉଁମାନେ ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କିନ୍ନରମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସନ୍ତି।
କିଂ ପ୍ରଭାଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଏହାର ଶକ୍ତି କଣ? ଆମେ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ, ଦୟାକରି କହ।
ନାନାଵିହଂଗସଂଘୁଷ୍ଟେ ନାନାଵୃକ୍ଷସମାକୁଲେ
ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଝୁଣ୍ଡ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଭରିଯାଇଛି।
ସମାଯାତା ମହାରୌଦ୍ରା ଲୁବ୍ଧ କାଶ୍ଚାପପାଣଯଃ
ସେଠାକୁ କଠୋର ଓ ଲୋଭୀ ଶିକାରୀମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଆସିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦୃଷ୍ଟଂ ମୃଗଯୂଥଂ ତରୋରଧଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଗଛ ତଳେ ଏକ ହରିଣ ଝୁଣ୍ଡ ଦେଖାଗଲା।
ଅଥ ତାଁଲ୍ଲୁବ୍ଧକାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୂରତୋଽପି ଭଯାତୁରାଃ
ତାପରେ, ଶିକାରୀମାନେ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ, ହରିଣମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ।
ଅଥ ତେ ସନ୍ନିଧୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଂଭୀରଂ ସଲିଲାଶଯମ୍ ୬.୨୩.
ତାପରେ, ସେମାନେ ନିକଟରେ ଏକ ଗଭୀର ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ସଲିଲସ୍ଯାଂତସ୍ତେ ମୃଗାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ହି
ତାହାପରେ, ସମସ୍ତ ହରିଣ ସେଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ତାନ୍ମାନୁଷୀଭୂତାନ୍ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଲୁବ୍ଧକା ମୃଗାନ୍ କେନ ମାର୍ଗେଣ ନିର୍ଯାତଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵଦତ ମା ଚିରମ୍
ତାପରେ, ଶିକାରୀମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ହରିଣମାନେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ: 'କେଉଁ ପଥରେ ତୁମେ ସେଠାରୁ ବାହାରିଲ? ଶୀଘ୍ର କହ।'
ତୀର୍ଥସ୍ଯାଽସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେନ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସତ୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଏହି ଫଳ ପାଇଛ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ନାନମାତ୍ରାତ୍ତତଃ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ
କେବଳ ସ୍ନାନ କରିବାରେ, ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶୋଭିତ ହେଲେ।
ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତେ ପ୍ରାପ୍ତା ଲୁବ୍ଧକାସ୍ତାଦୃଶଂ ଵପୁଃ
କେବଳ ସ୍ନାନ କରି, ଶିକାରୀମାନେ ଏମିତି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ।
ତଥା ମାନୁଷ୍ଯମାପନ୍ନା ମୃଗାସ୍ତୋଯାଵଗାହନାତ୍
ଏଭଳି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ହରିଣ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଆଚ୍ଛନ୍ନଂ ପାଂସୁଭିଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵାଯୁନା ଶକ୍ରଶାସନାତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିରେ ମାଟି ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵଲ୍ମୀକରଂଧ୍ରମାସାଦ୍ଯ ତନ୍ନିଷ୍କ୍ରାଂତଂ ପୁନର୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ପିପିଳିକା ଗୁହାର ମୁହଁକୁ ପହଁଚି, ସେଠାରୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବାହାରିଲେ।
ଯତ୍ର ସ୍ନାତଃ ପୁରା ସଦ୍ଯସ୍ତ୍ରିଶଂକୁଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ ୬.୨୩.
ଏଠାରେ, ପୂର୍ବେ ରାଜା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାତ୍ତତ୍ର ସ୍ନାତାଃ ସାରଂଗଲୁବ୍ଧକାଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ହରିଣ ଶିକାରୀମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ମୃଗତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମତ୍ରଯୋଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଳୋକର ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ନଗରଖଣ୍ଡରେ ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଂଶରେ 'ମୃଗତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକୋଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅପରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ଏକ ଅନ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଅଯନେ ଦକ୍ଷିଣେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଯସ୍ତତ୍ପୂଜ୍ଯ ସମାହିତଃ
ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଏହାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ସ ମୃତୋଽପ୍ଯଯନେ ଯାମ୍ଯେ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ସେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ତଥା ଚୈଵୋତ୍ତରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି ସୋଽପି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂଜାଯତେ ସୁଖୀ
ଏହିପରି, ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ ଯେଉଁଠି ଯଥାବିଧିରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ପଦକୁ ପାଇ, ସୁଖୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
କଥଂ ନିଵେଦ୍ଯତେ ତତ୍ର ସମ୍ଯଗାତ୍ମାଽ ଯନଦ୍ଵଯେ
ଏହି ଦୁଇ ଆୟନରେ କିପରି ଆତ୍ମାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ?
ତସ୍ମିନ୍ଦୃଷ୍ଟେଽଥଵା ସ୍ପୃଷ୍ଟେ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭ୍ଯତେ ନରୈଃ
ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ଛୁଇଁଲେ, ମଣିଷମାନେ କଣ ଫଳ ପାଆନ୍ତି?
ତଦା କ୍ରମୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
ତାପରେ, ତିନି ପଦକ୍ରମରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭରିଯାଇଥିଲେ।
ହାଟକେଶ୍ଵରଜେ କ୍ଷେତ୍ରେ ସଂନ୍ଯସ୍ତଃ ପ୍ରଥମଃ କ୍ରମଃ
ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଥମ ପଦ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ତୃତୀଯସ୍ଯ ସମୁଦ୍ଯୋଗଂ ଯଦା ଚକ୍ରେ ସ ଚକ୍ରଧୃକ୍
ଚକ୍ରଧାରୀ ତୃତୀୟ ପଦ ଦେବା ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଉଦ୍ୟମ କଲେ—
ପାଦାଗ୍ରେଣାଥ ସଂଭିନ୍ନେ ବ୍ରହ୍ମାଂଡେ ନିର୍ମଲଂ ଜଲମ୍ 6.24.
ତାଙ୍କର ପାଦାଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭେଦି ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ବାହାରିଲା।