ଏଵଂ ତତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ବାଲମଂଡନମ୍ ॥। ସ୍ଵାମିଦ୍ରୋହକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯଂତେ ଯତ୍ର ମାନଵାଃ
ଏଭଳି ଏଠାରେ 'ବାଳମଣ୍ଡନ' ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଠି ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିବା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ବାଲମଂଡନସଂଭଵମ୍
ବାଳମଣ୍ଡନର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଦଶମ୍ଯାଦି ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଦଶମୀ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମକ୍ରମେ—
ତୀର୍ଥାନାଂ ସ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ସ୍ନାନଜଂ ଲଭତେ ଫଲମ୍ ୬.୨୨.
ସେଠି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳର ଫଳ ମିଳେ।
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସମାଗଚ୍ଛତି ଭୂତଲେ
ସେଇ ସମୟରେ ସହସ୍ରନୟନ ପୃଥିବୀରେ ଆସନ୍ତି।
ଯାଵଦ୍ଭୂମିତଲେ ଶକ୍ରସ୍ତିଷ୍ଠତ୍ଯେଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ର ପୃଥିବୀରେ ରହନ୍ତି, ହେ ଦ୍ବିଜୋତ୍ତମମାନେ—
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ଵିଶେଷତଃ
ସେହିଠାରେ, ବିଶେଷ କରି ସେଇ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଲାଗିପଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅତ୍ର ଶ୍ଲୋକୌ ପୁରା ଗୀତୌ ନାରଦୈନ ସୁର ଷିଂଣା
ଏଠାରେ, ପୂର୍ବେ ନାରଦ ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାଇଥିବା ଦୁଇଟି ଶ୍ଲୋକ ଅଛି।
ବାଲମଂଡନକେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶକ୍ରେଶ୍ଵରମଥେକ୍ଷଯେତ୍ ସ ପାପୈର୍ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵୈରାଜନ୍ମମରଣାଦ୍ଭୁଵି
ବାଲାମଣ୍ଡନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶକ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କଲେ, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ରାଜନ।
ପ୍ରଭାଵାତ୍ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ସତ୍ଯମେତଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଶକ୍ତିରେ, ଏହା ସତ୍ୟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ସୂତ ଉଵାଚ ଅସ୍ତି ପୁଣ୍ଯତମଂ ଖ୍ଯାତଂ ସମସ୍ତେ ଧରଣୀତଲେ । ତତ୍ର ଯେ ମାନଵାସ୍ତୀର୍ଥେ ସମ୍ଯକ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତାଃ
ସୂତ କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ ଏକ ପବିତ୍ରତମ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି। ସେଠାରେ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ନିଜର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଆନ୍ତି—
ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତେ ନ ତେ ଯାଂତି ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନୌ କଥଂଚନ
ସେଠାରେ ରହିଲେ, ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
କୃତଘ୍ନା ନାସ୍ତିକାଶ୍ଚୌରା ମର୍ଯାଦାଭେଦକାସ୍ତଥା ଵିମାନଵରମାରୂଢାଃ ସ୍ତୂଯମାନାଶ୍ଚ କିଂନରୈଃ
ଅକୃତଘ୍ନ, ନାସ୍ତିକ, ଚୋର ଓ ଯେଉଁମାନେ ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କିନ୍ନରମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସନ୍ତି।
କିଂ ପ୍ରଭାଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ଏହାର ଶକ୍ତି କଣ? ଆମେ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ, ଦୟାକରି କହ।
ନାନାଵିହଂଗସଂଘୁଷ୍ଟେ ନାନାଵୃକ୍ଷସମାକୁଲେ
ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଝୁଣ୍ଡ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଭରିଯାଇଛି।
ସମାଯାତା ମହାରୌଦ୍ରା ଲୁବ୍ଧ କାଶ୍ଚାପପାଣଯଃ
ସେଠାକୁ କଠୋର ଓ ଲୋଭୀ ଶିକାରୀମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଆସିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦୃଷ୍ଟଂ ମୃଗଯୂଥଂ ତରୋରଧଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଗଛ ତଳେ ଏକ ହରିଣ ଝୁଣ୍ଡ ଦେଖାଗଲା।
ଅଥ ତାଁଲ୍ଲୁବ୍ଧକାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୂରତୋଽପି ଭଯାତୁରାଃ
ତାପରେ, ଶିକାରୀମାନେ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ, ହରିଣମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ।
ଅଥ ତେ ସନ୍ନିଧୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଂଭୀରଂ ସଲିଲାଶଯମ୍ ୬.୨୩.
ତାପରେ, ସେମାନେ ନିକଟରେ ଏକ ଗଭୀର ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ସଲିଲସ୍ଯାଂତସ୍ତେ ମୃଗାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ହି
ତାହାପରେ, ସମସ୍ତ ହରିଣ ସେଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ତାନ୍ମାନୁଷୀଭୂତାନ୍ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଲୁବ୍ଧକା ମୃଗାନ୍ କେନ ମାର୍ଗେଣ ନିର୍ଯାତଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵଦତ ମା ଚିରମ୍
ତାପରେ, ଶିକାରୀମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ହରିଣମାନେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ: 'କେଉଁ ପଥରେ ତୁମେ ସେଠାରୁ ବାହାରିଲ? ଶୀଘ୍ର କହ।'
ତୀର୍ଥସ୍ଯାଽସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେନ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସତ୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଏହି ଫଳ ପାଇଛ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ନାନମାତ୍ରାତ୍ତତଃ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ
କେବଳ ସ୍ନାନ କରିବାରେ, ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶୋଭିତ ହେଲେ।
ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତେ ପ୍ରାପ୍ତା ଲୁବ୍ଧକାସ୍ତାଦୃଶଂ ଵପୁଃ
କେବଳ ସ୍ନାନ କରି, ଶିକାରୀମାନେ ଏମିତି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ।
ତଥା ମାନୁଷ୍ଯମାପନ୍ନା ମୃଗାସ୍ତୋଯାଵଗାହନାତ୍
ଏଭଳି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ହରିଣ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଆଚ୍ଛନ୍ନଂ ପାଂସୁଭିଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵାଯୁନା ଶକ୍ରଶାସନାତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିରେ ମାଟି ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵଲ୍ମୀକରଂଧ୍ରମାସାଦ୍ଯ ତନ୍ନିଷ୍କ୍ରାଂତଂ ପୁନର୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ପିପିଳିକା ଗୁହାର ମୁହଁକୁ ପହଁଚି, ସେଠାରୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବାହାରିଲେ।
ଯତ୍ର ସ୍ନାତଃ ପୁରା ସଦ୍ଯସ୍ତ୍ରିଶଂକୁଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ ୬.୨୩.
ଏଠାରେ, ପୂର୍ବେ ରାଜା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାତ୍ତତ୍ର ସ୍ନାତାଃ ସାରଂଗଲୁବ୍ଧକାଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ହରିଣ ଶିକାରୀମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ମୃଗତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମତ୍ରଯୋଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଳୋକର ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ନଗରଖଣ୍ଡରେ ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଂଶରେ 'ମୃଗତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକୋଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।