ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତେଷାଂ ଚଂଦ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ମିଳୁଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଗୟାରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମାନ ହେବ।
ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ବୁଭୁଜେ ସର୍ଵାଃ ପତ୍ନୀଶ୍ଚ ଦକ୍ଷସଂଭଵାଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ ଡକ୍ଷର ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ତୀର୍ଥଂ ଯତ୍ର ତପସ୍ତପ୍ତଂ ପିଣ୍ଡୋଦକଦ୍ଵିଜାତିନା
ଯେଉଁ ତୀର୍ଥରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦେଇ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ପୁରା ପିଣ୍ଡୋଦକୋନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽଭୂନ୍ମହାମତେ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ, 'ପିଣ୍ଡୋଦକ' ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
ଅଶକ୍ତୋଽଧ୍ଯଯନଂ କର୍ତୁଂ ଜାଡ୍ଯଭାଵାନ୍ମହୀପତେ
ହେ ରାଜା, ଜଡତାର କାରଣରୁ ସେ ପଢ଼ିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉନଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେତୁ ତତ୍ରୈଵ ଚ ସରସ୍ଵତୀ
ସେଇ ସମୟ ଓ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ସାରସ୍ୱତୀ ନିଜେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଖିନ୍ନଂ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଓ ବିରାକ୍ତିରେ ଭରିତ ଦେଖିଲେ।
କସ୍ମାନ୍ନ ହୃଷ୍ଯସି ହୃଦା କସ୍ମାଦତ୍ର ତ୍ଵମାଗତଃ
ତୁମ ହୃଦୟ କାହିଁକି ଆନନ୍ଦିତ ନୁହେଁ? ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ?
ଜ୍ଞାନହୀନୋ ମହାଭାଗେ ମୃତ୍ଯୁଂ ଵାଂଛାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ବିହୀନ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଏବେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଶା କରୁଛି।
ନ ମେ ସରସ୍ଵତୀ ଦେଵୀ ଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ପରିଵର୍ତତେ ମରଣଂ ହି ମମ ଶ୍ରେଯୋ ମୂକଭାଵାନ୍ନ ଜୀଵିତମ୍
ମୋ ଜିହ୍ୱାର ଆଗରେ ସାରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ ଚଳନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଭଳି ମୂକ ଅବସ୍ଥାରେ ବଞ୍ଚିବାଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ।
. ନିଶାସୁଖେ ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ କରୋମି ଵସତିଂ ଦ୍ଵିଜ 7.3.21.
ତ୍ରୟୋଦଶୀ ରାତିର ସୁଖଦ ସମୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ଏଠାରେ ବାସ କରିବି।
ଏତତ୍ତୀର୍ଥଂ ତୁ ମନ୍ନାମ୍ନା ଖ୍ଯାତିଂ ଯାତୁ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ଏହି ତୀର୍ଥଟି ମୋ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ।
ନାମ୍ନା ତଵ ତଥା ତୀର୍ଥମେତତ୍ଖ୍ଯାତିଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି
ତୁମର ନାମରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଟି ଖ୍ୟାତି ପାଇବ।
ନିଶାମୁଖେ ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ଯୋଽତ୍ର ସ୍ନାନଂ କରିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ ରାତି ଆରମ୍ଭରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ କେହି ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ—
ଅତ୍ର ମେ ସତତଂ ଵାସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏଠାରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ସଦା ବାସ ରହିବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵୀ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ ଵ୍ଯସ୍ମାପଯଜ୍ଜନାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥସ୍ଯ ସମାଶ୍ରଯାତ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଦେବୀ ସେଠାରେ ହିଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତି ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ସପ୍ତମେ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡେ ତୃତୀଯେଽର୍ବୁଦଖଣ୍ଡେ ପିଣ୍ଡୋଦକତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମୈକଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ 'ପିଣ୍ଡୋଦକ ତୀର୍ଥର ମହିମା' ବର୍ଣ୍ଣନା ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଯାହା ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଂ ନୃଣାମିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ସେ ଏହି ଲୋକରେ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ଯା ଚ ସର୍ଵମଯୀ ଶକ୍ତିର୍ଯଯା ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ଜଗତ୍
ସେ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଶକ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।
ପୁରା ଦେଵଯୁଗେ ରାଜା କଲିଂଗୋନାମ ଦାନଵଃ
ପୁରୁଣା ଦେବଯୁଗରେ କଳିଙ୍ଗ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ରାଜା ଥିଲେ।
ତେନ ସର୍ଵମିଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଦେଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ବ୍ୟାପିଯାଇଥିଲା। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ତେନ ଦୈତ୍ଯେନ ସର୍ଵେଽପି ତ୍ରାସିତାଃ ସୁରମାନଵାଃ
ସେଇ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମଣିଷ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଵସଵୋ ମରୁତଃ ସାଧ୍ଯା ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଃ ସୁରର୍ଷଯଃ
ବସୁ, ମରୁତ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱଦେବ ଓ ଦେବ ଋଷିମାନେ—
ଯଜ୍ଞଭାଗାନ୍ସ୍ଵଯଂ ସର୍ଵେ ବୁଭୁଜୁସ୍ତେ ଚ ଦାନଵାଃ
ସେଇ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ଅଦ୍ଯାପି ଦେଵତାଖାତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଖ୍ଯାତିମାଗତମ୍
ଆଜିଯାଏଁ ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ଯାହା ନିଆଯାଇଥିଲା, ତାହାର ଖ୍ୟାତି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତାଃ ପରମତ୍ରାସାଦ୍ଧ୍ଯାଯଂତସ୍ତେ ଚ ସଂସ୍ଥିତାଃ
ଭୟରେ ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଗଲେ।
ଏକାହାରା ନିରାହାରା ଵାଯୁଭକ୍ଷାସ୍ତଥା ପରେ 7.3.22.
କିଏ ଏକବେଳା ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, କିଏ ଉପବାସ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କିଏ କେବଳ ବାୟୁ ଖାଇ ରହୁଥିଲେ।
କୃଚ୍ଛ୍ରସାଂତପନେ ନିଷ୍ଠା ମହାପାରାକିଣଃ ପରେ
ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ସହି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ଜପହୋମପରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଧ୍ଯାନାସକ୍ତାସ୍ତଥା ପରେ
କିଏ ଜପ ଓ ହୋମରେ ଲିନ ଥିଲେ, କିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ।
ପୂଜଯଂତଃ ପରାଂ ଶକ୍ତିଂ ଦେଵୀଂ ସ୍ଵକାର୍ଯହେତଵେ ଵିମୁକ୍ତିରଭଵଦ୍ରାଜନ୍ସର୍ଵେଷାଂ କର୍ମବନ୍ଧନାତ୍
ସେମାନେ ନିଜ କାମନା ପାଇଁ ପରା ଶକ୍ତି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତେ କର୍ମ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।